Елбасы Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев өзінің «Қазақстан жолы — 2050: Бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ» атты кезекті Жолдауында мүмкіндігі шектеулі азаматтарымыз үшін елімізде ешбір кедергінің болмауы керектігін айтып өткен болатын. Қазақ елінің азаматтарының осы бөлігінің алдындағы бөгеттерді алып, жан-жақты әрі толыққанды өмір сүрулеріне қажетті шарттарды орындау үшін алдымен олардың көкейлеріндегі ойларын, өмірге, қоғамға деген өзіндік пікірлерін біліп алған жөн.
Жас мөлшеріне қарай мүмкіндігі шектеулі жандардың қиыншылықтары, өмірге, қоғамға деген көзқарасы, қажеттіліктері де әр қилы болады. Сондықтан, мақала дайындау барысында осы санаттағы азаматтардың екі буынының өкілдерімен де сұхбаттасқанды жөн көрдім.
Он үш жасар Ақерке Русланқызы сал ауруына шалдыққан. Анасы Айнұр Байтілеуқызының айтуынша, бұл диагноз балдырған қызға осыдан он жыл бұрын қойылған көрінеді. Сондай-ақ, ол Ақеркенің тірек-қимыл аппаратының дамуында ауытқушылық болғанымен интеллектісінің жетілу деңгейі өз жасына сәйкес екенін жеткізді. Дей тұрғанмен, жеткіншектің өзімен тікелей сөйлесіп түсінісу дағдыланбаған адамға қиын болғандықтан сұхбатты оның анасынан алдым. Айнұр Байтілеуқызы Ақеркенің мінезі ашық екенін, адамдармен араласқанды жақсы көретіндігін айтты.
— Үйге келген қонақтармен шамасы жеткенше сөйлескенді ұнатады. Тым шулы жерлерден бас тартқаны болмаса, ешқашан өзінің мүмкіндігі шектеулілігінен ұялып, қысылып көрген емес. Қазір, тіпті әлеуметтік желілердің бірінде арнайы парақшасын ашып, достарымен ғаламтор арқылы сөйлесуге талпынып жүр,- дейді Айнұр Байтілеуқызы. Ақерке бастауыш сыныпты 22-ші орта мектептен оқып бітірген екен. Қазір үй жағдайында инклюзивтік жүйе бойынша білім алып жатыр. Арнайы бағдарлама мен маманның жеке сабақтарының арқасында оқуында жетістіктерге жете бастаған. Өзінің де білімге деген құлшынысы үлкен көрінеді. Егер инклюзивтік жүйемен оқыту ертерек жүргізілсе қазіргіден де көп ілгерілеушілік болар ма еді, деген ойын айтты жеткіншектің анасы. Ақеркенің сүйікті ісі не екендігі, болашақта кім болуды армандайтыны жайында сұрағанымда Айнұр Байтілеуқызы былай деп жауап берді:
— Балам жалпы ермексазбен жұмыс істегенді жақсы көреді. Содан соң музыка тыңдап, ән салғанды қатты ұнатады. Ал, болашақта кім болуды армандайды деген сұраққа келсек, ол жағын маған ашып айтқан емес. Алайда, білген дү-ниесін жанындағыларға түсіндіруге тырысатындығын ескерсем мұғалім болуға қабілеті әбден жететін сияқты.
Айнұр Байтілеуқызына қойған тағы бір сауалым қазіргі қоғамның мүмкіндігі шектеулі балаларға деген көзқарасына қатысты болды. Бұл сұраққа ол кісі:
— Әрине, қазір осыдан он жыл бұрын-ғымен салыстырғанда жағдай едәуір өзгерген. Алайда, әлі күнге дейін орта және аға буын өкілдерінің менің Ақеркем сияқты балаларға үрке қарайтынын байқау қиын емес. Қуантарлық үлкен бір жайт, жастардың көзқарасы өте дұрыс қалыптасқан. Қоғамдық көлікпен жүрген кездерімде үлкендер бейтарап тұруға тырысқанда жастар көмектесіп жатады. Олардың мүмкіндігі шектеулі жандарға деген, оның ішінде балаларға деген көзқарастары дұрыс қалыптасқанын осыдан-ақ білуге болады,- деп жауап берді. Сондай-ақ, Айнұр Байтілеуқызы қаламызда сал ауруына шалдыққан балалардың саны 400-ден астам екенін айта келе, егер барлық қоғам мүшелері осындай мүмкіндігі шектеулі балаларға үрке қарамай қолдарынан келген көмектерін беріп жатса, жеткіншектердің қоршаған ортаға тез бейімделіп кетулеріне, тіпті, белгілі бір деңгейде дерттерінен айығуларына септіктерін тигізген болар еді деген ойын жеткізді.
Өзінің соңғы Жолдауында Елбасы мүмкіндігі шектеулі жандар тұрмыстық қызмет көрсету, тамақ өнеркәсібі, ауылшаруашылығы және бизнес саласында еңбек ете алатындықтарын айтқан болатын. Сондай-ақ, Президент қазіргі күннің өзінде қиыншылықтарға қарамастан мыңдаған мүмкіндігі шектеулі қазақстан Республикасының азаматтарының экономиканың көптеген секторларында жұмыс істеп келе жатқанын тілге тиек еткен еді.
Елбасы сөзінің дәлелі ретінде мақаламыздың екінші кейіпкері Игорь Аньяшиннің есімін атауға болады. Бала ке-зінен сал ауруына душар болғанына қарамастан қазір ол автокөлік салонына қаптамалар тігу бойынша жеке бизнестің жетекшісі. Балалық шағын Игорь Викторович езу тартып еске алады, себебі, ол сол кезде ауыр дертке шалдыққанына байланысты көптеген қиыншылықтарға тап болған еді. Кейін есейе келе, табиғатына берілген табандылық пен ерік-жігердің арқасында ол барлығын жеңді.
Он бірінші сыныпты тәмамдағаннан кейін Игорь сервис колледжінде киімнің модельер-құрастырушысы мамандығы бойынша білім алды. Алайда диплом алғаннан кейін мамандығына сәйкес жұмыс таба алмады. Десек те, тумысынан қайратты жігіт бұған да еш мойымаған екен.
{jcomments on}Сол кезде бір жақсы досымның кеңесі бойынша автокөліктердің салондарына арнайы қаптамалар тігумен айналысуды жөн санадым,- дейді Игорь Аньяшин. Балық сұрамай, оны ұстайтын қармақты тауып кәдеге жаратты деген осы болар.
Табандылығы мен еңбекқорлығының арқасында жаңа әдістерді үйренді, өзгелердің тәжірибесін сараптап, зейініне тоқыды. Өте үлкен өнімдер таңдауының қалыптасуы мен жеке клиенттер тізімінің пайда болуын осы жұмыстың жемісі десе де болардай.
— Қазірдің өзінде бізде өнімдер таңдауы өте бай. Әртүрлі түстермен тәжірибе жасап, қаптамалардың жаңа модельдерін, яғни, пішімдерін, түрлерін жасаудан қорықпаймыз. Әртүрлі дүниелерді байқап көреміз. Әлбетте, әр адамның талғамы мен таңдауы әртүрлі. Десек те, көбінесе, тұтынушылар өнімдеріміздің сапасына ризалығын білдіріп жатады,- дейді Игорь Викторович.
Игорь Аньяшинге жұбайы Ирина көмектеседі. Керек кезінде ақыл-кеңесін айтып, жарына жәрдемдесуге тырысып жүреді.
— Бір қаптаманы дайындап безендіруге мөлшерімен екі жұмадай уақыт кетеді. Игорь тапсырысты орындап жатқанда қай түсті қалай жасаса жарасатынын айтып, немесе өнімді қалай ерекше етіп жасауға болатыны жайында кеңес беруге тырысамын,- дейді Ирина Аньяшина.
Кәсіпкердің өз алдына қойған жоспары мен ойлаған ойлары көп. Алайда, оларды жүзеге асыру үшін қомақты қаражат пен уақыт керек.
— Біздің жоспарымыз көп. Ең алдымен кәсібімізді кеңейтіп, жұмысшы жалдасақ деген ойымыз бар. Сондай-ақ, жаңа құрал-жабдық алып, жақсы бір жұмыс істеуге ыңғайлы бөлмеге орын ауыстырсақ дейміз. Қазір біз ескі тігін құралымен жұмыс істеуге мәжбүрміз. Өкінішке орай, денсаулығыма байланысты қиындықтар бар. Маған жыл сайын тексеруден өтуге тура келеді. Дегенмен ,жоспарларымызды іске асыра аламыз деген үміттемін,- дейді Игорь Аньяшин.
Мақала АҚШ-тың халықаралық даму агенттігінің қаржылай қолдауымен Орталық Азия елдерінде Азаматтық қоғамды дамыту ассоциациясы жүзеге асырып жатқан «Мүмкіншіліктерді дамыту» ақпараттық жобасының аясында «Исток» қоғамдық бірлес-тігінің тапсырысымен жазылды.
Мирас ҚҰСАЙЫН,
«Семей таңы»
