Төр Алтайдың төрі – Катонқарағайда болып өткен халықаралық аламан айтыс кешкісін “Balkaragai tunes” (Балқарағай сазы) атты этномузыкалық фестивальға жалғасты. Атап өтпеске болмас, бұндай фестиваль ауданымызда тұңғыш рет өтіп отыр. Ұйымдастырушылардың айтуынша, фестиваль енді жыл сайын дәстүрлі түрде өткізіліп тұрмақ.
«Катонқарағай ауданның тұрақты дамуы» қоғамдық қорының мұрындық болуымен әрі демеушілік етуімен өткен бірегей музыка кешінде елімізге танымал мәдениет қайраткері, композитор, мультиинструменталист этномузыкант, бүгінде Катонқарағай ауылында жоғарыда аталған қордың мұрындық болуымен жергілікті мектептердің оқушыларын музыкаға баулып жүрген Еділ Құсайыновпен бірге сонау Ресейдің Тува елінен «Одучу» тобы мен Туваның еңбек сіңірген әртісі, этникалық музыка жанрындағы танымал әнші Сайзан Сюрюн мен Алматыдан келген можерн-джаз бағытында өнер көрсетіп жүрген «Steppe sons» өнерпаздар ұжымы жиналған қауымды түркі халықтарының таңғажайып музыкасымен сусындатты.
Жалпы, аталмыш фестиваль — Алтай қазақтарының мұрасын, түркі тілдес халықтардың тарихы мен мәдениетін жандандыруға арналған айырықша шара.
Сонымен, кешкілік сағат сегізде, қас қарайып, шапағын шашқан алтын күн ұясына батқан кезде, Катонқарағайдың орталық саябағында орнатылған зәулім сахнаның төріне фестиваль себепкерлері де шығып, уақытты көп созбай, тарих тұңғиындағы бабалар үнімен көпшілікті қайта қауыштырды.
— Бүгін абыздар мен алыптар туған қасиетті Өр Алтайдың топырағында, киелі Катонқарағайда «Balkaragai tunes» деген атаумен ерекше мәндегі этномузыкалық фестивалімізді ашып отырмыз. Осы жерде тұңғыш рет өткізіліп отырғандықтан, биыл фестивальдің аясы соншалықты ауқымды емес. Келесі жылы бірнеше күндер бойы өтетін ауқымды шараға айналдырамыз әрі бұл фестиваль жыл сайын өтіп отыратын дәстүрлі музыкалық мереке болмақ. Онда жан-жақтан ағылған көптеген музыканттар мен топтар өз өнерлерімен көрермендерді тамсандыратын болады.
Бүгін біз алдарыңызда тувалықтар мен қазақ халқының, бір сөзбен айтқанда, түркі тілдес ағайынның музыкасын орындаймыз. Өнеріміз бір, түп тамырымыз бір, өйткені бәріміз де осы Алтай жерінен шыққанбыз. Сондықтан болар, фестивальды әдейі осы жерде өткізіп отырмыз. Концертіміз үзіліссіз өтеді, яғн, әңгіме айтып, уақытты алмаймыз, себібі сөздің көкесін айтыста тыңдап, барынша қанық болдыңыздар. Біздің кеште басынан соңына дейін тек музыка ғана болады. Сондықтан бүгінгі кештен барынша жағымды әсер алып, рухани байып қайтарларыңызға сенімдіміз. Түркі халықтарының таңғажайып музыкасын бірге тыңдайық! Алға, Катонқарағай! Алға «Balkaragai tunes»! – деді фестиваль шымылдығын ашқан сөзінде музыкант Еділ Құсайынов.
Бұдан кейін алыс-жақыннан жеткен, әрбірінің өз елінде, шетелдегі әнсүйер қауым арасындағы абырой-беделі таудай, түркі халықтарының этникалық музыкасын насихаттаушылар ортасында ойып тұрып орын алатын сегіз қырлы, бір сырлы өнерпаздар жиылған халықты бір жарым сағат бойы этникалық музыка өнерінің тұнығына шомылдырды.
Фестивальға қатысушы Туваның халық әртісі Сайзан Сюрюн мен «Одучу», «Stepp sons» топтары мен Еділ Құсайынов тува мен қазақтың музыкалық фольклор қоржынындағы бірнеше танымал туындыларды сыбызғы мен сазсырнай, домбыра мен қобыз, дауылпаз бен гитарада өздерінің сүйемелдеуімен заманауи нақышта өңделген нұсқаларын қосыла шырқады, сондай-ақ бірнеше көмеймен айтылатын әндерді де орындап, көрермендерге естен кетпес өнер кешін сыйлады.
Фестиваль соңында өнерпаздарды жақыннан көргісі келген жұрт сахнаны қаумалап, бір кештің аясында жүректерін жаулап алған әртістерді ұзақ уақыт бойы сахна төрінен жібермей, қошеметтерін жаңбырдай жаудырды. Жиылған халықтың өтінішін ескеріп, өнерпаздар тағы да бір-екі әндерін орындап берді.
— Біз этноджаз, бүгінде «альтернатив фольк» деп аталатан музыка жанрында өнер көрсетеміз. Бұл барлық жанрлардың қосындысы деуге болады. Шығысқа, оның ішінде Катонқарағай жеріне алғаш рет табан тіреп отырмыз. Елмен бірге дүбірлі айтысты көрдік. Шарадан керемет әсер алдық, айтыс жоғары деңгейде өтті. Халықтың қошеметі, ықыласы ерекше болды.
Біз осындай фестивальдар мен түрлі шараларға қатысамыз. Көбінесе шетелде жүреміз, Қазақстанда бұндай фестивальдар енді ғана дамып келе жатыр. Шетелдерде — Словения, Австрия, Италия, Мәскеуде болдық. Сол елдердің фестивальдарына қатысып, өнер көрсеттік. Алматыдағы Ғ.Мүсірепов атындағы жасөсіпірімдер мен балалар театрында «Құлагер» спектакліне өзіміздің музыкамызды жазған болатынбыз. Спектакльді бастан-аяқ біз сүйемелдеп отырамыз. Спектакльдерде де біраз жетістіктереміз бар. Бізде 30-дан астам қазақтың ұлттық музыкалық аспаптары бар. Домбыра, сыбызғы, үрмелі, ұрмалы аспаптарымыз бар. Солардың барлығының қосындысынан музыкалық композиция жасаймыз. Келесі жылы да шақырту алып жатсақ, міндетті түрде келетін боламыз, — дейді «Stepp sons» тобының жігіттері.
«Stepp sons» тобы құрылғандарына төрт жыл болыпты, топта бес адам өнер көрсетеді. Репертуарларында бір ән жинақтары бар, онда 10 туынды бар, екінші альбомды келесі жылдың басында шығару ойларында бар.
Тимур СМАҒҰЛОВ,
Катонқарағай ауданы
