Қоғамның үдемелі дамуы, мемлекетті басқару жүйесінде болып жатқан өзгерістер мемлекеттік экономикалық және қаржылық саясатты жүргізу барысында бюджеттік қатынастар саласындағы жағымсыз көріністерге, ақша қорларын қалыптастыру және оларды пайдалану кезіндегі, төлемдер мен қарыздар кезінде, сондай-ақ көптеген жобалар мен бағдарламаларды қаржыландыру барысындағы жайсыздықтарға ден қою қажеттілігін туындатты.
Осыған байланысты мемлекетті басқарудағы ықпал ету күші бар пәрменді құралдардың бірі — мақсатқа қол жеткізуді, қабылданатын шешімдердің бекітілген мемлекеттік бағдарламалардың құқықтық нормалары мен аспектілеріне сәйкестігін, бюджеттік қатынастар мен қаржы-кредит қатынастарына қатысушылардың мүдделеріне сәйкестігін айқындау мақсатында объектіні және субъектілерді қамтитын қаржылық бақылау қажет болды.
Қазақстан Республикасы Министрлер кабинетінің 1992 жылғы 30 қазандағы №18656 шешімі негізінде Семей облысы бойынша мемлекеттік қаржылық бақылау комитетінің басқармасы (Семей облысы бойынша басқарма) құрылды. 1992 жылы 5 қарашада басқарма басшысы лауазымына Усин Иманкелді Жұмаханұлы (қазіргі уақытта — Ұса И.Ж.) тағайындалды.
Жаңа мемлекеттік органда 8 бөлім ашылып, 53 қызметкер еңбек етті. 4 тексеру бөлімінде (бюджеттік мекемелерді тексеру бөлімі, кәсіпорындар мен өнеркәсіп және құрылыс ұйымдарын тексеру бөлімі, кәсіпорындар мен ауыл шаруашылығы ұйымдарын тексеру бөлімі, кәсіпорындар мен қызмет көрсету ұйымдарын тексеру бөлімі) 34 маман және 4 көмекші бөлімде (ұйымдастыру-әдістемелік жұмыс бөлімі, кадрлар бөлімі, бухгалтерия бөлімі, әкімшілік-шаруашылық бөлімі), 16 маман қызмет етті, сондай-ақ басшы және оның екі орынбасары болды.
Кейіннен, Қазақстан Республикасы Президентінің 1994 жылғы 15 шілдедегі «Мемлекеттік билік және басқару органдарының құрылымын жетілдіру туралы» Жарлығына сәйкес, Қазақстан Республикасының Министрлер кабинеті жанындағы мемлекеттік қаржылық бақылау комитетінің базасында Қазақстан Республикасының мемлекеттік қаржылық бақылау комитеті құрылды. Осыған байланысты Семей облысы бойынша басқарма Семей облысы бойынша Қазақстан Республикасының мемлекеттік қаржылық бақылау комитетінің басқармасы болып өзгертілді.
Иманкелді Жұмаханұлы басшылық қызметін жалғастырды, қызметкерлер саны мен мемлекеттік органның құрылымы өзгеріссіз қалды.
Кейін, ҚР Мемлекеттік қаржылық бақылау комитетінің 1995 жылғы 27 қазандағы № 203-к бұйрығына сәйкес, Қазақстан Республикасының мемлекеттік қаржылық бақылау комитеті таратылып, Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің жанынан мемлекеттік қаржы-валюталық бақылау комитеті құрылды. Ал басқарманың атауы Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Мемлекеттік қаржы-валюталық бақылау комитетінің Семей облысы бойынша басқармасы болып өзгертілді.
Қаржы-валюталық бақылау комитетінің аумақтық бөлімшесі барлық деңгейдегі бюджеттердің атқарылуын, мемлекеттік меншік пен қаржы ресурстарының нысаналы және тиімді пайдаланылуын, мемлекеттің кепілдігімен тартылған мемлекеттік және мемлекеттік емес сыртқы қарыздарды, мемлекеттік және бюджеттен тыс қорлардың қаражатын бақылау қызмтетін жүзеге асырды.
Қазақстан Республикасы Президентінің 1997 жылғы 03 сәуірдегі №3842 «ҚР Әкімшілік-аумақтық құрылысын жетілдіру жөніндегі одан әрі шаралар туралы» Жарлығы шыққаннан кейін, Семей облысы Шығыс Қазақстан облысының құрамына енгізілді. Осыған байланысты Мемлекеттік қаржы-валюталық бақылау комитетінің Семей облысы бойынша басқармасы Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Мемлекеттік қаржы-валюталық бақылау комитетінің Шығыс Қазақстан облысы бойынша басқармасы қарамағына берілді. Біріктірілген басқарманы Усин Иманкелді Жұмаханұлы басқарды.
Бұл ретте Шығыс Қазақстан облысының Семей қаласы бойынша басқармасының құрамында 1997 жылғы 15 қазандағы №1 бұйрығымен Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Қаржылық бақылау комитетінің бөлімшесі құрылды. Бұл басқарманың құрамында әр ауданда тексерулер жүргізу арқылы қаржылық бақылауды жүзеге асыратын бөлімшелер болды.
Ал келер жылы, ҚР Президентінің 1998 жылғы 30 маусымдағы «Мемлекеттік басқару органдарын оңтайландыру жөніндегі одан әрі шаралар туралы» Жарлығымен, қызметі мен өкілеттілігі ҚР Қаржы Қазынашылық департаментіне беріле отырып, Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Қаржылық бақылау комитеті таратылды.
Жалпы алғанда, Семей өңірінде, дәлірек айтсақ Семей қаласында, 2016 жылға дейін, құрылымдық өзгерістер бола отырып, Шығыс Қазақстан облысы бойынша Қаржылық бақылау басқармасының, Шығыс Қазақстан облысы бойынша Қаржылық бақылау және Мемлекеттік сатып алу басқармасының 8-10 маман қызмет ететін бөлімшесі жұмыс істеді. Бөлім жұмысына Н.О.Тілеубеков, Н.А.Имашев басшылық жасап, сауатты ұйымдастырып отырды. 2016 жылдың басында Семей қаласы бойынша бөлімше Өскемен қаласына көшірілді.
Тұтастай алғанда, әр түрлі өзгерістерді бастан кешіре отырып, қаржылық бақылау органының қызметкерлері бұл саладағы қызметтің қалыптасуына елеулі үлес қосты. Қызмет барысында бірқатар ірі қаржылық бұзушылықтар анықталып, жолы кесілді. Бюджеттен бөлінген қаражаттың едәуір сомасын өтеу және қалпына келтіру қамтамасыз етілді. Жиналған материалдар негізінде бірнеше рет қылмыстық істер де қозғалды. Бұл ретте Т.Ф.Ахметбаев, А.Ж.Жұматов, О.Т.Хасенова, А.А.Кузнецова, Н.О.Тілеубеков, Н.А.Имашев, А.Т.Акишева, А.К.Қонысбек, К.Н.Акимеев, И.П.Резник (Рогачева), Г.Ш.Иманғалиева сияқты тәжірибелі қызметкерлердің еңбегі өлшеусіз.
Биыл 4 мамырда Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың Жарлығымен Абай облысы құрылып, оның орталығы Семей қаласы болып бекітілді.
2022 жылғы 19 шілдеде «Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Ішкі мемлекеттік аудит комитетінің Абай облысы бойынша ішкі мемлекеттік аудит департаменті» республикалық мемлекеттік мекемесі құрылды. Басшысы болып Б.Т.Әшенов тағайындалды. Жаңа мемлекеттік органның құрылуы Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Қаржылық бақылау және ішкі аудит жүйесінің 30 жылдығымен тұспа-тұс келді. Осы мереке қарсаңында Департамент қызметкерлері бірқатар іс-шаралар ұйымдастырды. Атап айтқанда, қаржылық бақылау жүйесі ардагерлерінің қатысуымен Семей қаласына кіреберістегі арнайы бөлінген орында ағаш отырғызылды, сондай-ақ басқа мемлекеттік органдардың қызметкерлерімен футболдан жолдастық кездесу өтті. Салтанатты жиын өтіп, қала өнерпаздарының қатысуымен концерт ұйымдастырылды, қаржы қызметінің ардагерлеріне құрмет көрсетіліп, алғыс хаттар мен естелік сыйлықтар табыс етілді.
Абай облысы бойынша ішкі
мемлекеттік аудит департаменті
