"Семей таңы" газеті
ztlogo
  • Жаңалықтар
    • Саясат
    • Мәдениет
    • Қоғам
    • Қылмыс
    • Спорт
    • Экономика
    • Жаһан
    • Көзқарас
  • Мультимедиа
    • Видео
    • Фото
  • Төртінші билік
Нәтиже табылмады
Барлық нәтижені қарау
PDF нұсқа
ztlogo
  • Жаңалықтар
    • Саясат
    • Мәдениет
    • Қоғам
    • Қылмыс
    • Спорт
    • Экономика
    • Жаһан
    • Көзқарас
  • Мультимедиа
    • Видео
    • Фото
  • Төртінші билік
Нәтиже табылмады
Барлық нәтижені қарау
"Семей таңы" газеті
PDF
Нәтиже табылмады
Барлық нәтижені қарау

Атыраудан Шәмшінің айтылмай жүрген әні табылды

20.04.2023
Атыраудан Шәмшінің айтылмай жүрген әні табылды

Атырау архивінен композитор Шәмші Қалдаяқовтың айтылмай жүрген «Айша қыз» деген әні табылды. Әннің сөзін ақын, жазушы Берқайыр Аманшин жазған. Бұл туралы Х.Досмұхамедов атындағы Атырау университетінің профессоры, тарих ғылымдарының докторы Аққали Ахмет айтып берді деп хабарлайды Semeytany.kz порталы madeniportal.kz сайтына сілтеме беріп.

– Аққали Қабижанұлы, композитор Шәмші Қалдаяқовтың бұрын беймәлім болып келген әнін қайдан таптыңыз?

– Тарихшы ретінде өңірлік, Алматыдағы ұлттық архивте, Ресейдің Мәскеу, Санкт-Петербург, Орынбор, Астрахань қалаларындағы мемлекеттік архивтерінде жұмыс істедім. Сол кезде қазақ тарихына, Алаш қайраткерлері секілді ұлтымыздың тұлғаларына қатысты құнды мәліметтерді жинауға тырысамын.

Өйткені, Ресей архивтерінде халқымыздың тарихын тереңдетуге қажетті құнды деректер өте көп. Әсіресе, қазақтың ауыз әдебиетіне қатысты жұмбақтар, жаңылтпаштар, ертегілер, қайым айтыс, қыз бен жігіт айтысына материалдарды алып келдім.

Ал, «Қазақ вальсінің королі» атанған Шәмші Қалдаяқовтың халқымыздың Жұмекен Нәжімеденов, Төлеген Айбергенов, Сабырхан Асанов, Мұхтар Шаханов, Тұманбай Молдағалиев, Қадыр Мырзалиев, Нұрсұлтан Әлімқұлов, Зәкір Шүкіров, Ғафу Қайырбеков, Нұтфолла Шәкенов секілді танымал ақындарымен шығармашылық байланыс орнатқанын білеміз.

Әсіресе, Жұмекен Нәжімеденовпен бірге жазған «Менің Қазақстаным» әні тәуелсіз еліміздің Әнұранына айналды.

Өмірден ерте өткен ақын Төлеген Айбергеновпен Атырауға келген сапарында «Ақ ерке, Ақжайық» әнін жазған. Композитордың ақын, жазушы, аудармашы Берқайыр Аманшинмен бірге «Айша қыз» атты ән жазған екен.

Атыраудан Шәмшінің айтылмай жүрген әні табылды
Фото: кейіпкердің жеке архивінен

Бұл ән бұрынғы облыстық «Социалистік құрылыс» (қазіргі «Атырау») газетінің 1959 жылғы 15 мамырдағы санында нотасымен жарияланған.

Газет тігіндісін Атырау облыстық мемлекеттік архивінің қорынан таптым.

– Композитордың бұл әні туралы өнер адамдары біле ме екен? Өнер зерттеушілеріне хабарласып көрдіңіз бе?

– Шындығында, Шәмші ағамыздың әлі жарыққа шықпаған әні көп болуы мүмкін. Соңғы жылдары сондай әндерінің кейбірі орындалып жүр. Бірақ дәл осы әннің радиодан, не телебағдарламалардан орындалғанын көрмедім.

Сол себептен, бұл ән қызығушылығымды тудырғаны рас. Қазақтың өнерін, халық әндері мен композиторларының, оның ішінде Шәмші Қалдаяқовтың шығармашылығы зерттеп жүрген Қазақстанның Еңбек Ері Илья Жақановқа хабарласқан едім.

Өнер зерттеушісі Шәмшінің әлі де жарыққа шықпаған, тіпті жоғалып кеткен әндері барын айтты. Алайда, композитордың «Айша қыз» әнін естімеген.

Бұл ән туралы Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, мәдениет қайраткері, Қазақ радиосының «Алтын қор» бөлімінің жетекшісі Алтын Иманбаевадан да сұрап көрдім.

Ол бұл әннің алтын қорда жоқ екенін айтты.

– Бұл әннің жергілікті басылымда жариялану себебіне үңіліп көрдіңіз бе?

– Мұның мынадай себебі болуы мүмкін. «Айша қыз» әнінің сөзін жазған Берқайыр Аманшин 1954-1959 жылдары «Қазақ әдебиеті» газетінде жұмыс істеген.

Ал, ән облыстық газетке жарияланған кезде қалагер Қазақстан Жазушылар одағының Гурьев облыстық бөлімшесінің хатшысы болған.

Мұнайлы өңірге қызметін ауыстырып келген кезде әнді нотасымен жергілікті газетке берген болуы мүмкін деп топшылаймыз.

– Ақынның кітаптарында бұл әннің мәтіні бар шығар…

– Берқайыр Аманшиннің бірнеше кітабы бар. Мәселен, «Өлеңдер» (1954), «Жылқылы ауыл» (1955), «Бұтақтағы бұлбұлдар» (1958) атты кітабы жарық көрген.

Бірақ, бұл топтамаларында аталған әннің мәтінін таба алмадық. Әнге айналған өлең мәтіні 1978 жылы «Жазушы» баспасынан жарық көрген «Жайық желі» және «Құтты мекен» (1984) кітаптарына жарияланыпты.

Неге екені белгісіз, Шәмші Қалдаяқовтың әр жылдары жарық көрген кітаптарында да бұл әннің нотасы енбеген.

– «ҚазАқпарат» оқырмандарына әннің мәтінін ұсына аласыз ба?

– Әрине, бұл ән Шәмші ағамыздың артында қалған шығармашылық мұрасына қосылуы тиіс.

– Әңгімеңізге рақмет!

Айша қыз

Музыкасын жазған Шәмша Қалдаяқов

Текстін жазған Берхайыр Аманшин

Жайықтың жағасында жасыл майса

Бір үйде сұлу қыз бар аты Айша.

Тұсынан күнде өтеміз қол бұлғап,

Біздерді байқамайды ол қалайша?

Біздерді байқамайды ол қалайша?

Айша – қыз, кел Жайыққа, мін қайыққа,

Айдынға серуендеп шығайық та.

Жүрегін жиырма жігіт ұсынғанда,

Жүруің сенің жалғыз ылайық па?

Жүруің сенің жалғыз ылайық па?

Айша – қыз, сен оқуға, біз теңізге

Арманда түсініспей кетеміз бе?

Жүрегін жиырма жігіт ұсынғанда,

Тым қатал болмасаңшы сен де бізге.

Тым қатал болмасаңшы сен де бізге.

Мақалада: Атыраудан Шәмшінің айтылмай жүрген әні табылды

Ұқсас жаңалықтар

66 КҮНДЕ 1,5 МИЛЛИОН КІТАП: «ТАЛАПТЫ ОҚЫРМАН» БЕЛГІСІНІҢ АЛҒАШҚЫ ИЕГЕРЛЕРІ АНЫҚТАЛДЫ

19.11.2026
66 КҮНДЕ 1,5 МИЛЛИОН КІТАП: «ТАЛАПТЫ ОҚЫРМАН» БЕЛГІСІНІҢ АЛҒАШҚЫ ИЕГЕРЛЕРІ АНЫҚТАЛДЫ

«Кітап оқитын ұлт» республикалық марафоны 66-күнге жетті. Осы уақыт ішінде қатысушылар 1,5 миллионнан астам кітап оқыды. Қазір қатысушылар марафонның бесінші...

Толығырақ...Details

Жолдау міндеттері: инфрақұрылымды жаңғырту, өндірісті дамыту және халықтың табысын арттыру

19.11.2026
Жолдау міндеттері: инфрақұрылымды жаңғырту, өндірісті дамыту және халықтың табысын арттыру

Мемлекет басшысының Қазақстан халқына Жолдауында көтерілген «Халықтық құрылыс» бастамасы, экономиканы әртараптандыру, көлік-логистика инфрақұрылымын дамыту және еңбек адамдарының әл-ауқатын арттыру мәселелері...

Толығырақ...Details

«Құрылыс және тағы да құрылыс!»: шетелдік БАҚ Қазақстанның инфрақұрылымға инвестиция салу тәжірибесі туралы

19.11.2026
«Құрылыс және тағы да құрылыс!»: шетелдік БАҚ Қазақстанның инфрақұрылымға инвестиция салу тәжірибесі туралы

Қазақстанның ауқымды «Халықтық құрылыс» бағдарламасы шетелдік EU Reporter басылымындағы мақалаға арқау болды. «Құрылыс және тағы да құрылыс! Қазақстан инфрақұрылымды дамыту...

Толығырақ...Details

Энергетикалық қауіпсіздік: Қазақстанның тұрақты дамуы үшін инфрақұрылымды жаңғырту маңызды

19.11.2026
Энергетикалық қауіпсіздік: Қазақстанның тұрақты дамуы үшін инфрақұрылымды жаңғырту маңызды

Қазақстанның экономикалық тұрақтылығын қамтамасыз ету, өнеркәсіптік өндірісті дамыту және халықтың өмір сапасын арттыру энергетика саласының тиімді жұмысына тікелей байланысты. Президент...

Толығырақ...Details

Адамның қадір-қасиеті мен жеке бас бостандығы – Конституция қорғауындағы құндылықтар

19.11.2026
Адамның қадір-қасиеті мен жеке бас бостандығы – Конституция қорғауындағы құндылықтар

Адамның өмірі, құқықтары мен бостандықтары – құқықтық мемлекеттің ең басты құндылықтары. Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясында адамның қадір-қасиетін құрметтеу, жеке бас...

Толығырақ...Details

Шындық пен жауапкершілік: Абай облысының журналистері студенттермен кәсіби этика мәселелерін талқылады

18.11.2026
Шындық пен жауапкершілік: Абай облысының журналистері студенттермен кәсіби этика мәселелерін талқылады

Абай облысында «Конституция және сөз бостандығы: журналистиканың жауапкершілігі» тақырыбында дөңгелек үстел өтті. Іс-шараға Журналистер клубының мүшелері мен жоғары оқу орнының...

Толығырақ...Details

Жаңалықтар

66 КҮНДЕ 1,5 МИЛЛИОН КІТАП: «ТАЛАПТЫ ОҚЫРМАН» БЕЛГІСІНІҢ АЛҒАШҚЫ ИЕГЕРЛЕРІ АНЫҚТАЛДЫ

3 часа бұрын

Жолдау міндеттері: инфрақұрылымды жаңғырту, өндірісті дамыту және халықтың табысын арттыру

3 часа бұрын

«Құрылыс және тағы да құрылыс!»: шетелдік БАҚ Қазақстанның инфрақұрылымға инвестиция салу тәжірибесі туралы

6 часов бұрын

Энергетикалық қауіпсіздік: Қазақстанның тұрақты дамуы үшін инфрақұрылымды жаңғырту маңызды

7 часов бұрын

Адамның қадір-қасиеті мен жеке бас бостандығы – Конституция қорғауындағы құндылықтар

7 часов бұрын

Шындық пен жауапкершілік: Абай облысының журналистері студенттермен кәсіби этика мәселелерін талқылады

1 день бұрын

Камералдық бақылау нәтижесі бойынша жолданған хабарламаларды орындау тәртібі. Салық төлеушілер нені білуі қажет?

1 день бұрын

Қазақстандағы ғылымның дамуы: жеті жылда қаржыландыру көлемі 3,2 есе артып, коммерцияландыру деңгейі 31%-ға жетті

1 день бұрын

«Әкелер одағы» Қазақстанда энергетикалық сусындарға толық тыйым салуды талап етті

1 день бұрын

Almaty SuperSki кластерінің құрылысы қарқынды жүріп жатыр

1 день бұрын
Тағы оқу...

Директор:
Риза Асанқызы Молдашева

Веб-менеджер:
Ерлан Айқынұлы


«Семей таңы» газеті 1969 жылы «Құрмет белгісі» орденімен, 2009 жылы ҚР Президентінің БАҚ саласындағы
грантымен марапатталған.

Редакция мекенжайы:

F18A5H3, Семей қаласы,
Қайым Мұхамедханов көшесі,12.

Байланыс:

Директордың қабылдау бөлмесі — 523657;
бас редактор — 520984;
Жарнама және баспасөзге жазылу бөлімі — 560803;
факс — 520475.

 

e-mail:
info@semeytany.kz


Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникациялар министрлігі берген қайта тіркеу куәлігі
№7220-Г, 30.07.2018.ж.


Яндекс.Метрика

© «ABAI AIMAQ MEDIA» ЖШС

Нәтиже табылмады
Барлық нәтижені қарау
  • Жаңалықтар
    • Саясат
    • Мәдениет
    • Қоғам
    • Қылмыс
    • Спорт
    • Экономика
    • Жаһан
    • Көзқарас
  • Мультимедиа
    • Видео
    • Фото
  • Төртінші билік

© «Семей таңы газеттері – Вести Семей» ЖШС