Alikhan Bokeikhan университетінде Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының Абай облысы бойынша өкілдігінің, Абай Құнанбаев атындағы орталық мешіттің ұйымдастыруымен «Зират және зиярат ету мәдениеті» атты дөңгелек үстел өтті. Дөңгелек үстелдің мақсаты — халық арасында қабір тұрғызудың және оларды зиярат етудің ортақ мәдениетін қалыптастыру.
Жадыра ТӨЛЕГЕНҚЫЗЫ,
«Semeı tańy»
Шараға Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының Абай облысы бойынша бас имамы Асқар Мұқанов, Абай облысының қоғамдық даму басқармасының басшысы Айдар Садырбаев, облыстық ардагерлер кеңесінің төрағасы Мұратқазы Әлин, қалалық Қоғамдық кеңес төрағасы Шаған Жұмақсанов, аға буын өкілі — профессор Зейнолла Тоқаев, қалалық ішкі саясат бөлімінің басшысы Олжас Соғымбай және өңірдегі имамдар қатысты.
Дөңгелек үстел барысында Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы Абай облысы бойынша мешіт имамдары мен ақсақалдары, мәслихат депутаттары мен қоғамдық кеңес мүшелері, Ардагерлер кеңесі мен БАҚ өкілдерінің зират тұрғызу және зиярат ету мәдениетін бір ізге түсіру туралы халыққа үндеуінің жобасы таныстырылды.
— Ислам дінінде қайтыс болған кісіні жерлеу үкімі – парыз. Өйткені мәйіт көмілмей қалатын болса, «адам» деген ардақты жаратылысқа жасалған үлкен құрметсіздік әрі күнә болады. Сондықтан ата-бабаларымыз өмірден қайтқан жанды арулап, ақтық сапарға шығарып салған. Бүгінгі таңда елімізде қабірге кесене тұрғызу, зиярат жасау, құлпытас қою, қоршау, қорған тұрғызу сынды мазаратқа қатысты мәселелерде шариғат талаптарына қайшы, ата-баба дәстүріне жат, бүгінгі өркениетке де келмейтін әрекеттер орын алуда. Осы орайда Абай облысы Ақсақалдар кеңесі мен мәслихат депутаттарының, БАҚ өкілдерінің атынан үндеу әзірледік,- деген Асқар Әбітайұлы жиналғандарды үндеудегі ұсыныстармен таныстырды.
Атап айтсақ, үндеуде қабірдің тереңдігін 1 метр 80 сантиметр, енін 1 метр, ұзындығын 2 метр 20 сантиметр қылып, отырғанда бас тимейтіндей етіп жабу; қабірге жерленген кісінің кім екендігін айқындау мақсатында және жаяу жүргіншілер тарапынан тапталып, аяқ асты болмас үшін биіктігі 1 метр, ал ені 50 сантиметрден аспайтын құлпытас қоюға рұқсат беру; құлпытасқа марқұмның толық аты-жөнін, туған және қайтыс болған күндерін жазу; құлпытасқа марқұмның суретін салмау; жерлеу орындарында зәулім ескерткіш немесе биік күмбез тұрғызбау; зираттың аумағын тарылтатын, яғни өзге мәйіттер жерленетін орындарды қажетсіз пайдаланбау туралы ұсыныстар бар.
— Асыл дінімізге және ұлттық салт-дәстүрлерімізге сүйене отырып, сондай-ақ қариялармен ақылдаса келе осындай тәртіп ұсынып отырмыз. Жерлеу рәсімін бірізділікке түсіріп, халықты осыған жұмылдырсақ деген ниетіміз бар. Шариғат заңдары зираттарды сәндеуді, үлкен ескерткіштер орнатуды талап етпейді. Керісінше, мұсылман зираты барынша қарапайым болғаны жөн. Рәсімдік қызметтер мен жаназа шығаратын үй иесі жерлеу рәсімін өткізуде мешіт имамдарымен ақылдасуы керек,- деді Асқар Мұқанов.
Сонымен қатар күмбез орнатпау, зираттың сыртқы келбеті мен көлемін бірдейлендіру, құрылыс барысында санитарлық тазалықты сақтау, жылқы сүйегі сынды артық заттарды ілмеу, қабір қазушыларға арнап санитарлық тораптар орнату сынды ұсыныстар айтылды. Айтылған ұсыныстарға орай үндеу мәтініне өзгерістер енгізіледі.
