Жақында Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университетінде белгілі ғалым, филология ғылымдарының докторы, профессор Арап Сләмұлы Еспенбетовтің «Алтай – Ертіс» кітапханасы сериясымен жарық көрген 2 томдық шығармалар жинағының тұсауы кесілді. Тұсаукесерге Арап Еспенбетовтің әріптестері, жоғары оқу орындарынан келген ғалымдар мен шәкірттері қатысты.
{jcomments on}Шарада Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университетінің ректоры, саясаттану ғылымдарының докторы, профессор Шәріпбек Әмірбеков сөз алып, қазақ әдебиетінің дамуына елеулі еңбегі сіңген Арап Еспенбетовтің «Алтай – Ертіс» кітапханасы сериясымен шығармалар жинағының жарық көргенін айтты.
— Өздеріңіз білесіздер, «Алтай – Ертіс» кітапханасы сериясымен облыстың танымал азаматтарының шығармалар жинағын шығару дәстүрі қалыптасқан. Жыл сайын ғалымдар мен жазушылардың еңбектері облыстық әкімшіліктің қолдауымен шығарылып отырады. Биыл осы сериямен белгілі ғалым Арап Сләмұлының қос томдық шығармалар жинағы жарық көрді. Арап Еспенбетов ұзақ жылдар бойы С.Торайғыров шығармашылығын зерттеген. Бұған қоса, қаламыздағы жоғары оқу орындарында қызмет ете отырып, үлкен әдебиеттану мектебін құра білді. 19 ғылым кандидиттары мен екі ғылым докторын тәрбиелеп шығарды. Әрине, бұл- үлкен еңбек. Әдебиеттану саласындағы үлкен бір бағытты Арап Сләмұлы өзінің шәкірттерімен бірге зерттеп, оның дамуына өз үлесін қосуда, — деді Ш.Әмірбеков.
Белгілі ғалым, ұлағатты ұстаз Арап Сләмұлының ғылыми қызметкерлерге, аспиранттар мен магистранттарға, мектеп мұғалімдері мен студенттерге және әдебиетсүйер қалың оқырманға жол тартқан кітабының бірінші томы қазақтың екі үлкен ақыны Ш.Құдайбердіұлы мен С.Торайғыровтың мұрасына арналған. Екі бөлімнен тұратын монографияның бірінші бөліміне шәкәрімтану ғылымының бүгіні мен болашағы, Шәкәрім мен Сұлтанмахмұт арасындағы рухани байланыс, Шәкәрімнің беймәлім болып келген көсемсөздері зерделеніп, «Шәкәрім» тұлғалық энциклопедиясына арнайы жазылған мақалалары берілген. Шығармалар жинағының екінші бөлімінде С.Торайғыровтың өмір жолы, шығармашылығы жан-жақты қарастырылған. Ақын поэзиясының көркемдік әлемі сараланып, проза жанрын қалыптастырудағы орны айқындалып, поэмалары мен көсемсөздері талданған. Бұған қоса Сұлтанмахмұт Торайғыровтың нақыл сөздері енген. Ал кітаптың екінші томына абайтану, алаш кезеңі әдебиетіне қатысты зерттеу еңбектері, ел мен жер тағдырына, қайраткерлер өміріне арналған мақалалары енгізілген. Шығармалар жинағының алғы сөзін жазған филология ғылымдарының докторы, профессор Б.Ердембеков еңбектің тарих пен тіл өнерін бағалар қауым үшін үлкен қуаныш екенін атап көрсетеді.
«Алтай – Ертіс» кітапханасы – елдегі әдебиет саласының алғашқы көлемді өңірлік жобасы. Кітап шығысқазақстандық ғылым, білім, мәдениет қайраткерлерінің рухани мұрасын өскелең ұрпаққа жеткізу мақсатында қолға алынған. Топтама қазақ әдебиетінің кемеңгері, Ұлы Абайдың шығармалар жинағымен бастау алып, «Алтай – Ертіс» кітапханасының бірінші топтамасына Ш.Әбенов, С.Қас-қабасов, Қ.Ысқақов, Қ.Жұмаділов, Н.Айтұлы, Ш.Бейсенова, К.Юсупов, Ә.Асқаров, Т.Жұртбай, С.Оразалы сынды қаламгерлердің шығармалары да енген.
Жиынға қатысқан зиялы қауым өкілдері Арап Сләмұлы шығармашылығына табыс тіледі.
— Әдебиеттің екі тұлғасын терең зерттеу тек қана еңбекқор, терең білімді Шәкәрім мен Сұлтанмахмұт болмыстарын байланыстыра зерттей алатын, адами құбылыстарды терең ұғына алатын зерттеуші ғалымның қолынан ғана келеді. Табиғатынан зерек, әдеби талдаудың шебері Арап Сләмұлына Абай, Мұхтар, Шәкәрім туып-өскен киелі топырақ нәр берсе, оның ғалым болып қалыптасуына Алаш арыстарын зерттеуші, насихаттаушы М.Жолдасбеков, М.Мағауин, Р.Нұрғалиев сынды үлкен қазақ әдебиетінің көрнекті өкілдерін дайындаған Бейсенбай Кенжебаевтың да зор еңбегі бар екенін біз анық білеміз. «Әлемдегі терең сыр ғалыммен ғана ашылады», — деп, Сұлтанмахмұт айтпақшы, әдебиеттің қос тұлғасының мұраларын тереңнен толғап зерделеген Арап Сләмұлының бұл туындысы қазақ әдебиетінің арасынан өзінің ерекше қомақты орнын табады деп есептеймін. Екі арыстың тоғысар тұсын дәл тауып, қайнар бұлақтың көзін ашып, алтын қорға айналдырып, бүгінгі халық игілігіне жарату оңайлықпен келмейді, — деген ғылым докторы, профессор Серғазы Дүйсенбаев ғалымның шығармашылық жолына табыс, еңбегіне жеміс тіледі.
Асан МЫРЗАХАНОВ,
«Семей таңы»
