Бүгінгі университет үшін жасанды интеллектіні меңгеру – уақыт талабына сай болудың бір ғана шарты. Ал одан да маңызды мәселе – жасанды интеллектіні меңгеріп қана қоймай, оны нақты істе тиімді пайдалану. Бұл – білім беру саласындағы цифрлық трансформацияның жаңа кезеңі.
Шәкәрім университетінде бұл бағыт бірізді жүйе ретінде қалыптасып келеді. Оның негізінде цифрлық инфрақұрылым, жасанды интеллект саласындағы құзыреттер, нақты міндеттерді шешуге арналған AI-құралдар және осының барлығын университеттің күнделікті жұмыс үдерістеріне енгізу жатыр. Яғни, технологияны жай ғана қолдану емес, технологияның көмегімен университеттің жұмыс істеу тәсілін жетілдіру мақсаты қойылып отыр.
Бұл жолдағы маңызды жобалардың бірі – AI-Sana ұлттық бағдарламасы. AI-Sana бағдарламасының арқасында Қазақстан университеттерінде жасанды интеллектіге негізделген жүздеген жаңа жоба дүниеге келді.
Шәкәрім университеті үшін AI-Sana – цифрлық сауаттылықты арттырумен қатар, жасанды интеллект мүмкіндіктерін кеңінен меңгеруге бағытталған ауқымды бастаманың бірі. Бағдарламаның бастапқы кезеңінде университет білім алушыларының барлығы сертификаттаудан өтті. Ал бірінші кезеңде 1 413 студент бағдарламаны сәтті аяқтап, тиісті сертификаттарға ие болды.
Бұл – жақсы нәтиже. Алайда кез келген оқыту бағдарламасының шынайы тиімділігі алынған сертификат санымен өлшенбейді. Маңыздысы – меңгерілген білімнің нақты міндеттерді шешуге айналуы. Сондықтан жасанды интеллектіні білім беру, ғылыми-зерттеу және басқару процестеріне енгізу университет алдындағы келесі міндет ретінде қойылған болатын.
Бүгінде университеттің AI экожүйесінде дайындықтың әртүрлі кезеңіндегі он бір жасанды интеллект агенті бар. Жасанды интеллект агенттерінің ерекшелігі – олардың әрқайсысының белгілі бір міндетке бағытталуында. Олар академиялық жұмысты талдау, талапкерлерді қолдау, кәсіби бағдар беру, академиялық тәуекелдерді анықтау, кампус инфрақұрылымын бақылау және жатақханалардағы орындарды бөлу секілді нақты міндеттерді шешуге бағытталған.
Осылайша жасанды интеллект университет өмірінің жекелеген салаларына біртіндеп ене отырып, оның ішкі процестерін жаңа деңгейде ұйымдастыруға мүмкіндік беретін құралға айналып келеді.
Осы ретте Shakarim AI Anomaly Agent ерекше назар аударуға лайық. Бұл – цифрлық кампустың жұмысындағы әдеттен тыс жағдайларды ерте анықтауға арналған интеллектуалды бағдарламалық компонент. Оның басты міндеті – ықтимал тәуекелді алдын-ала байқап, жауапты мамандарға дер кезінде белгі беру.
Кез келген университет кампусының өзіне тән өмір ырғағы болады. Аптаның белгілі бір күндерінде студенттер ағыны артады, кей уақытта ғимараттардағы белсенділік төмендейді. Таңертең адамдар қозғалысы көбейсе, түнгі уақытта қалыпты көрсеткіш әлдеқайда төмен болады. Міне, жасанды интеллект осы қалыпты заңдылықтарды деректер негізінде зерделей алады.
Shakarim AI Anomaly Agent кампустың бұрынғы және ағымдағы жалпыланған деректерін саралай отырып, оның қалыпты жұмыс моделін қалыптастырады. Кейін жүйе нақты уақыт режимінде осы қалыпты көрсеткіштерден ауытқуларды анықтайды.
Мысалы, белгілі бір ғимараттағы адам ағынының әдеттен тыс күрт өсуі немесе төмендеуі, түнгі уақытта қалыптан тыс белсенділіктің байқалуы, көлік қозғалысының кенеттен артуы немесе цифрлық жүйелердегі ұсақ ақаулардың жиілеуі – мұның барлығы қосымша тексеруді қажет ететін белгі болуы мүмкін.
Агент мұндай жағдайда адамның орнына шешім қабылдамайды. Ол жүйелердің жұмысына тікелей араласпайды. Оның міндеті – ауытқушылық байқалған аймақты, уақытты және оның сипатын көрсетіп, жауапты қызметкерге хабарлау. Яғни соңғы шешімді әрдайым адам қабылдайды.
Бұл тәсілдің маңызы зор. Өйткені жасанды интеллект адамның орнын алмастыру үшін емес, оның дұрыс шешім қабылдауына қажетті ақпаратты уақытында ұсыну үшін пайдаланылады.
Ақылды кампус туралы сөз болғанда, технология мүмкіндігімен қатар ақпараттық қауіпсіздік пен этика мәселесі де алдыңғы қатарда тұрады.
Shakarim AI Anomaly Agent тұлғаны танумен айналыспайды, бейнематериалдарды сақтамайды және білім алушылардың оқу процесін бақылау құралы ретінде пайдаланылмайды. Технология жеке тұлғаның деректеріне емес, кампустың тұрақты әрі қауіпсіз жұмысын қамтамасыз етуге бағытталады. Бұл – жасанды интеллектіні жауапты пайдаланудың маңызды үлгісі.
Күлия РАЙЫС,
Семей қаласы
