Семейліктердің жылуға тарифтің өсетінін естігеніне біраз уақыт болды. Әрине, бұл тұрғындарды алаңдатпай қоймайтыны анық. Сондықтан да оны қарапайым халыққа дұрыс жеткізе білуіміз керек. Ең бастысы, қолданыстағы тарифтерге өзгертулер енгізілген жағдайда да, алдымен тұтынушының құқығына нұқсан келтірілмей, айқын болуы тиіс деп ойлаймын. Осы тұста тарифтік реформаның оң тұстары басым екенін айта кетуіміз керек. Бұл өзгеріс, алдымен, шаһардағы тозығы жеткен жылу жабдықтарын ретке келтіріп, сапалы қызмет түрін алуға септігін тигізер еді. Сол себепті де оларды қалпына келтіріп, алмастыру, жөндеу жұмыстарының қарқынын еселей түсуіміз керек. Соңғы жылдарда апатты жағдайдағы желілерді жаңарту деңгейі көп кейін қалды. Соның салдарынан жылу энергиясының орынсыз ысырабы мен шығын көлемінің шамадан тыс көбеюіне жол беріледі.
Тағы бір түйткілді мәселе — аталмыш сала қаржылық қиындықтарды бастан кешуде. Жылдар бойы қордаланып қалған берешектер коммуналдық мекеменің шығынмен жұмыс жасауына алып келді. Мұның да жылуға әсер етпей қоймайтыны анық. Кәсіпорын әсіресе «Шығысэнерготрейд», «Қаражыра», «Семей Водоканал» мекемелері алдында берешегі шаш етектен екенін жақсы білеміз.
Мұның сыртында жоспарланған жұмыстарды орындауға қажетті тауарлардың (материалдардың) сатып алу бағасының немесе құнының жылдан-жылға өсуі де кәсіпорынның қаржылық ахуалының күрделене түсуіне елеулі әсер еткендігін айтуымыз керек. Осы орайда атқарылған жұмыстың тиімділігіне кепілдік беретін көрсеткіштің бірі — өндірілген жылу энергиясын тасымалдап, бөліп-таратуда оның орынсыз ысырабын азайту болып табылатындығын да атаусыз қалдырудың жөні жоқ. Бұл бағытта аз-кем ілгерілеушілік бар. Жыл өткен сайын, коммуналдық мекемеге қарасты жылу желілеріндегі ысыраптың шамасы төмендеген. Дегенмен мұның өзі де кәсіпорынның экономикасын толықтай сауықтыруға мүмкіндік бермей отыр.
Сонымен қатар бұл қадамға көмір, су, электр жарығы бағасының көтерілуі себеп болуда. Оны күнделікті тұрмыста көріп те жүрміз. Ал жылу құнының артуы коммуналдық кәсіпорынның шығынсыз жұмыс жасауына мүмкіндік берері анық. Сондай-ақ кәсіпорын жұмысшыларының орташа жалақысын арттыру көзделуде. Мекемедегі жұмысшылардың қаламыздың тұрғындары екенін ескерсек, күні-түні жұмыс жасайтын энергетиктердің еңбегі бағалануы керек. Олардың әлеуметтік жағдайлары да ескерілетіні орынды. Осыларды негізге ала отырып, «Теплокоммунэнерго» МКК әкімшілігі, жоғарыда айтылғандай, аймақтық табиғи монополияларды реттеу департаментіне өтінімін жолдаған. Соған сай, егер ол расталатын болса, 2016 жылы жылуға тариф тұрғындар үшін 20% көтерілмек, ал орташа жіберілетін тариф 25% көзделуде.
Осының арқасында ең алдымен моральдық-материальдық тұрғыдан тозығы жеткен магистральды жылу жүйелері мен жабдықтар жаңасымен алмастырылады, келесі кезекте құбырларды жылу жібермейтіндей етіп орау мен оларды жөндеудің озық әдістері мен технологияларын қолданып, желілердегі жылу энергиясының ысырабы төмендетіледі. Жөндеу жұмыстарын жүргізу барысында еңбек өнімділігін көтеріп, сапалылығын қамтамасыз ету үшін, жетілдірілген арнаулы механизмдер сатылып алынады. Бір сөзбен айтқанда, жылу энергиясымен қамту қызметінің көлемі ұлғайтылып, жылу қуатының тұтынылуына бақылау жақсартылады. Сондай-ақ қолдағы бар қазандықтарды жаңартып, күтіп ұстауға, энергияны үнемдеу мен тиімділігін көтеруге көбірек көңіл бөлінеді. Күн тәртібіне қойылған осынау өзекті де маңызды мәселеге қатысты менің пікірім осындай.
Амантай ДОҒАЛАҚОВ,
Семей қалалық ардагерлер кеңесінің төрағасы.
