Өткен аптада Алматы қаласындағы Мұхтар Әуезов атындағы әдебиет және өнер институты мен «Әуезов үйі» ғылыми-мәдени орталық қызметкерлері арнайы іс-сапармен Семей шаһарына келді. Абайдың «Жидебай-Бөрілі» мемлекеттік музей-қорығында заңғар жазушының туғанына 125 жыл толуына орай, «М. Әуезов және ұлт руханиятының ордасы» тақырыбында дөңгелек үсиел ұйымдастырылды. Бұл іс-шараға Абай Құнанбайұлының, Мұхтар Әуезовтің өмірі мен шығармашылығы туралы, бүгінгі абайтану және мұхтартану саласындағы мәселелер жайында ғалымдар мен зерттеушілер өзара пікір алмасты. Аталған бас қосуға қаламыздың жоғары оқу орындарының оқытушылары мен студенттері, мектеп ұстаздары, оқушылар, музей қызметкерлері және зиялы қауым өкілдері қатысты.
«М. Әуезов және ұлт руханиятының ордасы» дөңгелек үстелі филология ғылымдарының кандидаты, «Әуезов үйі» ғылыми-мәдени орталығының жетекші ғылыми қызметкері Ермек Қаныкейдің баяндамасымен басталды. Ғылыми қызметкер «Абай» тарихи романының текстологиясы тақырыбында сөз өрбітіп, қолжазба мен жарияланымдар арасындағы айырмашылықтарға тоқталып өтті. Сондай-ақ өзі атқарған жұмыс жұмыс нәтижесінде көптеген эпизодтың, адамдар есімдерінің өзгергені анықталғанын айтты.
«Әуезов үйі» ғылыми-мәдени орталығының бас қор сақтаушысы, жетекші ғылыми қызметкері Салтанат Мұқатаева мемориалдық музейдің тарихы жайлы айта келе, мұражай қорына Мұхтар Әуезовтің 1960 жылғы Америкаға сапары туралы жақында ғана жарыққа шыққан жолжазба жинағы – «Америка әсерлерінің» арнайы шығарылымын табыстады. Бұл – Мұхтар Әуезовтің мұражай-үйі және америкалық гид, оқытушы Деннис Кинің бірлескен жобасы. Басқосуда М. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты Жас ғалымдар кеңесінің төрағасы, кіші ғылыми қызметкер Нұр Мағазбеков «Абай шығармаларындағы ұлттық болмыс» тақырыбын көтерді.
Сондай-ақ «Жидебай-Бөрілі» музейінде «Абай – менің өмірлік тақырыбым…» көрмесінің ашылуы өтті. Қала тұрғындары мен қонақтары қалалық мәдениет сарайының әншісі Алтын Смасейітованың орындауында Абайдың «Желсіз түнде жарық ай» әнін тыңдап, «Әуезов үйі» ғылыми-мәдени орталығының бас қор сақтаушысы, жетекші ғылыми қызметкері С. Мұқатаева жүргізген экскурсияны тамашалады. Көрмеде ғұлама ғалым, кемеңгер жазушы Мұхтар Омарханұлының өмірі мен шығармашылығына қатысты деректер мен мағлұматтар, «Абай жолы» роман-эпопеясының қолжазба көшірмелері, шетел іс-сапарларынан әкелген кітаптары мен журналдары, шапаны мен костюмі, сонымен қатар түпнұсқадағы «Абай» журналының аудармалары көрермен назарына ұсынылды.
– Абай музейі – республикадағы үлкен мәдени ошақ. Қазақтың классик жазушысы М. Әуезов атындағы әдебиет және өнер институтының бір бөлімі ретінде саналатын заңғар жазушының өзі тұрған үй «Әуезов үйі» ғылыми-мәдени орталығына айналған. Бұл орталық міне, жазушының мерейтойы қарсаңында бірінші рет сапарға шығып, оның ішінде біздің қалаға келіп, баршамыз қуана қарсы алып отырмыз. «Әуезов үйі» әкелген көрменің «Абай – менің өмірлік тақырыбым» деп аталуы тегін емес. Бұл көрменің «Абай» мұражайынан бастау алғаны – ғылыми орталық пен мұражай арасында орнатылған байланыстың, біздің шығармашылық тандемде жұмыс жасауымыздың белгісі. Мұнда Әуезовке қатысты құнды материалдар мен жазушының қолданған жәдігерлері халық назарына ұсынылған. Семейлік жерлестер мен қала қонақтарын осы көшпелі көрмені тамашалауға шақырамыз, – деді «Жидебай-Бөрілі» музей-қорығының директоры Тұрдықұл Қасенұлы.
«Әуезов үйі» ғылыми-мәдени орталығының тұңғыш рет ұйымдастырған жылжымалы көрмесін тамашалауға келушілердің қарасы мол болды.
– Абай атындағы мұражай – біздің алтын қазынамыз әрі алтын көмбеміз. Біз киелі шаңырақта ұйымдастырылатын әр көрмені қалт жібермеуге тырысып, үнемі келіп отырамыз. Міне, «Әуезов үйі» ғылыми-мәдени орталығының ұйымдастыруымен заңғар жазушымыз Мұхтар Әуезовке арналған үлкен көрме ашылып жатыр. Мұхтар Әуезовті көпшілік жазушы деп біледі, ал университет студенттері үшін ол үздіксіз оқудың ең жоғарғы көрсеткішін көрсеткен тұлға. Ауылдан алған білімін қалада жалғастырып, одан кейін Ленинград, Ташкент оқу орындарын тамамдағаны – білім жолындағы әр азамат үшін үлгі. Ол керемет жазушылығымен қатар, ғылыми зерттеу жұмыстарын тиянақты жүргізіп, сондай-ақ педагог ретінде де зор үлесін қосқан. Жазушының өмірі мен шығармашылығына арналған бұл көрмені ұйымдастырушыларға шексіз алғысымды білдіремін, – деді Шәкәрім университетіннің оқытушысы Зәуре Қадырбайқызы.
Дана ТАЛҒАТБЕК,
«Семей таңы»
