"Семей таңы" газеті
ztlogo
  • Жаңалықтар
    • Саясат
    • Мәдениет
    • Қоғам
    • Қылмыс
    • Спорт
    • Экономика
    • Жаһан
    • Көзқарас
  • Мультимедиа
    • Видео
    • Фото
  • Төртінші билік
Нәтиже табылмады
Барлық нәтижені қарау
PDF нұсқа
ztlogo
  • Жаңалықтар
    • Саясат
    • Мәдениет
    • Қоғам
    • Қылмыс
    • Спорт
    • Экономика
    • Жаһан
    • Көзқарас
  • Мультимедиа
    • Видео
    • Фото
  • Төртінші билік
Нәтиже табылмады
Барлық нәтижені қарау
"Семей таңы" газеті
PDF
Нәтиже табылмады
Барлық нәтижені қарау

АБАЙ ҰЛАҒАТЫНАН НӘР АЛҒАН ҚАЛАМГЕР

27.01.2023
АБАЙ ҰЛАҒАТЫНАН НӘР АЛҒАН ҚАЛАМГЕР
84
Қаралды
Facebook-ке бөлісуWhatsapp-қа бөлісуTelegram-ға бөлісу

АБАЙ ҰЛАҒАТЫНАН НӘР АЛҒАН ҚАЛАМГЕР

 

25 қаңтар күні Абайдың «Жидебай-Бөрілі» мемлекеттік қорық-музейінде Қазақстан Жазушылар және Журналистер одағының мүшесі, педагог, филология ғылымдарының кандидаты, абайтанушы ғалым Мұрат Сұлтанбековтің 85 жылдық мерейтойына арналған «Абай ұлағатынан нәр алған қаламгер» тақырыбында кездесу кеші өтті. Кешке филология ғылымдарының кандидаты, профессор Арап Еспенбетов, ақын, облыстық ардагерлер кеңесінің төрағасы Мұратқазы Әлин, ақын, республикалық «Абай» журналының бас редакторы Мұратбек Оспанов, тарихшы Амантай Исин, қаламгердің жары Күлзада Сұлтанбекова және басқа да зиялы қауым өкілдері, студент жастар қатысты.

Жадыра ТӨЛЕГЕНҚЫЗЫ,

«Семей таңы»

Мұрат Сұлтанбеков 1938 жылы 28 қаңтарда Семей қаласында дүниеге келді. Болашақ қаламгердің балалық шағы қиындықпен өтті. 1960 жылы Н.К. Крупская атындағы Семей пединститутының филология факультетін тамамдап, кейін Ленин атындағы Мәскеу мемлекеттік педагогикалық институтында аспирантурада оқыған. 1960 жылдардың соңынан ғылыми жұмыспен шұғылданған .

1971 жылы Алматыда Қазақ мемлекеттік университетінің үлкен залында «Абайдың поэмалары» деген тақырыпта кандидаттық диссертациясын сәтті қорғап шыққан жас ғалым өзі оқыған пединститутта аға мұғалім, доцент, Талдықорғанның педагогикалық институтында кафедра меңгерушісі болып қызмет етеді.

Қос тілдің шебері, қаламгер Мұрат Рахымжанұлының ұшқыр қаламынан әр жылдары түрлі шығармалары жарық көрді. Абайдың он бір өлеңін, Шәкәрімнің «Қалқаман-Мамыр», «Еңлік-Кебек» шығармаларын тәржімалап, сондай-ақ Б.Майлийннің «Жалбыр» пьесалары, Есмағамбет Исмайлов, Кәмен Оразалин шығармалары, Сәду Машақов, Аманжол Шамкенов, Тәңірберген Әміренов, Қашаф Туғанбаев, Ақылбек Манабаев сынды ақындардың өлеңдері, 2005 жылы Ырысхан Мұсаұлының «Саға» романы, 2006 жылы Халық жазушысы Әзілхан Нұршайықұлының «Мәңгілік махаббат жыры» дастаны, 2007 жылы Шәкәрімнің «Ләйлі-Мәжнүн» шығармалары М.Сұлтанбековтың аударуында орыс тілінде сөйледі. 2007 жылы М.Рақымжанұлының «Поэтическое вдохновение:Абай, Шакарим и Мұхтар» атты кітабы шықты. Онда автордың мақалалары, эссе, өлеңдері және поэмалары жинақталған. М.Сұлтанбеков аудармашылықпен қоса, драматургия саласында жемісті еңбек етті. Замандастары, махаббат пен туған жер табиғатына арналған «Новые стихи», «Иртышский остров», көп актілі «Аттила» атты тарихи пьеса жазды. Қайнар университеті мен Патеон Ассос университетінің Седимес институты ұйымдастырған Алматыда өткен Аттиланың 1600 мерейтойына арналған ғылыми конференцияда Аттила жөнінде баяндама жасап, аталған пьесасы үшін Аттила атындағы медальмен марапатталды.

Шараның ашылу сәтінде сөз алған Абай музейінің директоры, философ-әдебиеттанушы Тұрдықұл Қасенұлы «Мұқаңның мерейтойының қара шаңырақта бастау алуы заңды құбылыс» деп ақынның шығармашылығына терең тоқталып өтті.

— Ғылымда «толдым, болдым» деген болмайды. Мұрат Рахымжанұлы бүгінгі күні де шығармашылықпен айналысуды тоқтатқан жоқ. Сіздің абайтану саласына қосқан өзіндік үлесіңіз ерекше. Әлі де ұрпаққа береріңіз көп болсын,- деген Абай музейінің директоры Тұрдықұл Шаңбай өз атынан алғыс хат табыстап, иығына шапан жапты.

— Мұрат Рахымжанұыл Абайды тануға да, Абайдың ақын шәкірттерін насихататуға да үлкен үлес қосты. Абай музейінде, Абай журналында қызмет етті. Үлкен тойы әлі алда. Дегенмен, әлқиссасы бүгін Абай музейінде басталды. Кешегі бала Мұқаң – бүгін дана ақын, көрнекті ақын дәрежесіне жетіп отыр. Институтты бітірген соң министрліктің жолдауымен Ленин атындағы Мәскеу мемлекеттік педагогикалық институтында аспирантурада білімін жетілдірді. Мұқаң студент кезінен поэзияға үйір болды. Содан бері қарай өлеңдерімен танылды. Бірақ ғылымды да ұмытқан жоқ. Мұхтар Мағауин, Рымғали Нұрғалиев, қазақ әдебиеттану ғылымының негізін салушылардың бірі Бейсенбай Кенжебаевтармен бірге қызмет істеп, «Абайдың поэмалары» деген тақырыпта диссертациясын жазып қорғады. Сол тұста аудармашылықпен де айналысты. Институтта жүрген кезінде Қайым Мұхамедханов курстық жұмысқа Ақылбайдың «Дағыстанын» орыс тіліне аударуды тапсырып еді. Оны да сәтті орындап шыққанына өздеріңіз куә болып отырсыздар. Мұқаң бүкілодақтық баспасөз беттерінде көп жазды. Жақында ғана Семей қаласының Құрметті азаматы атағын алған Мұрат Рахымжанұлы Семейдің ғана емес, Қазақстанның Құрметті азаматы,- деді Арап Сіләмұлы.

«Вопросы литературы», «Дружба народов», «Простор», «Иртыш», «Советский воин», «Казахстанская правда»  және басқа  да кеңестік газет-журнал беттерінде қаламгердің отандық әдебиеттану жөніндегі рецензиялары, Абай Құнанбаев, Шәкәрім Құдайбердіұлы, Мұхтар Әуезов, Әлихан Бөкейхановтың өмірі мен шығармашылығы жайлы зерттеулері, «Ақылбайдың поэтикалық мұраларынан», «Азамат, ақын, ойшыл», «М. Әуезов Абай поэмалары жайында», «Абайдың балалары және әдеби мұралары» және басқа да мақалалары жарияланып отырды. Аталған материалдардың көбі кейін «Всю жизнь с Абаем» монографиясы мен «Величие таланта Мухтара Ауэзова» жинағына енген.

— Мен Мұрат Рахымжанұлын Абай журалында қызмет істеген кезінен бастап жақсы тани бастадым. Абай журналына келгеннен дейін Мұқаңның екінші тынысы ашылды деуге болады. Қайым Мұхамедхановтың ұлындай болып қасында жүрді. Журналға келгенде Шәкәрімнің поэмаларын, Ырысхан Мұсаұлының «Саға» романын аударды, «Аттиланы» жазды. Ғалымдығы, ақындығы, қаламгерлігі, аудармашылығы – барлығы бір арнаға тоғысты. Абайтануға байланысты орыс тіліндегі мақалалардың бәрі Мұрат ағаның қолынан өтетін,- деп естелігімен бөлісті «Абай» журналының бас редакторы Мұратбек Оспанов.

Тарихшы Амантай Исин, ақын,  облыстық ардагерлер кеңесінің төрағасы Мұратқазы Әлин де қаламгер жайлы жылы лебіз білдіріп, сый-сияпаттарын табыстады. Осыдан соң студенттер мен жастар кеш иесіне сауалдарын қойып, пікір алмасты. Қалалық мәдениет сарайының әншісі А.Бауыржанұлы Абай әндерін әуелетіп, А.Ілдербаев, Е.Мақпозов сынды күйшілер «Әлқисса» күйімен басқосудың көрігін қыздырды.

Кеш соңында қонақтар Мұрат Рахымжанұлымен естелік суретке түсті.

 

Мақалада: АБАЙ ҰЛАҒАТЫНАН НӘР АЛҒАН ҚАЛАМГЕР

Ұқсас жаңалықтар

Өткеннің ауыр жүгінен болашақтың берік іргетасына дейін…

16.11.2026
Өткеннің ауыр жүгінен болашақтың берік іргетасына дейін…

Абай облысының бүгінгі тынысын бағалау үшін кешегісін де кем білмеу керек. Ал ертеңіне сеніммен қарауға бүгінгі өзгерістердің ауқымын, нақты нәтижесі...

Толығырақ...Details

Казахстан занял первое место в Центральной Азии по развитию туризма

16.11.2026
Казахстан занял первое место в Центральной Азии по развитию туризма

Казахстан занял 56-е место среди 110 стран в рейтинге развития путешествий и туризма за 2026 год, подготовленном Всемирным экономическим форумом...

Толығырақ...Details

Абай облысында жыл басынан бері 171 мыңнан астам профилактикалық екпе жасалды

16.11.2026
Абай облысында жыл басынан бері 171 мыңнан астам профилактикалық екпе жасалды

Абай облысында 2026 жылдың алғашқы 10 айында 171 мыңнан астам профилактикалық екпе жүргізілген. Өңірде жыл сайын 220 мыңнан астам екпе...

Толығырақ...Details

Қолжетімді әрі сапалы медицина: Президент Жолдауындағы әлеуметтік дамудың маңызды бағыты

16.11.2026
Қолжетімді әрі сапалы медицина: Президент Жолдауындағы әлеуметтік дамудың маңызды бағыты

Халықтың денсаулығын сақтау, медициналық қызметтердің сапасын арттыру және денсаулық сақтау инфрақұрылымын жаңғырту Қазақстанның әлеуметтік дамуындағы маңызды міндеттердің бірі болып қала...

Толығырақ...Details

Еркін жүріп-тұру және тұрғылықты жерді таңдау – конституциялық құқық

16.11.2026
Еркін жүріп-тұру және тұрғылықты жерді таңдау – конституциялық құқық

Адамның еркін жүріп-тұруы, тұрғылықты жерін өз қалауынша таңдауы және елден тыс жерлерге шығуы оның негізгі құқықтары мен бостандықтарының қатарына жатады....

Толығырақ...Details

Семейде қоғамдық келісімді нығайтудың жаңа тәсілдері талқыланды

16.11.2026
Семейде қоғамдық келісімді нығайтудың жаңа тәсілдері талқыланды

Ақпараттық кеңістіктегі заманауи сын-қатерлер, этносаралық қатынастарды ақпарат құралдарында жариялаудың жаңа тәсілдері және жасанды интеллект мүмкіндіктері журналистер қауымдастығы өкілдерінің басын қосқан...

Толығырақ...Details

Жаңалықтар

Өткеннің ауыр жүгінен болашақтың берік іргетасына дейін…

5 часов бұрын

Казахстан занял первое место в Центральной Азии по развитию туризма

9 часов бұрын

Абай облысында жыл басынан бері 171 мыңнан астам профилактикалық екпе жасалды

9 часов бұрын

Қолжетімді әрі сапалы медицина: Президент Жолдауындағы әлеуметтік дамудың маңызды бағыты

9 часов бұрын

Еркін жүріп-тұру және тұрғылықты жерді таңдау – конституциялық құқық

10 часов бұрын

Семейде қоғамдық келісімді нығайтудың жаңа тәсілдері талқыланды

11 часов бұрын

Абай облысында салық түсімдерінің жоспары 102 %-ға орындалды

11 часов бұрын

Кәсіпкерлікті дамыту – қуатты экономика қалыптастырудың маңызды шарты

2 дня бұрын

Сот арқылы қорғалу – азамат құқықтарының маңызды кепілдігі

2 дня бұрын

Абай облыстық мәслихаты депутаттығына кандидаттарды партиялық тізім бойынша партиялық тізім ұсынған саяси партиялардың сайлау қорлары қаражаттарының түскені және жұмсалғаны туралы есеп

2 дня бұрын
Тағы оқу...

Директор:
Риза Асанқызы Молдашева

Веб-менеджер:
Ерлан Айқынұлы


«Семей таңы» газеті 1969 жылы «Құрмет белгісі» орденімен, 2009 жылы ҚР Президентінің БАҚ саласындағы
грантымен марапатталған.

Редакция мекенжайы:

F18A5H3, Семей қаласы,
Қайым Мұхамедханов көшесі,12.

Байланыс:

Директордың қабылдау бөлмесі — 523657;
бас редактор — 520984;
Жарнама және баспасөзге жазылу бөлімі — 560803;
факс — 520475.

 

e-mail:
info@semeytany.kz


Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникациялар министрлігі берген қайта тіркеу куәлігі
№7220-Г, 30.07.2018.ж.


Яндекс.Метрика

© «ABAI AIMAQ MEDIA» ЖШС

Нәтиже табылмады
Барлық нәтижені қарау
  • Жаңалықтар
    • Саясат
    • Мәдениет
    • Қоғам
    • Қылмыс
    • Спорт
    • Экономика
    • Жаһан
    • Көзқарас
  • Мультимедиа
    • Видео
    • Фото
  • Төртінші билік

© «Семей таңы газеттері – Вести Семей» ЖШС