"Семей таңы" газеті
ztlogo
  • Жаңалықтар
    • Саясат
    • Мәдениет
    • Қоғам
    • Қылмыс
    • Спорт
    • Экономика
    • Жаһан
    • Көзқарас
  • Мультимедиа
    • Видео
    • Фото
  • Төртінші билік
Нәтиже табылмады
Барлық нәтижені қарау
PDF нұсқа
ztlogo
  • Жаңалықтар
    • Саясат
    • Мәдениет
    • Қоғам
    • Қылмыс
    • Спорт
    • Экономика
    • Жаһан
    • Көзқарас
  • Мультимедиа
    • Видео
    • Фото
  • Төртінші билік
Нәтиже табылмады
Барлық нәтижені қарау
"Семей таңы" газеті
PDF
Нәтиже табылмады
Барлық нәтижені қарау

ҰЛЫСТЫҢ ҰЛЫ КҮНІН ҚАЛАЙ ТОЙЛАП ЖҮРМІЗ?

19.03.2022
ҰЛЫСТЫҢ ҰЛЫ КҮНІ

 Наурыз айы – табиғат түлеп, мал төлдеген, халықтың арқа-басы кеңіп, аузы аққа тиген, қытымыр қыс кетіп, жаңаша леп келіп, жұрттың шуақты күндерге шаттана қарайтын шағы. Жыл басы Наурыз мерекесінде наурыз көже пісіріліп, араз адамдар татуласып, жақсы тілек айтып, ішкі жан дүниесін ғана емес, айналаны да тазартып, бұлақ көзін ашқан. Бұл — бірлік пен татулықты ту еткен мереке.

Наурыздың 14 күні еліміз Көрісу күнін атап өтті. Көрісу күнін батыс жұрты ғана атап өтеді деген жаңсақ пікір бар. Ертеден бері келе жатқан бұл дәстүр біздің шығыс өңірінде де болған. Тек жетпіс жылғы кеңестік тәрбие осы халықтық ғұрыпты ұмыттырып жіберді. Осы орайда есімі елге кеңінен таныс айтыс ақыны, журналист, педагог, этнографиялық еңбектердің авторы, «Семей таңы» газетінің белсенді авторларының бірі Мәуітқазы Зүкенов те өз пікірін білдірген еді.

Мәуітқазы Зүкенов:

— Бұл дәстүрді бала кезімізден аналарымыздан естіп өстік. Жалпы, Көрісу о баста барша қазаққа ортақ дәстүр болған. Бала кезімізден ақ жаулықты аналарымыздан естіп өстік. Ал 1926 жылы наурызды тойлауға тыйым салынғаннан кейін бұл дәстүр ұмыт қалып, халық жадынан мүлде шығып кеткен еді. Оның үстіне еліміздің батыс аймағына қарағанда, біздің шығыс өңірі ерекше орыстанып кетті ғой.

Бұл ежелгі дәстүрді Амал мерекесі деп те атайды. Көрісу күнінде халық қыстан аман-есен шыққанына қуанып, бір-бірімен құшақтасып, қол алысып көріседі. Дастарқан жайып, бірін-бірі қонаққа шақырады. Бұл күні әулеттің үлкендеріне барып, сәлем беріп, көрісіп, «жас құтты болсын» деп амандасады. Кәде-сыйларын да беріп жатады.

Жалпы ескі күнтізбе бойынша, 1 наурыз — ежелгі заманнан келе жатқан көшпелі халықтардың жыл басы. Ол жаңа күнтізбемен есептегенде 14 наурызға тап келеді. Яғни Көрісу күні – бүкіл қазақ халқына тән өзіміздің төл мерекеміз.

ҰЛЫСТЫҢ ҰЛЫ КҮНІН ҚАЛАЙ ТОЙЛАП ЖҮРМІЗ?

Алмахан Мұхаметқалиқызы,  ақын, көп жылдар Семейдегі Абай атындағы мұражайда қызмет істеген абайтанушы ғалым:

— Наурыздың 14-інен бастап аталып өтілетін «Көрісу», «Жүздесу» деген жақсы дәстүр батыс жақта сақталған. Сырттан келген текті-тексіз мәдениеттің салқынына ұрынбаған бабаларымыз осы 14-21 наурыз аралығындағы бір аптаны өліара деп атаған. Оның сыры мынада: бір жылда 365-366 күн бар. Осы күнді бір айдағы 30 күнге бөлгенде 6 күн артық қалады. Осы алты күн наурыздың 13-і мен 21-і аралығына келеді. Осы күндерді қазақ өліара деп атайды. Өліарада табиғат құбылыстары, күтпеген оқиғалар, қыстың қаһарынан қалған ауру-сырқау, табиғат апаттары болады деп күтеді. Осы күндері қыстан аман шығып, көктемнің шуақты күнінен үмітті жұрт бірін-бірі құшақтап көрісіп, «мал-жанымызды өліарадағы табиғат апаттары мен жайсыз құбылыстардан сақта» деп құрбандыққа мал атап сойып, бірін-бірі құрметтеп қонаққа шақырады. «Көрісу», «Жүздесу» деп жүргеніміз осы.

Көрісудің өзі сағыныш көрісуі, жұбаныш көрісуі, амандасу көрісуі деп бөлінетін көрінеді.

Бір қуанатынымыз, адамдар арасындағы бауырмалдық пен туысқандықтың жібін жалғап, ізгі қарым-қатынасты паш ететін «Көрісу» дәстүрін қазіргі күні өзге өңірлер де атап өтетін болып жүр. Ендеше халқымыздың озық дәстүрін өз өңірімізде кеңінен насихаттап, неге жандандырмасқа? «Көрісуді» шығыста да атап өтетін болсақ, дәстүрімізді ұрлап алдың деп батыстықтардың базына айтпасы анық.

ҰЛЫСТЫҢ ҰЛЫ КҮНІН ҚАЛАЙ ТОЙЛАП ЖҮРМІЗ?

Мұрат Оқасов, тоғызқұмалақ ойыны бойынша ҚР ұлттық дәрежедегі төрешісі, республика чемпионы, тоғызқұмалақтан Семей қаласы бойынша бас жаттықтырушы:

— Наурыз мерекесі думансыз өтпейтіні белгілі. Ойын-сауық шараларының сыртында спорттық сайыстарға да ерекше орын беріледі. Мәселен, Наурызды тойлауға қатысты жаңа тұжырымдама бойынша 19 наурыз шымырлық пен шеберлік күні болып белгіленді. Газеттің өткен санында қазақтың ұлттық ойыны бес түрге бөлінетінін таратып жазыпсыздар. Тоғызқұмалақ соның ішіндегі зеректілікті, ептілік және икемділік пен жылдам ойлауды талап ететін тақталы ойын түріне жатады. «Дала математикасы» атанған бұл ойынды заманында Абай хакімнің өзі құмартып ойнағаны белгілі. Жалпы «Тоғызқұмалақ» ойыны — Наурызбен бірге қайта түлеп, жанданып келе жатқан салт-дәстүрімізбен бірге жасасқан ежелгі спорт түрі.

Бұл ойын Наурыз мерекесі қайта тойлана бастаған 1989 жылдардан бері қарқынды дамып келе жатыр. Осы ретте семейлік тоғызқұмалақшылардың республикалық қана емес, әлемдік деңгейдегі сайыстарда жеңіске жетіп жүргенін айта кетуге болады. Бір ғана мысал, мен жаттықтыратып жүрген «Семей қаласының Назарбаев Зияткерлік мектебінің» оқушылары алғашқы Республикалық «Назарбаев Зияткерлік мектептерінің» спартакиадасында тоғызқұмалақтан команда бойынша чемпион атанды. Мұндай мысалдар өте көп.

Ал Наурыз мерекесіне орай арнайы чемпионат ұйымдастырылса құба-құп болар еді. Оған ұлттық ойындардың барлық түрлерін, соның ішінде дойбыны да қосқан орынды деп санаймын. Мәселен, менің бастамаммен республикалық тақталы ойындар көпсайысы шахмат пен дойбы және тоғызқұмалақ түрлері бойынша өткізіліп келеді. Дегенмен ұлттық таным-түсінігімізге сай келетін, сананы сергітіп, шеберлікті арттыратын осындай ойын түрлерін Наурыз мерекесімен сабақтастыра қолға алатын уақыт жетті деп білемін.

ҰЛЫСТЫҢ ҰЛЫ КҮНІН ҚАЛАЙ ТОЙЛАП ЖҮРМІЗ?

Әзірлеген Қуаныш ЖОЛЫМБЕТ,

«Семей таңы»

Мақалада: ҚР Тәуелсіздігіне 30 жылҰЛЫСТЫҢ ҰЛЫ КҮНІ

Ұқсас жаңалықтар

«АйтClub» алаңында «Халықтық құрылыс» бастамасын өңірде іске асыру жолдары талқыланды

20.11.2026
«АйтClub» алаңында «Халықтық құрылыс» бастамасын өңірде іске асыру жолдары талқыланды

«АйтClub» интеллектуалды клубының алғашқы отырысында Мемлекет басшысының «Халықтық құрылыс» бастамасы және оны өңірде жүзеге асыру жолдары талқыланды. Отырыста Абай облысы...

Толығырақ...Details

«АйтClub» алаңында инклюзивті білім беру мәселелері талқыланды

20.11.2026
«АйтClub» алаңында инклюзивті білім беру мәселелері талқыланды

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың Қазақстан халқына Жолдауында инклюзивті білім беру мәселесіне назар аударылды. Бұл мәселе Абай облыстық «АйтClub» интеллектуалды клубының...

Толығырақ...Details

Абай облысында «АйтClub» интеллектуалды клубы жұмысын бастады

20.11.2026
Абай облысында «АйтClub» интеллектуалды клубы жұмысын бастады

Абай облысында қоғамдық-саяси, әлеуметтік-экономикалық және өңірлік даму мәселелерін сарапшылармен бірге талқылауға арналған «АйтClub» интеллектуалды клубының алғашқы отырысы өтті. Жаңа пікірталас...

Толығырақ...Details

66 КҮНДЕ 1,5 МИЛЛИОН КІТАП: «ТАЛАПТЫ ОҚЫРМАН» БЕЛГІСІНІҢ АЛҒАШҚЫ ИЕГЕРЛЕРІ АНЫҚТАЛДЫ

19.11.2026
66 КҮНДЕ 1,5 МИЛЛИОН КІТАП: «ТАЛАПТЫ ОҚЫРМАН» БЕЛГІСІНІҢ АЛҒАШҚЫ ИЕГЕРЛЕРІ АНЫҚТАЛДЫ

«Кітап оқитын ұлт» республикалық марафоны 66-күнге жетті. Осы уақыт ішінде қатысушылар 1,5 миллионнан астам кітап оқыды. Қазір қатысушылар марафонның бесінші...

Толығырақ...Details

Жолдау міндеттері: инфрақұрылымды жаңғырту, өндірісті дамыту және халықтың табысын арттыру

19.11.2026
Жолдау міндеттері: инфрақұрылымды жаңғырту, өндірісті дамыту және халықтың табысын арттыру

Мемлекет басшысының Қазақстан халқына Жолдауында көтерілген «Халықтық құрылыс» бастамасы, экономиканы әртараптандыру, көлік-логистика инфрақұрылымын дамыту және еңбек адамдарының әл-ауқатын арттыру мәселелері...

Толығырақ...Details

«Құрылыс және тағы да құрылыс!»: шетелдік БАҚ Қазақстанның инфрақұрылымға инвестиция салу тәжірибесі туралы

19.11.2026
«Құрылыс және тағы да құрылыс!»: шетелдік БАҚ Қазақстанның инфрақұрылымға инвестиция салу тәжірибесі туралы

Қазақстанның ауқымды «Халықтық құрылыс» бағдарламасы шетелдік EU Reporter басылымындағы мақалаға арқау болды. «Құрылыс және тағы да құрылыс! Қазақстан инфрақұрылымды дамыту...

Толығырақ...Details

Жаңалықтар

«АйтClub» алаңында «Халықтық құрылыс» бастамасын өңірде іске асыру жолдары талқыланды

8 часов бұрын

«АйтClub» алаңында инклюзивті білім беру мәселелері талқыланды

8 часов бұрын

Абай облысында «АйтClub» интеллектуалды клубы жұмысын бастады

8 часов бұрын

66 КҮНДЕ 1,5 МИЛЛИОН КІТАП: «ТАЛАПТЫ ОҚЫРМАН» БЕЛГІСІНІҢ АЛҒАШҚЫ ИЕГЕРЛЕРІ АНЫҚТАЛДЫ

1 день бұрын

Жолдау міндеттері: инфрақұрылымды жаңғырту, өндірісті дамыту және халықтың табысын арттыру

1 день бұрын

«Құрылыс және тағы да құрылыс!»: шетелдік БАҚ Қазақстанның инфрақұрылымға инвестиция салу тәжірибесі туралы

1 день бұрын

Энергетикалық қауіпсіздік: Қазақстанның тұрақты дамуы үшін инфрақұрылымды жаңғырту маңызды

1 день бұрын

Адамның қадір-қасиеті мен жеке бас бостандығы – Конституция қорғауындағы құндылықтар

1 день бұрын

Шындық пен жауапкершілік: Абай облысының журналистері студенттермен кәсіби этика мәселелерін талқылады

2 дня бұрын

Камералдық бақылау нәтижесі бойынша жолданған хабарламаларды орындау тәртібі. Салық төлеушілер нені білуі қажет?

2 дня бұрын
Тағы оқу...

Директор:
Риза Асанқызы Молдашева

Веб-менеджер:
Ерлан Айқынұлы


«Семей таңы» газеті 1969 жылы «Құрмет белгісі» орденімен, 2009 жылы ҚР Президентінің БАҚ саласындағы
грантымен марапатталған.

Редакция мекенжайы:

F18A5H3, Семей қаласы,
Қайым Мұхамедханов көшесі,12.

Байланыс:

Директордың қабылдау бөлмесі — 523657;
бас редактор — 520984;
Жарнама және баспасөзге жазылу бөлімі — 560803;
факс — 520475.

 

e-mail:
info@semeytany.kz


Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникациялар министрлігі берген қайта тіркеу куәлігі
№7220-Г, 30.07.2018.ж.


Яндекс.Метрика

© «ABAI AIMAQ MEDIA» ЖШС

Нәтиже табылмады
Барлық нәтижені қарау
  • Жаңалықтар
    • Саясат
    • Мәдениет
    • Қоғам
    • Қылмыс
    • Спорт
    • Экономика
    • Жаһан
    • Көзқарас
  • Мультимедиа
    • Видео
    • Фото
  • Төртінші билік

© «Семей таңы газеттері – Вести Семей» ЖШС