Шәкәрім университетінде «2026 жылғы Конституциялық реформа: халық таңдауы және тарихи жауапкершілік» тақырыбында мазмұнды дөңгелек үстел отырысы өтті. Оған университеттің профессорлық-оқытушылар құрамы, құқықтанушылар, саясаттанушылар, тарихшылар қатысты. Кездесудің негізгі мақсаты – 15 наурызда өтетін республикалық референдум аясындағы конституциялық реформалардың мәні мен маңызын жан-жақты талқылау, оның қоғам өміріндегі орнын түсіндіру және оқытушылар мен қызметкерлердің азаматтық белсенділігін арттыру.
Келелі жиынды Тілдік коммуникация кафедрасының меңгерушісі Майра Ибраемова ашып, Ата Заңның мемлекет өміріндегі айрықша рөліне тоқталды.
– Конституция – тек құқықтық құжат қана емес, мемлекет пен қоғамды тоғыстыратын, олардың өзара келісімін айқындайтын, тарихи дамудың бағдарын белгілейтін негізгі заң. Бүгінгі басқосудың мақсаты – ұсынылып отырған конституциялық реформаларға қатысты ой-пікірлерімізді ортаға салу, ашық пікір алмасу. Әрине, 1993 жылғы және 1995 жылғы қабылданған конституциялардың барлығында жаңа бір өзгерістер болды. Оны бәріміз де білеміз, өйткені тәуелсіздік алғаннан кейін бізде жаңа жүйе, жаңа институт – президенттік институт енгізілген болатын. Осы жолы Конституцияның сексен проценті толығымен өзгертілді, толығымен жаңартылды деп айтуға болады. Ол мемлекеттің негізгі құжаты болғаннан кейін талқылану керек, сарапталу керек және халықтың арасында түсіндіру жұмыстары жүргізілу керек. Бүгінгі басқосуымыз да – сол жүргізіліп жатқан жұмыстардың бастапқы баспалдағы,- деді ол.
Жиын барысында Қазақстан Республикасының Конституциясына енгізілетін өзгерістер мен толықтырулардың әр тармағына жіті назар аударылып, олардың елдің саяси жүйесін жетілдірудегі, азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын кеңейтудегі ықпалы кеңінен сараланды.
Социологиялық талдау орталығының координаторы, құқықтанушы Нәзигүл Газизова жаңа Ата Заң жобасындағы өзгерістерге жан-жақты тоқталды. Ол референдумның демократиялық қоғамдағы орны мен маңызын атап өтіп, оның халық еркін білдірудің ең жоғары формасы екенін айтты. Ол ұсынылып отырған реформалардың мемлекеттік басқару тиімділігін арттыруға, билік тармақтары арасындағы тепе-теңдікті нығайтуға және азаматтық қоғам институттарының рөлін күшейтуге бағытталғанын барынша түсіндіріп берді.
Шәкәрім университетінің профессоры Мұхтарбек Кәрімов реформа аясында азаматтардың саяси белсенділігін арттыру, олардың мемлекеттік басқаруға қатысуын кеңейту мәселелері де қарастырылып жатқанын айтып, мұның демократиялық қоғам құрудағы маңызды қадам екенін атап өтті.
-1995 жылғы Ата Заңымыз қабылданғаннан бері отыз бір жыл уақыт өтті. Өмір бір орнында тұрмайды. Сондықтан бұрынғы Конституцияларда кеткен олқылықтарды толықтыра отырып, міне, жаңа Конституция қабылданғалы отыр. Бұл – мемлекетіміздің болашақтағы дамуының негізі. Конституциялық реформамен бірге парламенттік реформа да жүріп жатыр. Бұл реформа біздің қоғамға тиімді демократиялық қатынастар орнатуға, одан әрі дамытуға, институттарды қалыптастыруға өзінің септігін тигізетін механизм деп ойлаймын»- деді өз сөзінде.
Пікір алмасу барысында қатысушылар тарапынан көптеген сауалдар қойылып, мазмұнды талқылау өрбіді. Қатысушылар өздерін толғандырған мәселелерге тұшымды жауап алып, референдумның ел болашағы үшін стратегиялық маңызын тереңірек түсінді.
Шәкәрім университеті ұйымдастырған бұл дөңгелек үстел референдум алдындағы ақпараттық-түсіндіру жұмыстарының маңызды кезеңі болды. Мұндай кездесулер әр адамның елдегі саяси үдерістерге бейжай қарамай, дұрыс шешім қабылдауына жол ашады. Сондықтан әрбір азаматтың бұл үдерісті жауапкершілікпен қабылдауы – қоғамның демократиялық дамуындағы маңызды көрсеткіш.
