"Семей таңы" газеті
ztlogo
  • Жаңалықтар
    • Саясат
    • Мәдениет
    • Қоғам
    • Қылмыс
    • Спорт
    • Экономика
    • Жаһан
    • Көзқарас
  • Мультимедиа
    • Видео
    • Фото
  • Төртінші билік
Нәтиже табылмады
Барлық нәтижені қарау
PDF нұсқа
ztlogo
  • Жаңалықтар
    • Саясат
    • Мәдениет
    • Қоғам
    • Қылмыс
    • Спорт
    • Экономика
    • Жаһан
    • Көзқарас
  • Мультимедиа
    • Видео
    • Фото
  • Төртінші билік
Нәтиже табылмады
Барлық нәтижені қарау
"Семей таңы" газеті
PDF
Нәтиже табылмады
Барлық нәтижені қарау

БЕКЗАТ ӨНЕРДІҢ БАПКЕРІ

07.12.2018

Атқа міну мәдениеті мен жылқы ша­руа­шылығы жер жүзіне Ұлы даладан та­ра­ғаны тарихтан белгілі.

Мемлекет басшысының «Ұлы даланың жеті қыры» мақаласынан

Саятшылық — бабадан қалған бекзат өнер. Қыран құстың тілін, мінез-құлқын, бабын, қасиетін білетіндердің қатары бүгін азайып кетті. Дегенмен сирек болса да бар екендігі қуантады. Бүркіт, лашын, сұңқар, қырғи, тұйғын, ителгі сияқты жыртқыш құстарды ұстап, аңға салу қыр-сыры, құпия-қызығы көп өнердің қатарына жатады. Құсты күту, баптау, тәрбиелеу, түлету, үйретудің өзі бір ғылым деуге болады. Жалпы, құсбегілік — шын мәнінде қызыққан, шыдаған адамның қолынан ғана келетін меңгеруі күрделі де қиын кәсіп. Бүркітті ежелден қадірлеп–қастерлеген, құс патшасы санаған біздің халықта жігіттің жеті қазынасының бірі  де осы аңшылық.

Таяуда Қазақстан Республика-сының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев «Ұлы даланың жеті қыры» атты мақаласын көпшілік назарына ұсынды. Мемлекет басшысының «Рухани жаңғыру: болашаққа бағдар» атты мақаласынан кейін қоғам  рухани  жаңарудың жаңа бір сатысына көтеріліп, серпіліп қалды десек, «Ұлы даланың жеті қыры» сол игілікті бастаманың, өткеннің өнегелі істерін өркендетуге бағытталған тағы бір жақсы қадам деп қабылдадық. Елбасы өз мақаласында қазақ халқының ұлттық тарихын жете түсінудің жаңа тұжырымдамасын ой елегінен өткізді. Бүгінгі жаһандану әлемінде өз тарихын білген ұлт қана сыртқы сын-қатерлерге төтеп бере алады. Көшпенділердің тарихы асқар Алтайдан бастау алады. Елбасы талай ұлт пен ұлыстардың басын қосқан Алтайдың төрт қанатын мекендеген қазақ елінің өткеніне барлау жасай отырып, халқымыздың салт дәстүрге бай екендігін жаңа ұрпақтың санасына жеткізу мақсатын көздегені де байқалады.

Президент атап өткендей, қазақ халқы өзінің сан ғасырлық тарихында әлемдік өркениетке серпін беріп, талай игіліктерге қол жеткізді. Сол жасампаз жетістіктер арқасында әлем елдері арасында қазақ халқының беделі артты. Ата-бабаларымыз адамзаттың ортақ игілігі жолында мол құндылықтар мен жәдігерлер қалдырды. Осы ретте айта кетсек, жылқы ең алғаш қазақ жерінде қолға үйретіліп, атқа міну мәдениеті қалыптасқан.

Ежелден жеткен ата кәсібіміздің бірі аң аулау болса, қыран құс бүркіт аңшылардың сенімді серігіне айналады. Құсбегілік — халқымыздың қанына туа біткен өнер. Ол туралы аңыз-әңгімелер, жыр-дастандар жеткілікті. Қазақ тарихында саятшылық өнердің, құсбегіліктің бірнеше отаны бар: Арқа, Жетісу, Еренқабырға, Боғда және Алтай-Сауыр мектебі. Қазақ халқының ғажайып өнерінің бірі – осы саятшылық, яғни құс алу арқылы аңшылық құру. Бұл өнер тіршілік қамы ғана емес, көңіл көтеру, бойға күш алу, қызықтау әрі спорт ретінде қазақ даласында тым ертеде дамыған. Саятшылық негізінде аңды құс салу арқылы аулайды. Саят құстарына бүркіт, сұңқар, қаршыға, тұйғын, ителгі сияқты алғыр құстар жатады. Саят өнері ептілікті, білгірлікті, табиғат тылсымын жете білуді, сондай-ақ аталған құстарды ұстау, баулу сияқты  «бір сырлы, сегіз қырлы» болуды талап етеді. Мұның өзі жеке бір ғылым десе де болады. Саятшылар ел ішінде өте сыйлы, құрметті адамдар қатарына жатады. Олар кезінде осы құс салу арқылы ел-жұртты тамақпен (етпен), қасқыр, түлкі, қарсақ, қоян терілерімен қамтамасыз еткен ел қамқоры, асыраушысы деп те саналған.

Осындай киелі, тарих қатпарларынан ойып тұрып орын алған құсбегілікті өзіне серік етіп жүрген саятшылардың бірі — ауданымыздың мақтанышы, Көкөзек орта мектебінің дене тәрбиесі пәнінің мұғалімі Тәттімбет Кәпұлы.

Ол жастайынан спортқа қызығып өскен. Қыран құс баптауға, құсбегілікке ерекше әуес Тәттімбет Кәпұлы небір додаларда жеңімпаз атанып, үлкен сайыстарға дейін төрелік жасап, асау үйретудің қыр-сырын да меңгерген білікті төреші. Құсбегілікті дәріптеп жүрген Тәттімбет бір жыл бұрын Астана қаласында, ұлттық спорт түрлері — көкпар, аударыспақ, теңге алу, бүркітшілер сайыстарының жеңімпазы ретінде, жыл қорытындысы бойынша республикалық «Алтын тұғыр» жүлдесіне ие болды.

Жақында ардақты әке, асыл жар Тәттімбет Кәпұлын біз де әңгімеге тартқан едік.

— Елбасымыз Н.Ә.Назарбаевтың «Ұлы даланың жеті қыры» атты мақаласы негізінде біз келешек ұрпаққа ұлттық рухани байлығымызды насихаттауымыз керек. Әлбетте, өз басым ұстаз болғандықтан, мектеп қабырғасында «Ұлттық спорт — ұлт зердесі» атты сабақ жүргіземін. Бір Алласы, төрт құбыласы, үш биі, жеті қазынасы бар, ұлдары аттың жалында ойнап өскен қазақпыз ғой. Ұлы даланың ұрпақтары біздер болсақ, ұландарына да лайықты ұлттық тәрбиені тереңнен иіріп әкелуіміз керек. Мемлекет басшысы тарихи құжатта еліміздің өткенін зерделеп, саралған. Біз кең даланы еркін жайлаған ата-бабаларымыздың апайтөс ұрпағымыз. Көкжиегі тым әріде жатқан ұлттық тарихымызды білу әрбір ел азаматының міндеті деп білемін,- дейді Тәттімбет Кәпұлы.

Көптеген жетістіктерге жеткен, еңбегі лайықты бағаланып, елорда төрінде болып қайтқан ұлттық спорттың шебері қуанышын да жасырмады.

— Ойдағы мақсатқа жету жолы оңай емес. Әр істің орындалуы үшін табандылық қажет. Қазіргі күні көңілімді марқайтатыны — қаршыға, тұйғын ұстаған жастарымыз көп. Олардың бетін қақпай, артымыздан ерте білсек, ұлттық коды сақталған Ұлы даланың ұрпақтары көбейері сөзсіз. Осы мақсатта облыс аумағында Шығыс Алтай бүркітшілер федерациясын құрдым. Құрамда 12 бүркіт бар. Ал өз қолымда Ақпері атты Ақберлі шыңынан алған бүркітім бар. Биыл оның жасы екіге толып, тірнек болды. Былтыр балапан болған. Алдағы уақытта осы спорт түрін одан әрі жетілдіріп, рухани жаңғыру жолында үлестерімізді қоса береміз,- деді Кәптің Тәттімбеті.

Сегіз қырлы, бір сырлы  Тәттімбеттің еске сақтау қабілеті де керемет екен. Мәселен, Көкшетау қаласында өткен сал-серілердің сайысында 1 сағат бойы «Қыз Жібек» жырын жатқа айтқаны да көпшілікті тәнті етіпті.

Сұхбат соңында Тәттімбет Кәпұлы Тәуелсіз елімізде тыныштық пен тұрақтылықтың бұзылмауын тілейтінін, Ұлы даланың Елбасымыздың сындарлы саясатының арқасында алдағы уақытта да әлемге жаңа қырынан талай танылатынына сенімді екенін жеткізді.

Нұрсұлтан ЕСЕМБАЕВ, «Семей таңы»

Ұқсас жаңалықтар

66 КҮНДЕ 1,5 МИЛЛИОН КІТАП: «ТАЛАПТЫ ОҚЫРМАН» БЕЛГІСІНІҢ АЛҒАШҚЫ ИЕГЕРЛЕРІ АНЫҚТАЛДЫ

19.11.2026
66 КҮНДЕ 1,5 МИЛЛИОН КІТАП: «ТАЛАПТЫ ОҚЫРМАН» БЕЛГІСІНІҢ АЛҒАШҚЫ ИЕГЕРЛЕРІ АНЫҚТАЛДЫ

«Кітап оқитын ұлт» республикалық марафоны 66-күнге жетті. Осы уақыт ішінде қатысушылар 1,5 миллионнан астам кітап оқыды. Қазір қатысушылар марафонның бесінші...

Толығырақ...Details

Жолдау міндеттері: инфрақұрылымды жаңғырту, өндірісті дамыту және халықтың табысын арттыру

19.11.2026
Жолдау міндеттері: инфрақұрылымды жаңғырту, өндірісті дамыту және халықтың табысын арттыру

Мемлекет басшысының Қазақстан халқына Жолдауында көтерілген «Халықтық құрылыс» бастамасы, экономиканы әртараптандыру, көлік-логистика инфрақұрылымын дамыту және еңбек адамдарының әл-ауқатын арттыру мәселелері...

Толығырақ...Details

«Құрылыс және тағы да құрылыс!»: шетелдік БАҚ Қазақстанның инфрақұрылымға инвестиция салу тәжірибесі туралы

19.11.2026
«Құрылыс және тағы да құрылыс!»: шетелдік БАҚ Қазақстанның инфрақұрылымға инвестиция салу тәжірибесі туралы

Қазақстанның ауқымды «Халықтық құрылыс» бағдарламасы шетелдік EU Reporter басылымындағы мақалаға арқау болды. «Құрылыс және тағы да құрылыс! Қазақстан инфрақұрылымды дамыту...

Толығырақ...Details

Энергетикалық қауіпсіздік: Қазақстанның тұрақты дамуы үшін инфрақұрылымды жаңғырту маңызды

19.11.2026
Энергетикалық қауіпсіздік: Қазақстанның тұрақты дамуы үшін инфрақұрылымды жаңғырту маңызды

Қазақстанның экономикалық тұрақтылығын қамтамасыз ету, өнеркәсіптік өндірісті дамыту және халықтың өмір сапасын арттыру энергетика саласының тиімді жұмысына тікелей байланысты. Президент...

Толығырақ...Details

Адамның қадір-қасиеті мен жеке бас бостандығы – Конституция қорғауындағы құндылықтар

19.11.2026
Адамның қадір-қасиеті мен жеке бас бостандығы – Конституция қорғауындағы құндылықтар

Адамның өмірі, құқықтары мен бостандықтары – құқықтық мемлекеттің ең басты құндылықтары. Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясында адамның қадір-қасиетін құрметтеу, жеке бас...

Толығырақ...Details

Шындық пен жауапкершілік: Абай облысының журналистері студенттермен кәсіби этика мәселелерін талқылады

18.11.2026
Шындық пен жауапкершілік: Абай облысының журналистері студенттермен кәсіби этика мәселелерін талқылады

Абай облысында «Конституция және сөз бостандығы: журналистиканың жауапкершілігі» тақырыбында дөңгелек үстел өтті. Іс-шараға Журналистер клубының мүшелері мен жоғары оқу орнының...

Толығырақ...Details

Жаңалықтар

66 КҮНДЕ 1,5 МИЛЛИОН КІТАП: «ТАЛАПТЫ ОҚЫРМАН» БЕЛГІСІНІҢ АЛҒАШҚЫ ИЕГЕРЛЕРІ АНЫҚТАЛДЫ

16 часов бұрын

Жолдау міндеттері: инфрақұрылымды жаңғырту, өндірісті дамыту және халықтың табысын арттыру

17 часов бұрын

«Құрылыс және тағы да құрылыс!»: шетелдік БАҚ Қазақстанның инфрақұрылымға инвестиция салу тәжірибесі туралы

20 часов бұрын

Энергетикалық қауіпсіздік: Қазақстанның тұрақты дамуы үшін инфрақұрылымды жаңғырту маңызды

20 часов бұрын

Адамның қадір-қасиеті мен жеке бас бостандығы – Конституция қорғауындағы құндылықтар

20 часов бұрын

Шындық пен жауапкершілік: Абай облысының журналистері студенттермен кәсіби этика мәселелерін талқылады

2 дня бұрын

Камералдық бақылау нәтижесі бойынша жолданған хабарламаларды орындау тәртібі. Салық төлеушілер нені білуі қажет?

2 дня бұрын

Қазақстандағы ғылымның дамуы: жеті жылда қаржыландыру көлемі 3,2 есе артып, коммерцияландыру деңгейі 31%-ға жетті

2 дня бұрын

«Әкелер одағы» Қазақстанда энергетикалық сусындарға толық тыйым салуды талап етті

2 дня бұрын

Almaty SuperSki кластерінің құрылысы қарқынды жүріп жатыр

2 дня бұрын
Тағы оқу...

Директор:
Риза Асанқызы Молдашева

Веб-менеджер:
Ерлан Айқынұлы


«Семей таңы» газеті 1969 жылы «Құрмет белгісі» орденімен, 2009 жылы ҚР Президентінің БАҚ саласындағы
грантымен марапатталған.

Редакция мекенжайы:

F18A5H3, Семей қаласы,
Қайым Мұхамедханов көшесі,12.

Байланыс:

Директордың қабылдау бөлмесі — 523657;
бас редактор — 520984;
Жарнама және баспасөзге жазылу бөлімі — 560803;
факс — 520475.

 

e-mail:
info@semeytany.kz


Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникациялар министрлігі берген қайта тіркеу куәлігі
№7220-Г, 30.07.2018.ж.


Яндекс.Метрика

© «ABAI AIMAQ MEDIA» ЖШС

Нәтиже табылмады
Барлық нәтижені қарау
  • Жаңалықтар
    • Саясат
    • Мәдениет
    • Қоғам
    • Қылмыс
    • Спорт
    • Экономика
    • Жаһан
    • Көзқарас
  • Мультимедиа
    • Видео
    • Фото
  • Төртінші билік

© «Семей таңы газеттері – Вести Семей» ЖШС