"Семей таңы" газеті
ztlogo
  • Жаңалықтар
    • Саясат
    • Мәдениет
    • Қоғам
    • Қылмыс
    • Спорт
    • Экономика
    • Жаһан
    • Көзқарас
  • Мультимедиа
    • Видео
    • Фото
  • Төртінші билік
Нәтиже табылмады
Барлық нәтижені қарау
PDF нұсқа
ztlogo
  • Жаңалықтар
    • Саясат
    • Мәдениет
    • Қоғам
    • Қылмыс
    • Спорт
    • Экономика
    • Жаһан
    • Көзқарас
  • Мультимедиа
    • Видео
    • Фото
  • Төртінші билік
Нәтиже табылмады
Барлық нәтижені қарау
"Семей таңы" газеті
PDF
Нәтиже табылмады
Барлық нәтижені қарау

СИВЕРС АЛМАСЫНЫҢ ОТАНЫ — ҮРЖАР

07.12.2018

Қазақстан қазір де әлемдегі алма атаулының арғы атасы – Сиверс алмасының отаны саналады. Дәл осы тұқым ең көп таралған жемісті әлемге тарту етті. Бәріміз білетін алма – біздегі алманың генетикалық бір түрі.

Мемлекет басшысының

«Ұлы даланың жеті қыры» мақаласынан

Адам ата мен Хауа ананың жұмақтан жер бетіне шығуы жайлы аңызды білмейтін жан кемде — кем шығар. Шайтанның азғыруымен тыйым салынған ағаштың жемісін жеген күнәлары үшін Адам ата мен Хауа ана жұмақтан қуылып, жер бетіне шығарылған. Егер олар жұмақтан шығарылмағанда, жер бетіндегі қазіргі өмір болмас па еді, кім білсін. Бұл аңыз алма жемісінің адамзат тарихының бастауында тұрған қасиетті дәм екендігін аңғартады.

Сондай-ақ алма жемісінің ғылым дамуының бастауында тұрғандығын да айта кеткен абзал. Әлемге әйгілі ағылшын физигі Исаак Ньютонның басына кенеттен алма құлаған сәтте ғалымда бір керемет ой пайда болып, ол бүкіләлемдік тартылыс күші туралы заңды ойлап тапқан. Осылайша, дүниені дүр сілкіндірген жаңалық ашқан ғалым алманың көмегімен ғылымның дамуына үлкен үлес қосқан.

Үржар ауданына қарасты Некрасовка ауылының тұрғыны Отанбек Мұсабаев халыққа алма бағының бағбаны ретінде таныс.

— Тарбағатай өңірі — жабайы алмалар отаны ғой. Осы өңірді атпен шығып аралай қалсаңыздар, 40-50 км-ге дейін созылып жатқан жабайы алма ағаштарын жиі кездестіруге болады. Олар күтімді қажет етпейді, өздері өсіп шығады. Ал менің алма бағын өсіргеніме 20 жылға жуық уақыт болыпты. Алманың күтімі мен баптауын Миграцк ауылына көшіп келгенімде орыс ұлтының өкілдерінен үйрендім. Жиырма жылға жуық уақытта осы жемісті өсірудің қыр-сырына қанығып, тәжірибе жинақтадым. Алмалы бағымның жыл өткен сайын үлкейіп келе жатқанын көргенде көңілім көтеріледі. Барқытбел баурайындағы Үржар сияқты киелі мекеннің айдынды Алакөлімен ғана емес, дәмді алмасымен де атағы шығуы керек деп ойлаймын. Аудан әкімі Серік Зинабекұлының бастамасымен осыдан бірнеше жыл бұрын Үржарда алманы алақанға салып аялаған белгі қойылды. Түсінген адамға көп нәрсені аңғартатын іс. Басқаларды білмеймін, өзіме осы белгі «табиғатты аялаңдар, барды бағалаңдар!» деп үн қатып тұрғандай көрінеді.

Алмалы бағыма 2 жылдық жабайы алмаларды отырғызамын. Кейін апорт, лимон сияқты түрлерімен будандастырып, бір түп ағаштан 2-3 түрлі алма ала бастадым.

Бүгінгі таңда 4 гектар жерімде 600-ге жуық алма ағашы бар. Алманың 6-7 сортын өсіріп, жемісін аламыз. Олар Алматы апортымен бірдей. Хош иісі де, дәмі де керемет,- дейді Отанбек Мұсабаев.

Елбасы өзінің «Ұлы даланың жеті қыры» атты мақаласында: «Қазақстан қазір де әлемдегі алма атаулының арғы атасы – Сиверс алмасының отаны саналады. Дәл осы тұқым ең көп таралған жемісті әлемге тарту етті. Бәріміз білетін алма – біздегі алманың генетикалық бір түрі…» — дейді. Шығыс Қазақстанның Үржар  ауданы — жабайы алманың отаны атанған өңірдің бірі. Ал оны о баста бiрiншi болып тапқан Иван Сиверс 1796 жылы қыркүйекте бiздiң Алакөлге келеді.  Сол кезде Үржардың  маңында өсiп тұрған керемет алмаларды көрiп: «Мұндай алманы бұрын еш жерде кездестiрген емеспiн»,- деп жазып, дүние жүзiне мәлiм еткені тарихтан белгілі. ХVIII ғасырда Орта Азияға сапары барысында жабайы алмаларды алғаш зерттеген неміс ғалымы Иоганн Сиверстің құрметіне ғылыми ортада бұл жеміс «Сиверс алмалары» атанғанын біреу білсе, енді біреудің білмеуі де мүмкін.

Құралай ҚАЙЫРЖАНҚЫЗЫ, «Семей таңы»{jcomments off}

Ұқсас жаңалықтар

66 КҮНДЕ 1,5 МИЛЛИОН КІТАП: «ТАЛАПТЫ ОҚЫРМАН» БЕЛГІСІНІҢ АЛҒАШҚЫ ИЕГЕРЛЕРІ АНЫҚТАЛДЫ

19.11.2026
66 КҮНДЕ 1,5 МИЛЛИОН КІТАП: «ТАЛАПТЫ ОҚЫРМАН» БЕЛГІСІНІҢ АЛҒАШҚЫ ИЕГЕРЛЕРІ АНЫҚТАЛДЫ

«Кітап оқитын ұлт» республикалық марафоны 66-күнге жетті. Осы уақыт ішінде қатысушылар 1,5 миллионнан астам кітап оқыды. Қазір қатысушылар марафонның бесінші...

Толығырақ...Details

Жолдау міндеттері: инфрақұрылымды жаңғырту, өндірісті дамыту және халықтың табысын арттыру

19.11.2026
Жолдау міндеттері: инфрақұрылымды жаңғырту, өндірісті дамыту және халықтың табысын арттыру

Мемлекет басшысының Қазақстан халқына Жолдауында көтерілген «Халықтық құрылыс» бастамасы, экономиканы әртараптандыру, көлік-логистика инфрақұрылымын дамыту және еңбек адамдарының әл-ауқатын арттыру мәселелері...

Толығырақ...Details

«Құрылыс және тағы да құрылыс!»: шетелдік БАҚ Қазақстанның инфрақұрылымға инвестиция салу тәжірибесі туралы

19.11.2026
«Құрылыс және тағы да құрылыс!»: шетелдік БАҚ Қазақстанның инфрақұрылымға инвестиция салу тәжірибесі туралы

Қазақстанның ауқымды «Халықтық құрылыс» бағдарламасы шетелдік EU Reporter басылымындағы мақалаға арқау болды. «Құрылыс және тағы да құрылыс! Қазақстан инфрақұрылымды дамыту...

Толығырақ...Details

Энергетикалық қауіпсіздік: Қазақстанның тұрақты дамуы үшін инфрақұрылымды жаңғырту маңызды

19.11.2026
Энергетикалық қауіпсіздік: Қазақстанның тұрақты дамуы үшін инфрақұрылымды жаңғырту маңызды

Қазақстанның экономикалық тұрақтылығын қамтамасыз ету, өнеркәсіптік өндірісті дамыту және халықтың өмір сапасын арттыру энергетика саласының тиімді жұмысына тікелей байланысты. Президент...

Толығырақ...Details

Адамның қадір-қасиеті мен жеке бас бостандығы – Конституция қорғауындағы құндылықтар

19.11.2026
Адамның қадір-қасиеті мен жеке бас бостандығы – Конституция қорғауындағы құндылықтар

Адамның өмірі, құқықтары мен бостандықтары – құқықтық мемлекеттің ең басты құндылықтары. Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясында адамның қадір-қасиетін құрметтеу, жеке бас...

Толығырақ...Details

Шындық пен жауапкершілік: Абай облысының журналистері студенттермен кәсіби этика мәселелерін талқылады

18.11.2026
Шындық пен жауапкершілік: Абай облысының журналистері студенттермен кәсіби этика мәселелерін талқылады

Абай облысында «Конституция және сөз бостандығы: журналистиканың жауапкершілігі» тақырыбында дөңгелек үстел өтті. Іс-шараға Журналистер клубының мүшелері мен жоғары оқу орнының...

Толығырақ...Details

Жаңалықтар

66 КҮНДЕ 1,5 МИЛЛИОН КІТАП: «ТАЛАПТЫ ОҚЫРМАН» БЕЛГІСІНІҢ АЛҒАШҚЫ ИЕГЕРЛЕРІ АНЫҚТАЛДЫ

16 часов бұрын

Жолдау міндеттері: инфрақұрылымды жаңғырту, өндірісті дамыту және халықтың табысын арттыру

17 часов бұрын

«Құрылыс және тағы да құрылыс!»: шетелдік БАҚ Қазақстанның инфрақұрылымға инвестиция салу тәжірибесі туралы

20 часов бұрын

Энергетикалық қауіпсіздік: Қазақстанның тұрақты дамуы үшін инфрақұрылымды жаңғырту маңызды

20 часов бұрын

Адамның қадір-қасиеті мен жеке бас бостандығы – Конституция қорғауындағы құндылықтар

20 часов бұрын

Шындық пен жауапкершілік: Абай облысының журналистері студенттермен кәсіби этика мәселелерін талқылады

2 дня бұрын

Камералдық бақылау нәтижесі бойынша жолданған хабарламаларды орындау тәртібі. Салық төлеушілер нені білуі қажет?

2 дня бұрын

Қазақстандағы ғылымның дамуы: жеті жылда қаржыландыру көлемі 3,2 есе артып, коммерцияландыру деңгейі 31%-ға жетті

2 дня бұрын

«Әкелер одағы» Қазақстанда энергетикалық сусындарға толық тыйым салуды талап етті

2 дня бұрын

Almaty SuperSki кластерінің құрылысы қарқынды жүріп жатыр

2 дня бұрын
Тағы оқу...

Директор:
Риза Асанқызы Молдашева

Веб-менеджер:
Ерлан Айқынұлы


«Семей таңы» газеті 1969 жылы «Құрмет белгісі» орденімен, 2009 жылы ҚР Президентінің БАҚ саласындағы
грантымен марапатталған.

Редакция мекенжайы:

F18A5H3, Семей қаласы,
Қайым Мұхамедханов көшесі,12.

Байланыс:

Директордың қабылдау бөлмесі — 523657;
бас редактор — 520984;
Жарнама және баспасөзге жазылу бөлімі — 560803;
факс — 520475.

 

e-mail:
info@semeytany.kz


Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникациялар министрлігі берген қайта тіркеу куәлігі
№7220-Г, 30.07.2018.ж.


Яндекс.Метрика

© «ABAI AIMAQ MEDIA» ЖШС

Нәтиже табылмады
Барлық нәтижені қарау
  • Жаңалықтар
    • Саясат
    • Мәдениет
    • Қоғам
    • Қылмыс
    • Спорт
    • Экономика
    • Жаһан
    • Көзқарас
  • Мультимедиа
    • Видео
    • Фото
  • Төртінші билік

© «Семей таңы газеттері – Вести Семей» ЖШС