ҚАЗПОШТАНЫҢ МАҚСАТЫ ХАЛЫҚ ҮНІН ТҰНШЫҚТЫРУ МА?

Соңғы аптада қазақстандық баспасөз тағы бір ауыр соққы алды. Тағы бір деп отырған себебіміз — маусым айында «Қазпошта» баспасөзді тасымалдау құнын мың есеге көтеріп, редакциялардың белін қайыстырған еді. Арада жарты жыл уақыт өткен жоқ. 2026 жылға баспасөзге жазылу науқаны басталған бетте редакциялар тағы да «Қазпоштаның» озбыр әрекетін көріп, тойтарыс беруге тетік таппай отыр.

«Қазпоштаның» бұл жолғы қылығы жүйкемізді тоздырып, журналистер қауымының сенімін сындырып жіберген сыңайлы…

Бұл жолы, еш ескертусіз, газеттерге жазылу бағасын 141 пайызға қымбаттатып, тағы бір ауыр соққы жасады. Ең сорақысы, бұл жайдан редакциялар бейхабар. Газет оқырмандарының бірі редакцияға телефон соғып хабарламаса, біз білмейді екенбіз. Сонымен редакциялардың жарты жылға «Semeı tańy» және «Вести Семей» газеттеріне қойған бағасы 5 000 теңге болса, «Қазпошта» 8 157 теңге қойған.

Ең сорақысы, бағаны аспандатып жіберген «Қазпошта» газетті уақытында да жеткізбейді. Кей ауылдарда апталап кешігіп келеді, кей өңірде тіпті оқырман жазылған газетін алмай жатады.

Сонда халық не үшін екі есе төлеуі керек? Бағаны көтеру бар, бірақ жауапкершілік жоқ. «Қазпоштаның» жазылым бойынша мерзімді баспа басылымдарды тарату тарифтері туралы әлеуметтік желіде жарияланған релиз-түсіндірмеде: «Белгіленген сапа көрсеткіштеріне сәйкес, мерзімді баспасөз басылымдары ауылдық жерлерге аптасына екі рет жеткізіледі. Бұл параметрдің сақталуын мемлекеттік реттеуші бақылайды»,- деп жазылған. Байқап отырсыздар, газеттер аптасына екі рет жеткізіледі екен. Ал аптасына 5 рет шығатын «Егемен Қазақстан» газеті оқырманға екі рет қана жеткізілсе, ескіріп кеткен газеттің халыққа қандай маңызы болады? Бір қызығы, бұл орайда шырылдап жүрген — аймақтық басылымдар ғана. Республикалық ірі басылымдар үнсіз. “Тоқ баланың аш баламен ойнамайтыны” рас екен. Республикалық бюджеттен қомақты қаржы алып отырған «тоқ баланың» тиын-тебенмен өлместің күйін кешіп отырған аймақтық басылымдардың жанайқайында не шаруасы болсын…

Асыра айтты демеңіздер, елдің шынайы өмірін айтып, мәселенің өзегін қопарып жүрген – елдің айнасы, халықтың жүрек үні аймақтық газеттер емес пе?

Белгілі болғандай, «Қазпошта» жыл сайын баспасөзді тарату үшін республикалық бюджеттен 2 миллиард теңге субсидия алып отыр екен. Миллиардтарды қанағат етпеген «Қазпошта» монополистің мүмкіндігін пайдаланып, онсыз да аз қалған мерзімді басылымдарды «жұтудың» амалына кірісуде. «Қазпоштаның» жағдайы жақсы, мемлекет те төлейді, халық та төлейді – ал нәтиже нөлге жуық. Мұндай жағдайда баспасөздің өмір сүруі жанқиярлыққа айналды.

Газет – табыс көзі емес, елдің үні, қоғамның жаны. Ал жанды тұншықтыру – мемлекетті әлсіретудің ең қауіпті жолы. Халық үніне тосқауыл қою – елдің рухын тұншықтыру. Баспасөз – халықтың айнасы. Ал «Қазпошта» сол айнаны қымбат бағамен сатып, сындырудың амалын жасап отыр. Өйткені айна сынса – ел өз бейнесін көре алмайды. Қоғам шындығын жоғалтады, үнін естірте алмайды. Бұл — жай ғана қымбаттаған баға емес, ақпараттық аштыққа апаратын жол.

«Қазпоштаның» бүгінгі саясатын жай ғана қымбаттаған тариф емес, халықтың ақпаратқа қолжетімділігін шектеу деп қабылдаймыз.

Біздің редакция газет тасымалдаудың балама түрін бұрын да қолданып келген. Семей қаласы мен қатынасқа жақын, қолайлы ауылдарға өз күшімізбен жеткізіп жүрміз. Ал шалғай жатқан елді мекендерге жеткізуде қиындықтар болатынын жасырмаймыз. 2026 жылға баспасөзге жазылу басталып кеткен кезде бізге айтқызбай келген дүрбелеңге дайын болмай қалдық.

Алдағы уақытта газет таратудың балама әдісін іздестірудеміз. Ал әзірге Каспий банк арқылы төмендегі кюар кодтың мүмкіндігін пайдаланудан басқа амал жоқ. Банктің комиссиясы 141 пайыз емес, 095 пайыз.