Alikhan Bokeikhan университетінде «Алқабилер соты: бүгіні мен ертеңі» тақырыбында халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция өтті. Конференцияға Абай облысының әкімі Н.Ұранхаев, ҚР Жоғарғы Сотының отставкадағы судьясы Ә. Құрықбаев, Жоғарғы Соттың судьясы Д.Әмір, Павлодар облыстық сотының қылмыстық істер жөніндегі сот алқасының төрағасы М.Әкетай, ШҚО судьясы, профессор, заң ғылымдарының докторы Қ.Рахымбердин, сондай-ақ шет елдердің өкілдері — Ресей, Қырғызстан елдерінің заң ғылымдарының докторлары, профессорлар қатысты.
Айтолқын САМАТОВА,
«Семей таңы»
Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев 2022 жылғы 16 наурыздағы Жолдауында еліміздегі сот төрелігін жүзеге асыруға қоғам өкілдерінің кеңінен қатысуына жол ашатын алқабилер институтын одан ары дамытып, алқабилердің қарауына берілетін істердің санатын кеңейту туралы тапсырма берген болатын. Осыған орай Жоғарғы Сот «Қылмыстық-процестік кодекске алқабилердің қатысуымен сот қарайтын істердің санаттарын кеңейту бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң жобасын әзірледі. Бұл құжат алқабилердің қатысуымен істерді қарау мәселелерін реттейтін қылмыстық іс жүргізу заңнамасын жетілдіруді көздейді. Енді жаңа заңға сәйкес, алқабилердің қатысуымен қаралатын істер санаты едәуір ұлғайтылмақ.
Облыс әкімі Нұрлан Ұранхаев алғы сөзінде алқабилер жұмысының ерекше маңыздылығын атап өтті.
– Алқа билер институтының қызметі тек заң ғана емес, саяси сипатқа ие екенін айта кеткен жөн. Ол сот процесінің ашықтығы мен жариялылығын қамтамасыз етеді, халыққа мемлекеттік биліктің үшінші тармағын бақылауға мүмкіндік береді. Халықтың сотқа деген сенімін арттыру сот жүйесінің әрбір қызметкерінің кәсіби біліктілігіне, тәжірибесіне, отаншылдығына, заңды сақтауына және күнделікті тынымсыз еңбегіне тікелей байланысты, – деді Н.Ұранхаев.
ҚР Жоғарғы Сотының судьясы Досжан Әмір атап өткендей, алқабилер сотының аясын кеңейту әлемдік тәжірибеде бар.
— Біз алқабилердің сот ісін жүргізу институтына қатысты заңнамаға енігізілген өзгерістерді талқылау үшін жиналдық. Өзгерістерге Мемлекет басшысы қол қойды. Алқабилер қарайтын істердің құзыретін кеңейту, жалпы алғанда, әлемдік тәжірибеге сәйкес келетінін ерекше атап өткім келеді. Демократиялық мемлекет үшін алқа билер соты – сот жүйесіне деген әділдік пен сенімнің көрсеткіші,- деді Досжан Әмір.
Абай облыстық сотының төрағасы Қайрат Чақпантаев алқабилердің жұмысына енгізілген өзгерістер туралы айтты.
– Бүгін біз, Абай облыстық соты, шетелден келген өкілдердің, профессорлардың, әзірлеушілердің қатысуымен халықаралық ғылыми конференция өткіздік. Тақырып өте өзекті. Алқабилердің жұмысына белгілі бір өзгерістер енгізілді. Мысалы, алқабилердің қатысуымен қаралатын баптардың тізімі 32-ге дейін ұлғайтылды. Алдағы уақытта тізімді одан әрі кеңейту жоспарлануда,– деді Қайрат Чакпантаев.
Бұрын алқа билер соты өте ауыр қылмыстарды ғана қараса, енді ауыр және орташа санаттағы қылмыстық істерді қарай алады.
– Бұрын қылмыстық істер ерекше ауыр санатқа жататын болса ғана алқабилердің қатысуымен қаралатын. Қазір ауыр және орташа қылмыстар тәжірибеге енгізілуде. Бүгінгі конференцияға Жоғарғы Соттың қазіргі және отставкадағы судьялары қатысты. Өзгерістерді талқылауға заңгерлер, профессорлар, құқық қорғау органдарының өкілдері де жиналды. Алқабилер алқасының қызметін кеңейту сот процесін демократияландыруға септігін тигізеді, – деді Қайрат Чакпантаев.
Жалпы, ғылыми конференцияда алқабилер сотының қызмет аясы талқыланып, түрлі пікірлер айтылды.
