"Семей таңы" газеті
ztlogo
  • Жаңалықтар
    • Саясат
    • Мәдениет
    • Қоғам
    • Қылмыс
    • Спорт
    • Экономика
    • Жаһан
    • Көзқарас
  • Мультимедиа
    • Видео
    • Фото
  • Төртінші билік
Нәтиже табылмады
Барлық нәтижені қарау
PDF нұсқа
ztlogo
  • Жаңалықтар
    • Саясат
    • Мәдениет
    • Қоғам
    • Қылмыс
    • Спорт
    • Экономика
    • Жаһан
    • Көзқарас
  • Мультимедиа
    • Видео
    • Фото
  • Төртінші билік
Нәтиже табылмады
Барлық нәтижені қарау
"Семей таңы" газеті
PDF
Нәтиже табылмады
Барлық нәтижені қарау

АБАЙ МҰРАСЫ ҚҰНДЫ ДЕРЕКТЕРМЕН ТОЛЫҒУДА

10.01.2015
АБАЙ МҰРАСЫ ҚҰНДЫ ДЕРЕКТЕРМЕН ТОЛЫҒУДА

Семейдегі Абайдың мемлекеттік қорық — мұражайы биылғы жылды үлкен жетістікпен аяқтап отыр. Қазақтың бас ақыны Абайдың мұрасын көпшілікке танытуда тынбай еңбек етіп келе жатқан мұражай қызметкерлері жыл сайын еліміз бен шетелдердің мұрағаттарында болып, құнды деректермен оралып жүр. Бұл игі дәстүр биыл да жалғасын тауып, Абайға ғана емес, көптеген елі-мізге елеулі еңбегі сіңген азаматтар мен олардың еңбектеріне қатысты мәліметтер жинақталуда.

Биыл мұражай қызметкерлері Ресейдің Мәскеу мен Санкт-Петербор қалаларында, Омбы архивтері мен Қазан қаласындағы кітапханаларында жұмыс істеді. Нәтижесінде көптеген құнды деректер тауып, ғылыми жұмыстар жүргізуге жол ашып отыр. Жуырда мұражай директоры Жандос Әубәкір мен қызметкерлер баспасөз жиынын өткізіп, мұрағаттардан табылған бірқатар құнды жәдігерлермен таныстырды.

— Бар деректерді мұражай қызметкерлері ғана емес, ғылым саласында еңбек етіп жүрген көптеген азаматтар білсін, осы бағытта жұмыс жасасын деген оймен жиналып отырмыз, — деген Жандос     Мағазбекұлы бұл жолы, ең бастысы, Абайға қатысты құнды дерек табылғанын атап өтті. Оның айтуынша, Абай мұражайының ғылыми қызметкерлері Омбыға барған сапарында мұрағаттан оның заманында би болғанын айғақтайтын нақты дерекке қол жеткізген. Бұл туралы бұған дейін Тұрағұл Абайұлы «Әкем Абай туралы» естелігінде атап кеткен. Алайда М.Әуезов оның айтқандарын дәлелдейтін нақты архив деректері кездеспегенін, дегенмен бірден-бір шындыққа жақын дерек көзі екенін атап кетіпті.

— Яғни, ең негізгісі Тұрағұлдың естелігі болса,            М.Әуезов бізге оны нақтылайтын құжаттық дерек керек деген болатын. Біздің қызметкерлер Омбының архивін қарау барысында Абайдың шындығында болыс болып сайланғаны туралы бұйрықты тауып әкелді. Бұл біздің еліміз үшін, Абайтану ғылымы үшін табылған тың құжат деп санаймыз, — деді Ж.Әубәкір.

 

{jcomments on}Хакім Абай 15 жыл саналы ғұмырын ел билеу жұмысына арнағаны нақтылы архив деректерімен дәлелденіп отыр. Мұражай қызметкерлері келтірген тағы бір құнды құжат та Абайға қатысты болып отыр. 1902 жылы Ресей патшасы жанұя мүшелерінің ұйымдастыруымен Санкт-Петербор қаласында ұлттық киімдердің халықаралық көрмесі ұйымдастырылады. Осы көрмені ұйымдастыруға, яғни жинау жұмыстарына, Ресей географиялық қоғамының бөлімшелері жұмылдырылған екен. Бұл кезде қоғамның Батыс-Сібір бөлімшесі Омбы қаласында болған және оны  басқарған Ә.Бөкейхановқа осы Батыс-Сібір халықтарының, оның ішінде қазақтардың ұлттық киімдерін жинақтау тапсырылған. Сол кезде Семей өңірінде де қазақтың киімдері жинақталған. Мұражай қызметкерлері көрмеге киімдерді тапсырған адамдардың ішінде Абай Құнанбаевтың да болғанын анықтап отыр. Онда Абайдың ер адам мен баланың киімдерін бергендігі туралы нақты мәлімет көрсетіліпті. Бұл да Абайтанудағы құнды деректердің қатарын толықтыруда.

 

Бұдан өзге Қазан университетінің архивінен ұлтымыздың жарқын болашағы үшін күрескен ірі қоғам қайраткері Райымжан Мәрсековтің жеке іспарағы  табылған. Аталмыш құжатта өзі жазған өтініші, жеке құжаттарының барлығы көрсетілген деректер бар болып шығады.

Абайдың мемлекеттік қорық-мұражайы ғылыми-зерттеу бөлімінің меңгерушісі Маржан Біржанқызының айтуынша, ғылыми қызметкерлер Омбы архив-терінде көп жұмыс жасаған. Ғылыми іссапарлар әсіресе Абай заманы, ХІХ ғасыр мен ХХ ғасырдың 30-40 жылдар аралығына арналып, зерттеліп отыр.

— Біз бұған қоса Р. Мәрсековтің орыс тіліне аударылып басылған мақалалары, мұсылмандар съезі, оның жыл сайын өтіп тұратыны, М.Дулатовтың Семейге келіп, қазақтар арасында сол кездегі үкіметке қарсы жұмыстар жүргізгені туралы құжаттар тауып отырмыз, — деді Маржан Біржанқызы. — Бізде Абай оқыған Ахмет Риза медресесі бар. Сондықтан біздің ғылыми зерттеу тақырыптарымыздың бірі сол медресеге байланысты. Сондықтан біз Абай және одан кейінгі дәуірдегі медресе туралы деректерді жинап жүреміз. Нәтижесінде біз 1877-78 жылдардағы деректерді тауып алдық. Онда Семей қаласында қанша мешіттер бар екен туралы құнды деректер шығып отыр. Сонымен бірге мешіт салу үшін үкіметке хат жазғаны, құрылыс жұмыстары үшін рұқсат алғандығы туралы деректер бар.

Қорыта айтқанда, жыл сайын мұражай қоры жаңа жәдігерлермен толықтырылуда. Оның ішінде, ең маңыздысы, мұражайға шетелдік сапарлар нәтижесінде келіп түскен архив деректері бар. Бүгінгі таңда мұражай қорында 2263 жәдігер жинақталған. Негізгі қорда 11 551,  қосалқы қорда 8612 жәдігер бар екен.

— Біз негізгі құжаттарды ғана айтып отырмыз. Бұл құжаттардың барлығы ғылыми айналымға ену керек. Өйткені аталмыш деректердің барлығы Абайтанушылар мен зерттеушілерге өте қажет. Мұны Семей қаласы ғана емес, барша еліміз біліп, ары қарай зерттеуіміз керек. Бізге жыл сайын осы жұмыстарға арнайы қаржы бөлініп отыр. Келесі жылға да қомақты қаржы бөлінді. Бұл істерді біз алдағы уақытта жал-ғастыратын боламыз, — деді жиын соңында мұражай басшысы.

Асан МЫРЗАХАНОВ, «Семей таңы»

Ұқсас жаңалықтар

Өтініш беруден проактивтілікке: мемлекеттік қызмет алушылардың құқықтарын қорғаудың жаңа тәсілі

17.11.2026
Өтініш беруден проактивтілікке: мемлекеттік қызмет алушылардың құқықтарын қорғаудың жаңа тәсілі

Қазіргі мемлекеттік қызмет жүйесі өзінің жұмыс философиясын біртіндеп өзгертіп келеді. Мемлекеттің басты назарында мемлекеттік қызмет көрсету процесінің өзі емес, адам,...

Толығырақ...Details

Көлік және логистика: Қазақстанның экономикалық дамуына жаңа серпін беретін бағыт

17.11.2026
Көлік және логистика: Қазақстанның экономикалық дамуына жаңа серпін беретін бағыт

Қазақстанның экономикалық әлеуетін арттыруда көлік және логистика саласының маңызы ерекше. Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың Жолдауында айқындалған инфрақұрылымды жаңғырту, экономиканы әртараптандыру және...

Толығырақ...Details

Кінәсіздік презумпциясы – адам құқықтарын қорғаудың маңызды кепілі

17.11.2026
Кінәсіздік презумпциясы – адам құқықтарын қорғаудың маңызды кепілі

Адамның құқықтары мен бостандықтарын қорғау, заңдылық пен әділеттілікті қамтамасыз ету құқықтық мемлекеттің басты қағидаттарының бірі. Қазақстан Республикасының Конституциясында әр адамның...

Толығырақ...Details

Қазақстан Халық Кеңесінде білім беру, ғылым және адами капиталды дамыту жөніндегі бастамалар қаралды

17.11.2026
Қазақстан Халық Кеңесінде білім беру, ғылым және адами капиталды дамыту жөніндегі бастамалар қаралды

Қазақстан Халық Кеңесі Қоғамдық бастамаларды дамыту комитетінің төрағасы Вера Кимнің төрағалығымен Білім беру және адами капитал мәселелері жөніндегі салалық комиссияның...

Толығырақ...Details

Өткеннің ауыр жүгінен болашақтың берік іргетасына дейін…

16.11.2026
Өткеннің ауыр жүгінен болашақтың берік іргетасына дейін…

Абай облысының бүгінгі тынысын бағалау үшін кешегісін де кем білмеу керек. Ал ертеңіне сеніммен қарауға бүгінгі өзгерістердің ауқымын, нақты нәтижесі...

Толығырақ...Details

Казахстан занял первое место в Центральной Азии по развитию туризма

16.11.2026
Казахстан занял первое место в Центральной Азии по развитию туризма

Казахстан занял 56-е место среди 110 стран в рейтинге развития путешествий и туризма за 2026 год, подготовленном Всемирным экономическим форумом...

Толығырақ...Details

Жаңалықтар

Өтініш беруден проактивтілікке: мемлекеттік қызмет алушылардың құқықтарын қорғаудың жаңа тәсілі

17 часов бұрын

Көлік және логистика: Қазақстанның экономикалық дамуына жаңа серпін беретін бағыт

17 часов бұрын

Кінәсіздік презумпциясы – адам құқықтарын қорғаудың маңызды кепілі

17 часов бұрын

Қазақстан Халық Кеңесінде білім беру, ғылым және адами капиталды дамыту жөніндегі бастамалар қаралды

21 час бұрын

Өткеннің ауыр жүгінен болашақтың берік іргетасына дейін…

1 день бұрын

Казахстан занял первое место в Центральной Азии по развитию туризма

2 дня бұрын

Абай облысында жыл басынан бері 171 мыңнан астам профилактикалық екпе жасалды

2 дня бұрын

Қолжетімді әрі сапалы медицина: Президент Жолдауындағы әлеуметтік дамудың маңызды бағыты

2 дня бұрын

Еркін жүріп-тұру және тұрғылықты жерді таңдау – конституциялық құқық

2 дня бұрын

Семейде қоғамдық келісімді нығайтудың жаңа тәсілдері талқыланды

2 дня бұрын
Тағы оқу...

Директор:
Риза Асанқызы Молдашева

Веб-менеджер:
Ерлан Айқынұлы


«Семей таңы» газеті 1969 жылы «Құрмет белгісі» орденімен, 2009 жылы ҚР Президентінің БАҚ саласындағы
грантымен марапатталған.

Редакция мекенжайы:

F18A5H3, Семей қаласы,
Қайым Мұхамедханов көшесі,12.

Байланыс:

Директордың қабылдау бөлмесі — 523657;
бас редактор — 520984;
Жарнама және баспасөзге жазылу бөлімі — 560803;
факс — 520475.

 

e-mail:
info@semeytany.kz


Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникациялар министрлігі берген қайта тіркеу куәлігі
№7220-Г, 30.07.2018.ж.


Яндекс.Метрика

© «ABAI AIMAQ MEDIA» ЖШС

Нәтиже табылмады
Барлық нәтижені қарау
  • Жаңалықтар
    • Саясат
    • Мәдениет
    • Қоғам
    • Қылмыс
    • Спорт
    • Экономика
    • Жаһан
    • Көзқарас
  • Мультимедиа
    • Видео
    • Фото
  • Төртінші билік

© «Семей таңы газеттері – Вести Семей» ЖШС