Темір жол – тәртіп пен табандылықты талап ететін сала. Осындай ауыр да абыройлы қызметті адал атқарып жүрген азаматтардың бірі – қырық жылға жуық ғұмырын темір жол саласына арнаған Семей локомотив пайдалану депосының тепловоз машинисі Қайрат Жұмаханов. Іргесін Түрксіб құрылысшылары қалаған әйгілі Шар станциясының тумасы бала жастан осынау алып машинаны тізгіндесем деген арманмен өсіпті.
Кейіпкеріміз еңбек майданындағы алғашқы қадамын 1986 жылы 22 жасында Аягөз локомотив депосында тепловоз машинисінің көмекшісі болып бастапты. Жас жігіт үйренуден жалықпады, білмегенін сұраудан ұялмады, там-тұмдап тәжірибе жинауды мақсат тұтты. Араға екі жыл салып, Алматыдағы жол-техникалық мектепке түсті. Оны үздік бітіріп шыққан соң алдынан даңғыл жол ашылды. Аягөзге оралып, локомотив пайдалану депосының жұмысына қайтадан кірісті.
Бірнеше жыл машинист көмекшісі болып тәжірибе жинаған соң өзі де тепловоз тізгіндейтін дәрежеге жетті. Жолаушылар пойызын алғаш жүргізген сәті әлі күнге дейін жадында. Бала кезінде жүйткіген пойыздың соңынан ұзақ қарайтыны есіне түсті. Ол үшін ең күшті де батыр адам сол темір тұлпарды тізгіндеген машинистер болатын. Енді, міне, өзі де машинист.
Содан бері де бір адамның ғұмыры дерлік уақыт өтіпті. Қайрат Жұмаханов — 2000 жылдың қыркүйегінен бастап Семей локомотив пайдалану депосының 1-ші класты машинисі. Жұмысқа тиянақты, жауапты қарайтын техникалық сауатты маман ретінде ол әріптестері арасында үлкен құрметке ие. Жас машинистер жиі кеңес сұрайтын білікті маман өзінің тәжірибесі мен білімін бөлісуге әрдайым дайын.
Тепловоз машинистеріне жүктелер тағы бір үлкен жауаптылық — техникалық пайдалану ережелерін мүлтіксіз орындау, өзіне бекітіліп берілген көліктің ақаусыз, қалыпты жұмыс істеуін қадағалау. Бұл ретте Семей локомотив пайдалану депосында дәл Қайрат Алтайұлы тәрізді маман жоқтың қасы дейді әріптестері. Тәжірибелі маман тек пойыз тізгіндеп қана қоймай, темір тұлпардың техникалық жағдайын мұқият тексеріп, қажет болса, жөндеу жұмысына да өзі араласады. Техникалық жөндеу ісінің де кәнігі шеберіне айналған. Темір тұлпардың «құйрық-жалын» сүзіп шығып, жолға шығар алдында өзі баптайды.
Күрделі әрі қауіпті техникалық сипаттағы жағдайларда тез әрі дұрыс шешім қабылдай білу – Қайрат Алтайұлының басты артықшылықтарының бірі. Ұзақ жол үстінде орын алған ақауларды дереу анықтап, өз күшімен жөндеп, апаттың алдын алған кездері аз емес.
— Тепловоз машинисі болу зор жауапкершілік жүктейді. Алып машинаны басқару оңайға соқпайды. Мәселен, алдыңнан кедергі шықса, оны бірден тоқтату мүмкін бола бермейді. Мыңдаған тоннаны сүйреп келе жатқан пойыз автокөлік немесе трактор емес. Сондықтан сақтықты әрдайым есте ұстауға тиістісің. Біздің жұмыста бірінші кезекте темірдей тәртіп қажет,– дейді Қайрат Жұмаханов.
Кейіпкеріміздің бойындағы өзгелер ұнататын тағы бір қасиет — өзінің білімін үнемі жетілдіріп отыруы. «Көргенім көп, көңілге түйгенім одан да көп, кәсіби тұрғыда толыстым» деген ұшқары ойдан ада. Үнемі ізденіс үстінде жүреді. Бәлкім, сондықтан да болар, Қайрекеңнің жеткен жетістігі аз емес. Жыл сайын жолаушылар және жүк тасымалы жоспарын уақытында әрі сапалы орындап, дизель отынын үнемдеу, техникалық жылдамдық көрсеткіштері бойынша үнемі жоғары нәтиже көрсетіп келеді.
Қайрат Жұмаханов – қарапайым машинист қана емес, кәсіби білігімен дараланған, темір жол саласының өркендеуіне үлес қосып келе жатқан еңбек майталманы. «Бәрінен де өзімнің жұмыс орным — тепловоз кабинасында өткізген сағаттарым қымбат» дейді кейіпкеріміз.
Қуаныш ЖОЛЫМБЕТ
