Абайдың мемлекеттік қорық—мұражайы мен ҚР ҰҒА М.Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты бірлесіп, Абай мұрасын зерттеуші, әдебиеттанушы ғалым, филология ғылымдарының докторы, профессор М.Бөжеевтің туғанына 105 жыл толуына орай, «Мұратбек Бөжеев — әдебиет тарихын зерттеуші» атты ғылыми—теориялық конференция ұйымдастырды.
{jcomments on}Абайды алғаш зерттеушілердің бірі Мұратбек Бөжеев 1910 жылы қазіргі Шығыс Қазақстан облысы Аягөз ауданына қарасты Шұбартау өңірінде дүниеге келген. 1925 жылы Семейдегі қазақ педагогикалық техникумын бітіріп, Қарқаралыда мұғалімдер курсында әдебиет пәнінен сабақ береді.
1932 жылы Мәскеудегі педагогика институтын, сондағы тарих, философия және әдебиет институтының аспирантурасын тәмамдайды. 1938-1941 жылдары КазПИ мен Қазақ мемлекеттік университетінде ұстаздық ете жүріп, М.Әуезовпен бірге 1940 жылы Абайдың екі томдық шығармалар жинағын дайындауға қатысады. 1942 жылы жас ғалым жазықсыз айыпталып, ұзақ жылдар сталиндік лагерьде қамауда болады. 1956 жылы толық ақталады. Талқыға мойымаған, рухын жоғалтпаған қайсар ғалым ғылым жолына қайта түседі. Ал 1960 жылы «Абай Құнанбаев шығармашылығының идеялық-көркемдік ерекшеліктері туралы» деген тақырыпта кандидаттық диссертация қорғайды.
М.Бөжеев М.Әуезовтің әдеби-мемориалдық музейін ұйымдастырушылардың бірі болады, кейін ұлы жазушының 12 томдық шығармалар жинағын дайындап, ғылыми түсініктерін жазуға қатысады. 1966, 1972 жылдары М.Әуезов шығармашылығы бойынша көрсеткішті дайындап шығарады. 1973 жылы «ХІХ ғасырдың соңы мен ХХ ғасырдың басындағы қазақ әдебиеті дамуының идеялық-көркемдік ерекшеліктері» атты тақырыпта докторлық диссертациясын сәтті қорғап шығады. Ал 1974 жылдан 1980 жылға дейін М.Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының Текстология және қолжазбалар бөлімінде қызмет істеді.
Конференцияда ҚР ҰҒА М.Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының бас ғылыми қызметкері, профессор С.Қорабай «Сан қырлы талант», Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті педагогика жоғары мектебінің директоры, ф.ғ.д., профессор А.Еспенбетов «Абай мұрасын зерттеуші», Абай қорық-мұражайы директорының ғылыми істер жөніндегі орынбасары М.Қайрамбаева «М.Бөжеевтің ғылыми мұрасы», М.Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының кіші ғылыми қызметкері А.Ахметова «М.Бөжеев және әуезовтану мәселелері» тақырыптарында баяндама жасады. Ғалымның қызы, кинорежиссер А.Бөжеева әкесі туралы естеліктер айтып, ұйымдастырушыларға ризашылығын білдірді.
Конференция барысында М.Бөжеевтің «Замана кейіпкерлері» кітабының және М.Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты «Ғылыми қазына» сериясы бойынша дайындап шығарған ғалымның еңбегі енген 28-томдық жинақтың тұсаукесер рәсімі өтті. Ғалымның кітабы қаланың кітапханаларына және зиялы қауым өкілдеріне табысталды. Жиналған қауымға «Ақын өмірінен бір сәт» атты М.Бөжеев туралы бейнефильм көрсетілді. Өткізілген шараға қаланың зиялы қауымы, ғалымның жерлестері, мектеп ұстаздары мен студенттер қатысты.
М. МҰХАМЕДОВА,
Абай мұражайының жетекші ғылыми қызметкері.
