Қазақстан мемлекетінің адамға бағдарланған сипатын күшейтеді – белгілі заңгер Конституциялық реформа туралы
Қазақстан Конституцияны өзгерту арқылы өркениеттік таңдау жасайды – Исидор Борчашвили
Конституциядажекелегенаумақтарүшінарнайықұқықтықрежім бекіту Қазақстанныңқұқықтықкеңістігініңбірлігінқамтамасыз етеді,алнегізгіқұқықтарменбостандықтарсаласындағытүзетулер – мемлекеттің адамға бағдарланған сипатынкүшейтеді.БұлтуралыКонституциялықкомиссияныңотырысындаАстанаХалықаралықуниверситетініңЖоғарықұқықмектебініңпрофессоры, заңғылымдарыныңдокторыИсидорБорчашвилимәлімдеді.
Ол, өз сөзінде, бүгінде әртүрлі елдер аумақтық дамудың сараланған моделдерін көбірек қолданатынын атап өтті. Бұл инвестициялар, технологиялар және адами капитал үшін бәсекелестікке объективті жауап.
Алайда,оныңайтуынша,мұндайшешімдердің кез келгенімемлекеттікқұрылымныңнегіздеріне меңзейді,сондықтантікелейконституциялықнегіздіқажет етеді.
«Сондықтан Конституцияда конституциялық заң негізінде жекелеген аумақтар үшін арнайы құқықтық режімдерді белгілеу мүмкіндігі туралы норманы бекіту ұсынылады. Ол мұндай шешімдерді құқықтық кеңістіктің бірлігін, заң алдындағы теңдік қағидатын және азаматтардың конституциялық құқықтары мен бостандықтарын сақтаумен тікелей байланыстырады», – деді Исидор Борчашвили.
Олбұлтетіктерді конституциялықбекітуашықөлшемшарттардыалдын ала анықтауғажәнесол арқылы еріктішешімдердіңтәуекелдерінболдырмауғамүмкіндік беретінін айтты.
Соныменбірге,Борчашвилидіңпікірінше, негізгіқұқықтарменбостандықтарбөлігіндегітүзетулерқұқықтықмемлекеттіңнегізгіқағидаттарыннығайтады:құқықүстемдігі,құқық айқындылығы,кінәсіздікпрезумпциясыжәнежекеадамдықудалауданқорғау.
«Бұл тек нормаларды нақтылау емес. Бұл адам, оның құқықтары мен бостандықтары басты назарда болатын өркениеттік таңдау», – деп атап өтті Исидор Борчашвили.
Олазаматтардың жағдайын нашарлататыннемесежауапкершіліктібелгілейтіннемесекүшейтетінзаңдардыңкерікүшіжоқ деген ереженіңерекшемаңызыбарекенін атап өтті.
«Бұләділеттіліктіңіргетастарыныңбірі.Азаматәрекетті жасаған кездеқұқықбұзушылықболмағаны үшін жазалауғаболмайтынына,оның жағдайын өткен күнмен есептеп нашарлатуғаболмайтынына сенімдіболуыкерек»,– деп атап өттіспикер.
Соныменбірге,оныңпікірінше,жауапкершіліктіжеңілдететіннемесежоятын заңныңкерікүшібардегеннормамемлекеттің адамға бағдарланған сипатын көрсетеді.
Осылайша,ұсынылып отырған бапқұқықтықмемлекеттіңнегізгіэлементтерінжүйелі түрде бекітеді:адамөзініңкінәсіздігіндәлелдеуге міндетті емес;кінәсізаңдыкүшінеенгенсотүкімімен белгіленбейінше, адам кінәсіз деп саналады;ешкімөзінежәнежақындарынақарсы куәлік етуге міндетті емес;бір құқық бұзушылық үшін қайтаданжауапқатартуғатыйым салынады.
«Бұл нормалардың Конституциялық бекітілуі олардың қылмыстық процестің ережелеріне ғана емес, бүкіл құқықтық жүйенің құндылықтарына айналатынын білдіреді», — деп қорытындылады Исидор Борчашвили.
