Қазақстанның жаңа Конституциясының жобасы – бұл барлық келіп түскен пікірлер мен ұсыныстарды ескере отырып, ашық түрде дайындалған сапалы әрі сараланған құжат. Бұл туралы ҚР Адам құқықтары жөніндегі уәкіл Артур Ластаев Конституциялық комиссияның жетінші отырысында мәлімдеді.
Артур Ластаев жаңа Конституцияжобасыашықжарияланғанға дейінұзақжәнеқажырлыжұмыс жүргізілгенін атап өтті.
«Бірнешеайбойыбелсендіталқылау.Жұмыстобындада, біздің Комиссияотырыстарында да.Секцияларда да қызу пікірталастарболды, нақты дәлелдер келтіріліп, диспуттар өтті.Бірақмақсатымыз ортақ болды – мемлекетімізді одан әрідамытудыңтеңгерімдістратегиялыққұжатындайындау»,-дедіол.
Адам құқықтары жөніндегі уәкіл отырыстардың онлайн форматта көрсетілгенін, осылайша, қазақстандық мемлекеттіліктің ең жоғары негізі жабық емес, кабинет ішінде емес, барынша ашық түрде әзірленін атап өтті.
«Комиссиясалмақтыжәне жан-жақты сараланғанжобаныдайындауүшінқанша уақыт қажетболса, соншауақытжұмсадыдепсанаймын», – деді АртурЛастаев.
Оның айтуынша, қазір Қазақстан қоғамы жауапты кезеңге аяқ басып жатыр: алдағы уақытта ел өмірін айқындайтын құжат талқылануда.
«Ең бастысы – бұлкезеңдеорынсыз қызбалыққа ұрынбау, жалған және бұрмаланған ақпарат таратпау керек. Дәлелдідиалогтыжалғастырып, тарихиүдерістегі өзжауапкершілігіміздісезінуіміз қажет»,-дедіАдамқұқықтарыжөніндегіуәкіл.
АртурЛастаевАтазаңжобасындаадамныңбарлыққұқықтарыменбостандықтарысақталғанын,алкейбірмәселелерде–күшейтілгенін атап өтті.
«Преамбулада еліміздің тарихында алғаш рет азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын мүлтіксіз сақтау қағидаты жарияланды. Енді бұл мемлекет қызметінің қағидаттарының біріне айналады. Оны енгізу барлық негізгі қоғамдық институттардың ДНҚ-сына адам құқықтарының басымдығын енгізеді. Мемлекет пен оның азаматтарының құндылық бағдарларын белгілейді» — деді ол.
Артур Ластаевтың пікірінше, адам құқықтарына арналған бөлімнің атауын өзгертудің өзі олардың бастылығын анықтайды. Бұл ретте бөлім үш санатқа – құқықтар, бостандықтар мен міндеттерге негізделеді.
«Яғниқарапайымтілмен айтқанда: «Мен істей аламын»,«Ментаңдаймын», «Менміндеттімін».Оларжекежәнеқоғамдықмүдделерарасындағытепе-теңдікті қамтамасыз ететін рұқсат етілген, еркінжәнетиістімінез-құлық шегінанықтайды»,- деді Адамқұқықтарыжөніндегіуәкіл.
Жеке бас бостандығына қатысты нормаларға түсініктеме бере отырып, ол жаңа Конституцияға сәйкес қамауда ұстауға шағымдану құқығын сақтай отырып, сот шешімі бойынша ғана жол берілетінін атап өтті. Бұл ретте құқық субъектісіне, өзінің құқықтары мен бостандықтарын заңды тәсілдермен, соның ішінде қажетті қорғаныспен қорғау құқығы жаңа редакцияда сақталған.
Сонымен қатар жаңа Конституцияның жобасында жеке өмірге және дербес деректерге қол сұғылмаушылыққа тікелей кепілдік беріледі, бұл қарқынды цифрландыру жағдайында үлкен маңызға ие.
Артур Ластаев сондай-ақ ар-ождан мен қозғалыс бостандығына, еңбекке, тұрғын үйге, меншікке және денсаулықты қорғауға құқық үнемі қорғалалатынын атап өтті.
Адамқұқықтарыжөніндегіуәкілмемлекеттіңзайырлысипатынсақтаудытолыққолдады.Оныңайтуынша,Қазақстанбірдінді екіншісінен жоғары қоймайды, атеистерге де,діндарларғадақысым көрсетуге жол бермейді, ар-ожданныңтолықеркіндігінқамтамасыз етеді.
«Зайырлысипателдіңинституционалдықтепе-теңдігін нығайтадыжәнетеологиялықілімдер бойынша әйелдерменбалалар құқықтарыныңбұзылмауынқамтамасыз етеді.Бұләсіресеқалыңдықты алып қашуменкүресужәнеолардыдінирәсімдербойыншанекегемәжбүрлеутұрғысынан қарағанда аса өзекті.СондықтанбізКонституциядаескішілдік сарқыншақтарын жоятынжаңанорманытолығыменқолдаймыз.Некенітекмемлекеттіркеуікерек.Некедегіерлерменәйелдер тең құқықты»,–дедіАртурЛастаев.
Қорытындылай келе, ол Комиссия халықаралық стандарттарды, Қазақстанның ерекшеліктерін және одан әрі мемлекеттік құрылыстың прогрессивті идеяларын ескеретін сапалы және жан-жақты сараланған құжат дайындағанын айтты.
