«Ерліктің арқауы, елдіктің бастауы – Қазақ хандығына 550 жыл» тақырыбында Семейде ғылыми – тәжірибелік конференция өтті. Семей қаласының Әділет басқармасы мен «Қайнар» колледжі ұйымдастырған басқосуда зиялы қауым өкілдері мен ғалымдар өзара ой бөлісіп, баяндамалары мен зерттеулерін таныстырды. Қазақ хандығының 550 жылдығы өте маңызды шара болатынын айт-қан қатысушылар бұл ретте, алдымен, жастардың тарихқа деген қызығушылығын арттыру керек десті.
{jcomments on}Жиында алғаш болып сөз алған қалалық Әділет басқармасының басшысы Бейсенбек Әл – Сейіт Қазақ хандығының 550 жылдығына арналған іс-шараға қатысушыларға алғысын білдірді. Ол Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың «Нұрлы жол – болашаққа бастар жол» Жолдауында 2015 жылы ресми түрде төрт мерекенің аталып өтілетінін, олардың ішінде Қазақ хандығының 550 жылдығын атап өту туралы ұсынысының айрықша екенін айтты.
— Қазақ хандығының 550 жылдығы — саяси, тарихи, әлеуметтік маңызы бар үлкен шара. Өйткені еліміздің Қазақстан Республикасы, халқымыздың қазақ деп аталуының басында Қазақ хандығының тарихы тұр. Қазақ хандығы өзінің алғашқы күнінен бастап ел мүддесіне сай ру, тайпалардың этностық аумақты қалпына келтіру үшін күрес жүргізді. Ол мемлекеттің қабырғасын қатайтып, іргесін бекітіп, керегесін кеңейтіп, шаңырағын тіктеді. Хандықтың төрт ғасырға созылған шерлі шежіресінде 20-дан астам хан билік құрған екен. Ел билігін қолына ұстаған бұл тарихи тұлғалардың талайының тағдырында сан қилы билік құрудағы қабілеттері әр деңгейде болды. Бірақ олардың барлығына ортақ бір қасиет — өз заманының қалыптасқан жағдайына байланысты қолдан келгенше хандықтың туын жықпауға тырысты. Қазақ хандығы — Қазақстан халқының алғашқы мемлекетінің бір көрінісі. Біздің бұған дейінгі түрік әлемі, тіпті сонау сақтардан басталған тарихымыз бар. Алайда Қазақ хандығының ерекшелігі, ол — біздің ұлттық сипаттағы алғашқы мемлекетіміз. Қазақ хандығы құрылғаннан бастап “қазақ” сөзі саяси термин ретінде тарихқа алтын әріппен енді. Бұл көне тарихымызды мемлекетіміз республика көлемінде тұңғыш тойлап отыр. Сондықтан Қазақ хандығының 550 жылдығының тарихи, рухани маңызы зор деп білемін, — деген Бейсенбек Қанайбекұлы конференция қатысушыларына табыс тіледі.
Өз кезегінде Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті «М.Қозыбаев атындағы тарихи зерттеу ғылыми орталығының» директоры профессор Мұхтарбек Кәрімов «Мұхаммед Хайдар Дулати Қазақ хандығының құрылуы» тақырыбында баяндама жасап, Қазақ хандығының пайда болуы мен дамуының бастапқы кезеңдеріне байланысты жазылған еңбектерге тоқталып өтті. Негізгі дерек көздеріне тоқталған ғалым, олардың ішінде ең маңыздысы ХҮ-ХҮІ ғасырларда Орталық Азия халықтарының тарихын жазған көрнекті мемлекет қайраткері Мұхаммед Хайдар Дулатидің «Тарих-и-Рашиди» еңбегіне айрықша тоқталды. Баяндамашы өз сөзінде бұл Қазақ хандығына байланысты жазылған ең алғашқы еңбек ретінде бірден-бір дерек көзі екенін атап өтті.
Конференция барысында «Қазақ хандығының құрылу тарихы», «Ұлттық тарихымызды ұлықтау – Қазақ хандығына 550 жыл», «Қазақ хандығының хандары», «Қазақ билері», «Қазақ хандығы – 550 жыл» сынды тақырыптарда баяндамалар жасалды. Отырыс барысында қатысушылар қызықтырған сұрақтарын қойып, зерттеу еңбектер жан-жақты талқыланды.
Асан МЫРЗАХАНОВ,
«Семей таңы»
