Қазақстан Республикасы Үкіметі ЮНЕСКО және ИСЕСКО аясында мәдени мұраны сақтау және ілгерілетудің 2026–2028 жылдарға арналған кешенді жоспарын бекітті. Тиісті қаулыға Премьер-министр Олжас Бектенов қол қойды.
Жоспарда тарихи және мәдени ескерткіштерді сақтау, материалдық емес мәдени мұраны қолдау, мамандарды даярлау және Қазақстанның осы саладағы халықаралық бағдарламалар мен бастамаларға қатысуын кеңейту жөніндегі нақты шаралар көзделген.
Негізгі міндеттердің қатарында дүниежүзілік мұра нысандарын қорғау сапасын арттыру, Қазақстанның мәдени құндылықтарын халықаралық деңгейде ілгерілету, сараптамалық және білім беру базасын дамыту, сондай-ақ мәдени мұраны сақтау ісіне қоғамды белсенді тарту іс-шаралары бар.
Кешенді жоспар үш негізгі бағытты қамтиды: материалдық мәдени мұра нысандарын сақтау және насихаттау, қазақ халқының материалдық емес мәдени мұрасын дамыту және қолдау, сондай-ақ ЮНЕСКО-ның «Әлем жады» бағдарламасын ілгерілету.
Ескерткіштерді қорғау бөлігінде халықаралық маңызы бар нысандардың жай-күйіне мониторинг жүргізу, Қазақстандағы ЮНЕСКО-ның бүкіләлемдік мұра нысандарын басқару бойынша әдістемелік құрал дайындау, сондай-ақ халықаралық деңгейде одан әрі ілгерілету үшін Мәдени мұра объектілерінің алдын ала тізімін кеңейту көзделген.
Халықаралық ынтымақтастықпен байланысты нығайтуға жеке блок арналған. Атап айтқанда, «Жібек жолы: Каспий – Еділ дәлізі» номинациясын дайындау бойынша ведомствоаралық және сараптамалық консультациялар жоспарланған.
Сондай-ақ көпұлтты «Алпамыс батыр» номинациясын ЮНЕСКО-ның Материалдық емес мәдени мұралар тізіміне енгізу мақсатында Әзербайжан, Түркия, Өзбекстан және Түрікменстанмен бірлескен жұмысты жалғастыру жоспарланып отыр.
Тағы бір бағыт – Қазақстанның ИККРОМ мәдени құндылықтарды сақтау және қалпына келтіру мәселелерін зерттеу жөніндегі халықаралық орталығына кіруіне дайындық жүргізу. Бұл кәсіби ынтымақтастықты кеңейтуге және мұра нысандарын сақтау мен қалпына келтіруде заманауи тәсілдерді қолдануға мүмкіндік береді.
Жоспардың маңызды бөлігі кадрларды дайындауға қатысты. Жыл сайын ЮНЕСКО-ның Материалдық емес мәдени мұраны қорғау конвенциясын жүзеге асыру аясында кемінде 30 сарапшы оқудан өтетін болады. Сондай-ақ халықаралық білім беру корпорациясының бакалавриат және магистратура бағдарламалары шеңберінде ескерткіштерді сақтау бойынша тұжырымдамалық және эскиздік жобаларды әзірлеу көзделуде.
Жойылып кету қаупі төнген материалдық емес мәдени мұра элементтеріне ерекше назар аударылады. Олардың қатарында – қазақтың киіз үйін дайындау және безендіру, қазақ кілем тоқу өнері және еліміздің бірқатар өңіріндегі терме эпикалық жанры бар.
Жоспарды жүзеге асыру мәдени мұраны сақтау жұмысын нығайтуға, мамандандырылған білім беру бағдарламалары мен кадрлар тапшылығын азайтуға, жергілікті қауымдастықтардың қатысуын кеңейтуге және осы салада заманауи технологияларды қолдануға мүмкіндік береді.
