Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың Креативті индустрияларды дамыту қорының кеңсесіне баруы отандық креативті сектордың институционалдық тұрғыдан қалыптасуындағы маңызды кезең болды. Мемлекет басшысының тапсырмасымен құрылған Қор салаға жүйелі қолдау көрсететін негізгі орталыққа айналуға тиіс. Мұнда таланттарды қолдау, инфрақұрылым қалыптастыру, инвестиция тарту, креативті өнімді ілгерілету және экспортқа шығару бағыттары біртұтас жүйеге біріктіріледі.
Қордың жаңа кеңістігі идеядан бастап өндіріс пен өнімді нарықта ілгерілетуге дейінгі толық циклді қамтитын шоурум форматында таныстырылды. Президентке зергерлік және ағаш өңдеу шеберханалары, музыкалық кеңістіктер, кілем өнері залы, суретшілер залы және fashion-аймақ сынды тақырыптық алаңдар көрсетілді.
Ерекше назар аудартқан нысандардың бірі – Yurt Capsule иммерсивті кеңістігі болды. Мұнда киіз үйдің дәстүрлі пішіні цифрлық өнер, мультимедиялық контент және мәдени баяндау арқылы заманауи технологиялық сипатта жаңаша ұсынылған. Қордың маңызы, өңірлік хабтарды дамыту, елдің халықаралық аренадағы бейнесін қалыптастыру және креативті экономиканың әлеуеті туралы ҚР Премьер-министрінің орынбасары – Мәдениет және ақпарат министрі Аида Балаева айтып берді.
– Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Креативті индустрияларды дамыту қорының кеңсесіне барды. Мемлекет басшысының бұл салаға ерекше назар аударуы нені білдіреді?
– Мемлекет басшысының бұл сапары айрықша мәнге ие. Бұл креативті индустриялардың енді мәдениет саласының қосымша бағыты ретінде емес, экономикалық және қоғамдық дамудың толыққанды әрі келешегі зор саласы ретінде қарастырылып отырғанын көрсетеді.
Президент Қасым-Жомарт Тоқаев адам капиталын жан-жақты ашуға, бастамашыл жастарды қолдауға, кәсіпкерлікті дамытуға және өсімнің жаңа көздерін қалыптастыруға тұрақты түрде баса назар аударып келеді. Креативті экономика дәл осы міндеттердің тоғысқан тұсында тұр. Ол жаңа жұмыс орындарын ашуға, цифрлық контентті дамытуға, тың өнімдер жасауға, елдің туристік тартымдылығын арттыруға және ұлттық бірегейлікті қазіргі заман тілімен танытуға мүмкіндік береді.
Осы бағытқа жетекшілік ететін ведомство ретінде біз үшін саланың нақты институционалдық мәртебеге ие болғаны өте маңызды. Мемлекет басшысының тапсырмасымен Қордың құрылуы жекелеген қолдау шараларынан жүйелі жұмысқа көшуді білдіреді. Ендігі міндет – Президент ерекше назар аударып отырған осы салада креативті мамандар, өңірлер, инвесторлар және сыртқы нарықтар үшін нақты әрі тиімді қолдау тетіктерін қалыптастыру.
– Демек, Қор креативті экономиканы қолдайтын негізгі институтқа айналуы тиіс деген сөз. Бұл ретте ол ең алдымен қандай міндеттерді шешуі керек?
– Қордың басты міндеті – саладағы бытыраңқылықты еңсеру. Бүгінде Қазақстанда мықты авторлар, дизайнерлер, музыканттар, қолөнер шеберлері, кино, анимация, сән, цифрлық өнер және басқа да бағыттардың өкілдері бар. Алайда олардың көпшілігі бір-бірінен оқшау дамып келеді. Креативті мамандардың тұрақты инфрақұрылымға, кәсіби сараптамаға, инвестицияға және өнімді ілгерілету арналарына қол жеткізу мүмкіндігі әлі де шектеулі.
Қор әкімшілік құрылым емес, саланың жүйелі операторы болуы керек. Оның негізгі рөлі – талантты, өндірісті, ілгерілетуді, нарықты және сыртқы мүмкіндіктерді өзара байланыстыру. Басқаша айтқанда, креативті маман өз идеясымен қайда жүгіне алатынын, қандай қолдау ала алатынын, өнімін қалай рәсімдеп, аудиториясын қалай табатынын және жергілікті нарық шеңберінен қалай шыға алатынын нақты түсінуі тиіс.
Бұл жұмыстың Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың тапсырмалары аясында жүзеге асырылатыны маңызды. Мемлекет басшысы жаңа экономикалық мүмкіндіктер қалыптастыруға ерекше мән беріп келеді. Осы тұрғыдан алғанда, креативті сектор сондай перспективалы бағыттардың біріне айнала алады. Қор шығармашылық әлеуетті тұрақты экономикалық құндылыққа айналдыруға ықпал етуі қажет.
– Қазақстанның креативті экономикасында 48 мыңға жуық кәсіпкерлік субъектісі жұмыс істейді. Жалпы бұл салада 160 мың адам еңбек етеді екен. Бұл көрсеткіштер нені аңғартады?
– Бұл деректер Қазақстанда креативті экономиканың айтарлықтай әлеуметтік әрі экономикалық негізі қалыптасқанын көрсетеді. 48 мыңға жуық кәсіпкерлік субъектісі мен осы салада жұмыспен қамтылған 160 мың адам – бұл жекелеген бастамалар ғана емес, түрлі мамандықтарды, бизнес-модельдерді және өз мүмкіндігін іске асырудың сан алуан жолдарын біріктіретін тұтас сектор.
Бұл көрсеткіштердің артында идея, білім, технология және мәдени код арқылы қосымша құн қалыптастырып жүрген нақты адамдар тұр. Олар – дизайнерлер, продюсерлер, сәулетшілер, суретшілер, музыканттар, цифрлық контент әзірлеушілер, сән, медиа, кино, анимация және халықтық қолөнер өкілдері. Олардың қызметі бүгінде жұмыспен қамтуға, кәсіпкерліктің дамуына, қалалық ортаға, туризмге және елдің халықаралық имиджіне тікелей ықпал етіп отыр.
Қазақстанның бұл саладағы саясаты осы әлеуеттің стихиялы күйде қалып қоймауына бағытталған. Біз үшін жобалардың сапасын арттыруға, олардың ауқымын кеңейтуге және сыртқы нарықтарға ілгерілетуге жағдай жасау маңызды. Сондықтан Қор тек қалыптасқан ойыншылармен ғана емес, индустрияға енді қадам басып жатқан жас креативті мамандармен де жұмыс істеуі тиіс.
– Қордың жаңа кеңсесі толық циклді шоурум ретінде таныстырылды. Мұндай модель сала үшін неге маңызды?
– Креативті экономика тек шабыт пен идеяға ғана сүйеніп дами алмайды. Кез келген мықты идея нақты құндылыққа айналуы үшін бірнеше кезеңнен өтуі қажет. Оны әзірлеу, өндіру, көркем әрі сапалы ұсыну, нарыққа шығару, ілгерілету және тұтынушыға жеткізу маңызды. Шығармашылықтың экономикалық өнімге айналатын тұсы да – осы.
Қордың жаңа кеңсесі осы толық циклдің қалай жұмыс істейтінін көрнекі әрі практикалық тұрғыдан көрсетеді. Бұл жай ғана таныстырылымға арналған кеңістік емес, заманауи креативті экожүйенің қандай болуы керектігін айқындайтын нақты үлгі. Зергерлік және ағаш өңдеу шеберханалары, музыкалық кеңістіктер, кілем өнері залы, суретшілер залы, fashion-аймақ – мұның бәрі креативті индустриялардың ауқымы кең, мазмұны бай әрі нақты экономикалық әлеуеті бар сала екенін көрсетеді.
Қазақстан үшін креативті өніммен жұмыс істеудің жаңа мәдениетін қалыптастыру өте маңызды. Өйткені жақсы жоба жасау жеткіліксіз. Оны дұрыс ұсына білу, нарық талабына бейімдеу, кәсіби деңгейде ілгерілету және тұтынушыға дейін жеткізу қажет. Дәл осы бағытта Қор саладағы ең өзекті олқылықтардың бірін толықтыра алады. Бізде талант та, идея да бар. Ендігі міндет – сол әлеуетті жүйелі түрде қолдап, оны бәсекеге қабілетті өнімге және тұрақты табыс көзіне айналдыру.
– Қор барлық облыс орталықтарындағы өңірлік хабтардың жұмысын үйлестіретін болады. Бұл өңірлер үшін қандай жаңа мүмкіндіктер ашады?
– Өңірлік хабтардың стратегиялық маңызы зор. Өйткені Қазақстанның креативті әлеуеті тек Астана мен Алматы қалаларымен шектелмейді. Әр өңірдің өзіне тән мәдени коды, қолөнер дәстүрі, жас авторлары, жергілікті брендтері мен заманауи бастамалары бар. Ең бастысы – сол идеялардың кәсіби ортаға шығуына және әрі қарай дамуына нақты мүмкіндік беру.
Бүгінде Қазақстанның мемлекеттік саясатындағы маңызды міндеттердің бірі – өсу құралдарына барынша тең қолжетімділікті қамтамасыз ету. Өңірлік хаб жай ғана іс-шара өткізетін алаң емес, құзырет орталығына айналуы тиіс. Мұндай орталықтарда креативті мамандар кәсіби кеңес алып, жобаларын дамытып, серіктестер таба алады, команда құрып, ұлттық қолдау жүйесіне қосылады.
Бұл ретте Қордың үйлестіруші рөлі ерекше маңызды. Егер әр өңір өз бетінше, бөлек дамитын болса, оның әсері шектеулі болады. Ал, хабтар бірыңғай әдістеме, ортақ бағдарламалар, сараптамалық қолдау және ілгерілету жүйесі арқылы өзара байланысса, ел бойынша креативті дамудың тұтас желісі қалыптасады.
Бұл жергілікті жерлердегі жастарды қолдап қана қоймай, өңірлерде экономикалық белсенділіктің жаңа нүктелерін қалыптастыруға мүмкіндік береді.
– Қазақстан мәдениет, туризм және креативті өнімдер арқылы елдің халықаралық танымалдығын арттырып келеді. Бұл тұрғыда қай бағыттардың мүмкіндігі мол?
– Ең алдымен, ұлттық болмысты әлемге заманауи, тартымды әрі түсінікті тілде таныта алатын бағыттардың әлеуеті жоғары. Бұл қатарға кино, музыка, анимация, дизайн, сән индустриясы, цифрлық өнер, зергерлік іс, кілем тоқу, қолөнер және мәдени туризм жатады.
Елдің халықаралық бейнесі тек әдемі белгі, ұтымды ұран немесе туристік жарнама арқылы қалыптаспайды. Оны әлемге ұсынылатын сапалы өнім, тың тәжірибе, мазмұнды оқиға және терең мағына қалыптастырады. Сондықтан Yurt Capsule сияқты жобалардың мәні ерекше. Мұндай бастамалар Қазақстанның дәстүрлі мұрасы өткеннен қалған жәдігер ғана емес, бүгінгі заманмен үндесіп, жаңа технологиялық шешімдерге арқау бола алатын жанды құндылық екенін көрсетеді.
Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстанның туристік әлеуетін ашуға, елді мәдениет, ұлттық мұра және заманауи индустриялар арқылы танытуға тұрақты түрде басымдық беріп келеді. Бұл креативті секторды ұлттық бәсекеге қабілеттіліктің маңызды құрамдас бөлігі ретінде қарастыратын мемлекеттік саясатпен толық үндеседі.
Біздің міндетіміз – ұлттық мәдени кодты, жоғары сапаны, заманауи пішінді және экспорттық әлеуетті ұштастыратын жобаларды қолдау. Осындай өнімдер Қазақстанға деген қызығушылықты арттырып, отандық авторлардың халықаралық нарыққа шығуына жол ашады және еліміздің әлем алдындағы орнықты, заманауи әрі тартымды бейнесін қалыптастырады.
