Су – тіршіліктің көзі ғана емес, елдің экологиялық қауіпсіздігі мен тұрақты дамуының басты кепілі. Сондықтан су ресурстарын тиімді пайдалану, оларды қорғау және су заңнамасының сақталуын қамтамасыз ету мемлекеттік саясаттың маңызды бағыттарының бірі болып қала береді. Осы міндеттерді жүзеге асыруда Ертіс бассейндік су инспекциясы жүйелі жұмыс жүргізіп келеді. Инспекция 2026 жылдың алғашқы алты айында су тасқыны кезеңінің қауіпсіз өтуін қамтамасыз ету, су нысандарын қорғау, мемлекеттік бақылауды күшейту және халық арасында экологиялық мәдениетті қалыптастыру бағытында бірқатар маңызды жұмыстар атқарды.
Көктемгі су тасқыны кезеңінде бассейн аумағындағы өзендердің гидрологиялық жағдайы, гидротехникалық құрылыстар мен су қоймаларының жұмыс режимі тұрақты бақылауда болды. Су деңгейі мен су ағызу көлемі күнделікті сараланып, мемлекеттік органдармен жедел ақпарат алмасу ұйымдастырылды. Сонымен қатар су нысандары мен гидротехникалық құрылыстарға тексерулер жүргізіліп, анықталған мәселелер бойынша жергілікті атқарушы органдар мен су шаруашылығы ұйымдарына тиісті ұсынымдар жолданды.
Табиғатты қорғау шаралары аясында 9 сәуір мен 5 мамыр аралығында Шүлбі су қоймасынан 27 күн бойы табиғатты қорғау мақсатында су жіберілді. Жалпы көлемі 6,4 текше шақырымды құраған су жіберудің нәтижесінде Павлодар облысындағы Ертіс өзенінің жайылмасының 297 мың гектары, немесе жалпы аумақтың 88 пайызы суға толып, өңірдің экологиялық ахуалын жақсартуға оң әсерін тигізді.
Трансшекаралық су ресурстарын басқару мәселесі де назардан тыс қалған жоқ. Бірінші жартыжылдықта Қазақстан мен Ресейдің бірлескен жұмыс топтарының отырыстарына қатысып, Ертіс бассейніндегі су тасқынының алдын алу, су деңгейін реттеу және екіжақты ынтымақтастықты дамыту мәселелері талқыланды. Сонымен қатар Ертіс бассейндік кеңесінің екі отырысында су ресурстарын басқару, қорғау, бассейндік жоспарды әзірлеу және экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету бағытындағы өзекті мәселелер қаралып, нақты ұсынымдар қабылданды.
Инспекция мемлекеттік қызмет көрсету саласында да оң нәтижелерге қол жеткізді. Алты ай ішінде барлығы 789 мемлекеттік қызмет көрсетілді. Оның ішінде 158 арнайы су пайдалануға рұқсат беріліп, 117 су есептегіші пломбаланды, 511 құрылыс жұмыстарын келісу қызметі көрсетілді және бөгеттердің қауіпсіздігіне қатысты 3 декларация тіркелді. Қызметтердің цифрлық форматқа көшуі нәтижесінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдері төмендеп, мемлекеттік қызметтердің сапасына қатысты бірде-бір шағым түскен жоқ.
Суды тиімді пайдалану мәдениетін қалыптастыру мақсатында ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілерімен, өндіріс орындарымен және автокөлік жуу кешендерінің иелерімен кездесулер өткізілді. Кездесулер барысында су заңнамасының талаптары түсіндіріліп, су үнемдеу технологияларын енгізу, суды қайта пайдалану жүйелерін дамыту және қоршаған ортаға түсетін жүктемені азайту мәселелеріне ерекше назар аударылды.
Экологиялық ағарту жұмыстары да жалғасын тапты. Жалпы білім беретін мектептердің оқушылары мен колледж, жоғары оқу орындарының студенттері арасында 12 ақпараттық кездесу ұйымдастырылып, су ресурстарын қорғау мен табиғатты ұқыпты пайдалану мәдениетін қалыптастыруға басымдық берілді.
Мемлекеттік бақылау шеңберінде жоспарлы және жоспардан тыс тексерулер жүргізілді. Нәтижесінде 103 тексеру және өзге мемлекеттік органдардан келіп түскен материалдар негізінде жалпы сомасы 32,3 миллион теңгеден астам болатын 96 әкімшілік айыппұл салынды. Сонымен қатар сотқа 25 материал жолданып, олардың қатарында заңсыз салынған құрылыстарды бұзу мәселелері де қаралды.
Есепті кезеңде Инспекцияға азаматтардан, заңды тұлғалардан және мемлекеттік органдардан барлығы 1051 өтініш келіп түсіп, олардың 899-ы қаралды. Өтініштердің басым бөлігі су пайдалану тәртібі, судың ластануы және экологиялық заңнаманың сақталуына қатысты болды.
Жартыжылдық жұмыс барысында су заңнамасын сақтамау, су нысандарының тұрмыстық және өндірістік қалдықтармен ластануы, сондай-ақ табиғатты қорғау шараларын қаржыландырудың жеткіліксіздігі секілді өзекті мәселелер де анықталды. Осыған байланысты Инспекция жылдың екінші жартысында мемлекеттік бақылауды күшейтіп, профилактикалық жұмыстарды кеңейтуді, су айдындарының мониторингін жетілдіруді және халық арасында экологиялық мәдениетті қалыптастыру бағытындағы жұмыстарды жалғастыруды жоспарлап отыр.
Жартыжылдық қорытындысы көрсеткендей, Ертіс бассейндік су инспекциясы су ресурстарын қорғау мен тиімді пайдалануды қамтамасыз ету бағытындағы міндеттерін жүйелі түрде орындап келеді. Су нысандарын сақтау, заң бұзушылықтардың алдын алу және экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз етуге бағытталған жұмыстар алдағы уақытта да өз жалғасын табады.
Медет ЖӘДІГЕРҰЛЫ,
Ертіс бассейндік су испекциясының басшысы
