"Семей таңы" газеті
ztlogo
  • Жаңалықтар
    • Саясат
    • Мәдениет
    • Қоғам
    • Қылмыс
    • Спорт
    • Экономика
    • Жаһан
    • Көзқарас
  • Мультимедиа
    • Видео
    • Фото
  • Төртінші билік
Нәтиже табылмады
Барлық нәтижені қарау
PDF нұсқа
ztlogo
  • Жаңалықтар
    • Саясат
    • Мәдениет
    • Қоғам
    • Қылмыс
    • Спорт
    • Экономика
    • Жаһан
    • Көзқарас
  • Мультимедиа
    • Видео
    • Фото
  • Төртінші билік
Нәтиже табылмады
Барлық нәтижені қарау
"Семей таңы" газеті
PDF
Нәтиже табылмады
Барлық нәтижені қарау

Қазақстандағы ғылымның дамуы: жеті жылда қаржыландыру көлемі 3,2 есе артып, коммерцияландыру деңгейі 31%-ға жетті

18.11.2026
Қазақстандағы ғылымның дамуы: жеті жылда қаржыландыру көлемі 3,2 есе артып, коммерцияландыру деңгейі 31%-ға жетті

Қазақстанда ғылыми әлеуетті нығайтуға, зерттеу инфрақұрылымын дамытуға және отандық ғылыми әзірлемелерді экономиканың нақты секторына енгізуге бағытталған ауқымды өзгерістер жүзеге асырылуда. Соңғы жеті жылда ғылымды қаржыландыру көлемі едәуір ұлғайып, ғалымдарды қолдау шаралары кеңейтілді және ғылыми зерттеулерді дамытудың жаңа институционалдық тетіктері қалыптастырылды.

 

Ғылымды қаржыландыру көлемі тұрақты өсуде

2025 жылдың қорытындысы бойынша ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстарға (ҒЗТКЖ) жұмсалған ішкі шығындар 261,5 млрд теңгеге жетіп, алдыңғы кезеңдермен салыстырғанда 3,2 есе артты. Гранттық қаржыландыру көлемі 9,5 есе ұлғайып, 90,2 млрд теңгені құрады. Сонымен қатар қарастырылып отырған кезеңде бизнес тарапынан ҒЗТКЖ-ға жұмсалған шығындар екі есеге өсті.

Жеке инвестицияларды тартудың маңызды тетіктерінің бірі ғылыми зерттеулер мен әзірлемелерге арналған 300%-ға дейінгі салықтық супержеңілдіктер болды. Аталған тетіктің нәтижесінде 28,2 млрд теңге көлемінде жеке қаражат тартылды.

2026 жылғы 1 қаңтардан бастап жер қойнауын пайдаланушылардың ҒЗТКЖ-ны қаржыландыруға бағытталатын 1% мөлшеріндегі міндетті аударымдары республикалық бюджетте орталықтандырылды. Тиісті қаражатты үйлестіруді бейінді мемлекеттік органдар жүзеге асырады.

 

Ғалымдарға жаңа мүмкіндіктер жасалып, кадрлық әлеует нығайтылуда

Бүгінде Қазақстанның ғылым саласында 28 374 адам еңбек етеді, оның ішінде 14 323-і – жас ғалымдар. 2022 жылмен салыстырғанда ғылыми кадрлар саны 4 690 адамға артты. Бұл ретте зерттеушілердің 47%-ын 40 жасқа дейінгі жас ғалымдар құрайды.

Ғылыми қызметтің тартымдылығын арттыру мақсатында әлеуметтік және кәсіби қолдау шараларының кешені іске асырылды. Ғылыми ұйымдар қызметкерлерінің лауазымдық жалақысы 18%-ға ұлғайтылып, 813 жас ғалым баспанамен қамтамасыз етілді. 2025 жылдан бастап алғаш рет ғылыми атақтар үшін 50 айлық есептік көрсеткішке (АЕК) дейінгі мөлшерде қосымша төлемдер енгізілді.

Жас ғалымдар санатына жатқызылатын азаматтардың жас шегі 44 жасқа дейін ұлғайтылып, жыл сайынғы ақы төленетін еңбек демалысының ұзақтығы күнтізбелік 56 күн болып белгіленді. Сонымен қатар 1 543 ғалым халықаралық ғылыми тағылымдамадан өтті.

Ғылымды дамытудың 2023–2029 жылдарға арналған тұжырымдамасы аясында 10 нысаналы индикатор, 4 күтілетін нәтиже және 60 іс-шара көзделген. Негізгі басымдықтар ретінде ғылымды басқару жүйесін жетілдіру, кадрлық әлеуетті нығайту, ғылыми инфрақұрылымды жаңғырту, университет ғылымын дамыту және ғылыми зерттеулер нәтижелерін коммерцияландыру айқындалды.

Қолдау тетіктерінің қатарында жас зерттеушілерге 1 000 грант бөлуді көздейтін «Жас ғалым» бағдарламасы, 500 халықаралық тағылымдама ұйымдастыру, эндаумент-қорларды дамыту және ғылыми зерттеулерге жер қойнауын пайдаланушылардың қаражатын тарту шаралары бар.

 

Жаңа институционалдық және құқықтық тетіктер қалыптастырылды

Саланы реформалаудың маңызды кезеңдерінің бірі «Ғылым және технологиялық саясат туралы» Қазақстан Республикасы Заңының қабылдануы болды. Қазақстан Республикасы Президентінің жанынан Ғылым және технологиялар жөніндегі ұлттық кеңес құрылып, Ұлттық ғылым академиясына Мемлекет басшысының жанындағы жоғары ғылыми ұйым мәртебесі берілді.

Заңнамалық деңгейде ғалымның мәртебесі бекітіліп, Ғалымдардың құқықтары жөніндегі уәкіл институты енгізілді. Сондай-ақ ғылыми әзірлемелердің технологиялық жетілу дәрежесін және оларды тәжірибеде қолдануға дайындығын бағалауға мүмкіндік беретін технологиялардың дайындық деңгейін бағалау жүйесі (Technology Readiness Level, TRL) енгізілді.

Қазіргі уақытта елімізде 3 135 ғылыми жоба жүзеге асырылуда. Оның ішінде 940 жоба жас ғалымдардың бастамаларына, ал 259 жоба ғылыми зерттеулер нәтижелерін коммерцияландыруға бағытталған.

 

Ғылым нақты экономиканың ажырамас бөлігіне айналуда

Жүргізіліп жатқан реформалардың маңызды нәтижелерінің бірі – ғылыми зерттеулердің практикалық тиімділігінің артуы. Ғылыми жобаларды коммерцияландыру деңгейі 31%-ға жетті.

Жобаларды іске асыру нәтижесінде 2 500-ден астам жаңа жұмыс орны құрылып, ғылыми-техникалық дамуға қосылған жиынтық үлес 142 млрд теңгені құрады. Нарыққа 241 ғылыми әзірлеме шығарылды, 29 жоба бойынша өнім экспорты қамтамасыз етілді. Ал сегіз жобаның әрқайсысында сату көлемі 1 млрд теңгеден асты.

Отандық ғылыми әзірлемелерді өндіріске енгізудің жарқын мысалдарының бірі – Қазақстанда алғаш рет тазалығы 99,5% болатын техникалық селеннің алынуы. Қайта өңдеу технологиясын енгізу нәтижесінде өнімнің қосылған құнын 30%-дан 97%-ға дейін арттыруға мүмкіндік туды.

Осылайша, Қазақстанда ғылым саласы негізінен зерттеу жүргізуге бағдарланған модельден ғылыми нәтижелерді іс жүзінде қолдануға негізделген жүйеге біртіндеп көшуде. Ғылыми әзірлемелер технологиялық дамудың, жаңа өндірістер құрудың, инвестиция тартудың және ұлттық экономиканың бәсекеге қабілеттілігін арттырудың маңызды негізіне айналуда.

Ұқсас жаңалықтар

«Әкелер одағы» Қазақстанда энергетикалық сусындарға толық тыйым салуды талап етті

18.11.2026
«Әкелер одағы» Қазақстанда энергетикалық сусындарға толық тыйым салуды талап етті

«Әкелер одағы» Қазақстанда энергетикалық сусындардың өндірісі мен сатылымына толық тыйым салуды ұсынды, деп хабарлайды astana-akshamy.kz.  Энергетикалық сусындар бүгінде көптеген қазақстандықтың күнделікті...

Толығырақ...Details

Almaty SuperSki кластерінің құрылысы қарқынды жүріп жатыр

18.11.2026
Almaty SuperSki кластерінің құрылысы қарқынды жүріп жатыр

Қазақстан Премьер-министрі Олжас Бектенов Kazakh Tourism Development Ltd. компаниясы директорлар кеңесінің отырысын өткізді.  Жиында Almaty SuperSki жобасын жүзеге асыру барысы...

Толығырақ...Details

Балалардың интернеттегі қауіпсіздігі және онлайн-платформалардың жауапкершілігі: Қазақстанда медиа саласындағы заңнама жетілдірілуде

18.11.2026
Балалардың интернеттегі қауіпсіздігі және онлайн-платформалардың жауапкершілігі: Қазақстанда медиа саласындағы заңнама жетілдірілуде

Қазақстан Республикасының Құрылтайында онлайн-платформалар мен масс-медиа мәселелеріне қатысты заң жобалары бірінші оқылымда қаралды. Түзетулер азаматтардың құқықтарын қорғауға, балалардың интернеттегі қауіпсіздігін...

Толығырақ...Details

Абай облысында 260 ауыл интернетпен қамтылған

18.11.2026
Абай облысында 260 ауыл интернетпен қамтылған

Абай облысында цифрлық инфрақұрылымды дамыту, ауылдық елді мекендерді сапалы интернетпен қамтамасыз ету және жасанды интеллект технологияларын енгізу бағытында бірқатар жобалар...

Толығырақ...Details

«Бөтен ойындардың» қатысушысы болма: Семейде студенттерге есірткі қылмысы үшін сотталғандардың хикаясы көрсетілді

18.11.2026
«Бөтен ойындардың» қатысушысы болма: Семейде студенттерге есірткі қылмысы үшін сотталғандардың хикаясы көрсетілді

«Оңай табысқа» келісу неге әкеп соқтыруы мүмкін? Бұл сұрақтың жауабын М.О. Әуезов атындағы Педагогикалық колледждің студенттері есірткі қылмысы үшін сотталғандардың...

Толығырақ...Details

Шындық пен жауапкершілік: Абай облысының журналистері студенттермен кәсіби этика мәселелерін талқылады

18.11.2026
Шындық пен жауапкершілік: Абай облысының журналистері студенттермен кәсіби этика мәселелерін талқылады

Абай облысында «Конституция және сөз бостандығы: журналистиканың жауапкершілігі» тақырыбында дөңгелек үстел өтті. Іс-шараға Журналистер клубының мүшелері мен жоғары оқу орнының...

Толығырақ...Details

Жаңалықтар

Қазақстандағы ғылымның дамуы: жеті жылда қаржыландыру көлемі 3,2 есе артып, коммерцияландыру деңгейі 31%-ға жетті

39 секунд бұрын

«Әкелер одағы» Қазақстанда энергетикалық сусындарға толық тыйым салуды талап етті

1 час бұрын

Almaty SuperSki кластерінің құрылысы қарқынды жүріп жатыр

4 часа бұрын

Балалардың интернеттегі қауіпсіздігі және онлайн-платформалардың жауапкершілігі: Қазақстанда медиа саласындағы заңнама жетілдірілуде

5 часов бұрын

Абай облысында 260 ауыл интернетпен қамтылған

5 часов бұрын

«Бөтен ойындардың» қатысушысы болма: Семейде студенттерге есірткі қылмысы үшін сотталғандардың хикаясы көрсетілді

5 часов бұрын

Шындық пен жауапкершілік: Абай облысының журналистері студенттермен кәсіби этика мәселелерін талқылады

5 часов бұрын

Ауыл шаруашылығын жаңғырту: азық-түлік қауіпсіздігі мен экономикалық дамудың маңызды бағыты

5 часов бұрын

Ар-ождан бостандығы – адамның негізгі конституциялық құқықтарының бірі

5 часов бұрын

Өтініш беруден проактивтілікке: мемлекеттік қызмет алушылардың құқықтарын қорғаудың жаңа тәсілі

1 день бұрын
Тағы оқу...

Директор:
Риза Асанқызы Молдашева

Веб-менеджер:
Ерлан Айқынұлы


«Семей таңы» газеті 1969 жылы «Құрмет белгісі» орденімен, 2009 жылы ҚР Президентінің БАҚ саласындағы
грантымен марапатталған.

Редакция мекенжайы:

F18A5H3, Семей қаласы,
Қайым Мұхамедханов көшесі,12.

Байланыс:

Директордың қабылдау бөлмесі — 523657;
бас редактор — 520984;
Жарнама және баспасөзге жазылу бөлімі — 560803;
факс — 520475.

 

e-mail:
info@semeytany.kz


Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникациялар министрлігі берген қайта тіркеу куәлігі
№7220-Г, 30.07.2018.ж.


Яндекс.Метрика

© «ABAI AIMAQ MEDIA» ЖШС

Нәтиже табылмады
Барлық нәтижені қарау
  • Жаңалықтар
    • Саясат
    • Мәдениет
    • Қоғам
    • Қылмыс
    • Спорт
    • Экономика
    • Жаһан
    • Көзқарас
  • Мультимедиа
    • Видео
    • Фото
  • Төртінші билік

© «Семей таңы газеттері – Вести Семей» ЖШС