Мемлекет басшысы Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігін құру туралы шешім қабылдады. Бұл Қасым-Жомарт Тоқаевтың басым бағыттарының бірі сыбайлас жемқорлыққа қарсы күресті күшейтуді іске асырудың бастауы екендігін куәландырады.
Институционалдық өзгерістерге қара-мастан, парасаттылық идеологиясына негізделген жұмыстың жаңа форматы біз үшін басым болып қалуда.
Алайда, сыбайлас жемқорлыққа қатысы бар шенеуніктерді ұстау ешкімнің көңіліне жаға қоймайтынын жақсы түсінсек те, жұмысымызды әлсіретуге ниетті емеспіз.
Өзімнің жаңа саладағы алғашқы жазбамда мемлекеттік аппараттағы келеңсіз құбылыстардың бірі — ел ішіндегі іссапарлар барысындағы қызметшілердің теріс қылықтары және отырыс, алым-салық, дастарқан жаю және тарту жасау қоса жүретін төмен құрылымдарды жаппай тексерулерге назар аудартқым келеді.
Бұл проблеманың өткірлігіне әсіресе облыстық, аудандық және ауылдық деңгейдегі мемлекеттік қызметшілердің көптеген шағымдары дәлел бола алады. Және қоғамға белгілі болған мұндай мысалдар жеткілікті.
Аталған теріс тәжірибе өткеннің сарқыншағы бола тұра, адамдардың санасында терең тамыр жайған және отандық мемлекеттік қызметтің ұйымдастыру мәдениетін сипаттайтын норма сияқты қабылданады. Сонымен қатар біз стандарттарына бой түзейтін ЭЫДҰ елдерінде мұндай мәселе жоқ, ешкім ешкімді қабылдамайды, ал тексерулер қашықтықтан бақылау есебінен жүзеге асырылады.
Түсінікті болу үшін атап өткім келеді, әрбір іссапар үшін тексерушілерге логистика, тұру және тамақтану шығындарын жабатын жеткілікті қаражат бөлінеді.
Алайда тексерушілер өңірлерге жол жүргенде, бөлінген қаражаттан бір тиынды да жұмсамауға айла табады. Жақсы қонақ үй, күнделікті түскі ас және соңы мас күйіндегі төбелестерге дейін баратын ең жақсы мейрамханалардағы тұздалған қиярмен кешкі ас, бар қымбат сыйлықтар, монша және аң аулау – осының барлығы тексерілетін әріптестерінің жеке ақшасының есебінен. Бақылаушылардың тәбетін білетін жергілікті басшылар басшылықты «өз деңгейінде» қарсы алу үшін көмек сұрап бизнесмендерге жүгінеді. Мұндай көмек ешқашан тегін болмайды, әрі қарай шенеунік тарапынан ерекше қамқорлыққа ие болады. Мұның бәрі қалай аяқталатындығын еске салудың қажеті жоқ деп ойлаймын.
Әсіресе аумақтық мемлекеттік органдар елорда және облыстық орталықтан келген қонақтар үшін қызықты әрі ерекше демалыс ұйымдастыру арқылы осы «институтты» әдеттегідей қабылдап, тіпті қолдап отырғаны қатты қынжылтады. Әдетте, бұл министрге немесе облыс әкіміне оң есеп беру үшін, сондай-ақ жұмыстағы өрескел бұзушылықтарды бүркемелеу үшін жасалады.
Бұл ретте осындай әрекеттерін ақтау үшін, ұлттық дәстүрге, басшылыққа деген құрмет деп көрсетуге тырысатын адамдардың бар екені таңғалдырады.
Менің ұстанымым біреу — кәсіби және инновациялық мемлекеттік аппаратқа бұл мүлдем жат құбылыс. Бұл тәжірибе мемлекеттік қызметтің негіз қалаушы қағидаларының беделін түсіреді және құнсыздандырады, сондай-ақ сыбайлас жемқорлық қарқынын жылдамдатады. Осыған байланысты өңірлік іссапарларға, түрлі конференциялар мен семинарларға шығатын барлық мемлекеттік қызметшілерге, құқық қорғау және сот органдарының қызметкерлеріне, мемлекеттік кәсіпорындар мен ұлттық компаниялардың басшыларына айтарым: жоғарыда айтылған барлық тәжірибе жұмыстан босатудан бастап бас бостандығынан айырудың нақты мерзіміне дейін қатаң санкциялар көзделген өрескел бұзушылық болып табылады. Сол сияқты бұл қабылдаушы тарапқа да қатысты.
Агенттік бұл мәселені жүйелі бақылауға алды. Жекелеген өңірлерде нәтижелер бар – кінәлі тұлғалар жауапкершілікке тартылуда. Сонымен қатар бюджет қаражатын ұтымды пайдалану мақсатында біз Үкіметке қашықтықтан мониторингке көшу мен көшпелі тексерулерді оңтайландыру жөнінде ұсыныстар енгіземіз.
Бұл жұмысты сапалы жүзеге асыруда азаматтық қоғам институттары маңызды рөл атқарады. Барлық қоғам белсенділері мен ел өміріне немқұрайлы қарамайтын азаматтарды осындай фактілерге мұқият назар аудара отырып, бізді кез келген ыңғайлы тәсілмен: менің поштама жазбаша түрде жүгіну alik.shpekbaev@gmail.com, әлеуметтік желілерде хабарлау немесе Агенттіктің 1424 колл-орталығына қоңырау шалып, хабардар етуге шақырамын.
Алик ШПЕКБАЕВ,
ҚР Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің төрағасы{jcomments off}
