Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университетінің қазақ әдебиеті кафедрасының ұйымдастыруымен 31 мамыр — Саяси қуғын-сүргін құрбандарын еске алу күніне орай абайтанушы, әдебиеттанушы, ғалым Қайым Мұхамедханұлының ескерткішінің басында митинг өтті.
Жиналғандар алдымен саяси қуғын –сүргін құрбандарын бір минут үнсіздікпен еске алып, Қайым Мұхамедханұлы ескерткішінің басына гүл шоқтарын қойып, тағзым етті. Алғаш болып Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университетінің ғылым, инновация және стратегиялық даму жөніндегі проректоры Құмарбек Әмірханов сөз сөйледі.
— Біз жылдағы дәстүр бойынша «31 мамыр – Саяси-қуғын сүргін құрбандарын еске алу күніне» жиналып тұрмыз. Өткенді еске алмай — болашақ жоқ. Жалпы, қазақ тарихы әртүрлі қасіретті жылдармен байланысты. Соның барлығын әр уақытта еске алып, келер ұрпаққа түсіндіру біздің парызымыз. Сол кездегі тоталитарлық тәртіптің құрбандары болған адамдардың ішінде халқымыздың бетке ұстар азаматтары, үкімет қызметкерлері, ақын жазушылар, қоғам қайраткерлері көп болды. Соның ішінде Семей өңірінің де талай азаматтары құрбан болған. Соның бірі — өзіміздің жерлесіміз, абайтанушы, белгілі ғалым Қайым Мұхамедханұлы. Ол кісінің салып кеткен ізімен бүгінде университетіміздің жас ғалымдары жұмыс жасауда. Біз, ең бастысы, осы тарихтың бізге берген сабағын әрқашан еске алып, жаңа, ашық қоғам орнатуға күш салуымыз керек, — деді Құмарбек Әмірханов.
{jcomments on}31 мамыр – өткенге оралып, бабалар рухына басымызды иетін күн. Саяси репрессия – ел тарихындағы ең азалы беттердің бірі. Репрессияда Алаш арыстарынан бастап, бүкіл мемлекет қайраткерлері, ақын-жазушылар мен ағартушылар қуғынға түсті. Елдің бас көтерер азаматтары жаппай оққа байланды. Ә.Бөкейханов, Ш.Құдайбердіұлы, С.Сейфуллин, М.Жұмабаев, Ж.Аймауытов сынды көптеген ұлт зиялылары саяси құрбанға айналды. Белгілі ғалым Қайым Мұхамедханов та жазықсыз 25 жылға бас бостандығынан айырылып, оның 5 жылын түрмеде өткізді. Осы қанқұйлы жылдардың оқиғасын, оның жазықсыз құрбаны болған адамдардың есімдерін мәңгі ұмытпай, оларды әрқашан есте сақтау, өткенге салауат етіп, ақтаңдақтар ақиқатына тереңірек мән беріп, ұғыну – бүгінгі ұрпаққа парыз.
Митингте Қайым Мұхамедханұлының шәкірті әрі әріптесі болған, бүгінде ұстаздардың ұстазына айналған профессор Арап Еспенбетов те сөз сөйледі. Ол Қайым Мұхамедханұлының қуғын-сүргінді көп көргенін, соған қарамастан, ғалымның қажырлы болғанын атап өтті.
— Қайым аға — Карлагтың қамауында жатқанымен, өзінің бойында өрлік қасиеті бар, ешқандай иілмей, өзінің идеяларына, өзінің айтып кеткен ойларына нық сенімді болып, соны өмірінің ақырына дейін ұстанып кеткен жан. Ең бастысы, ол абайтанушы болды, одан кейін Абайдың ақын шәкірттерін түгелдей зерттеді. Он том мұрасы қазір қолымызда. Соның ішінде өзінің асыға күткен, аңсары ауған дүниесі Шәкірімнің қайта оралуы болатын. Оны көзімен көріп кетті. 1989 жылы Шәкәрім ақталған кезде, «Қазақ әдебиеті» газетінің үш бетіне арнайы «Шәкәрім» тақырыбанда мақала жариялап, елге Шәкәрім Құдайбердіұлының ұлылығын айғақтап, танытып берген үлкен ғалым еді. 2016 жылдың 5 қаңтары күні Қайым Мұхамедханұлының туғанына 100 жыл толады. Соны жоғары дәрежеде өткізсек деген ойымыз бар, — деді Арап Сләмұлы.
Митингке Қ. Мұхамедханұлының шәкірттері, ғалымдар, зерттеушілер, Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университетінің оқытушылары мен магистранттары қатысты. Осы жерде жас ақындар Алаш арыстары, ұлт зиялылары туралы жырларын оқыды, патриоттық әндер шырқалды.
Асан МЫРЗАХАНОВ,«Семей таңы»
