"Семей таңы" газеті
  • Жаңалықтар
    • Саясат
    • Мәдениет
    • Қоғам
    • Қылмыс
    • Спорт
    • Экономика
    • Жаһан
    • Көзқарас
  • Мультимедиа
    • Видео
    • Фото
  • Төртінші билік
Нәтиже табылмады
Барлық нәтижені қарау
PDF нұсқа
  • Жаңалықтар
    • Саясат
    • Мәдениет
    • Қоғам
    • Қылмыс
    • Спорт
    • Экономика
    • Жаһан
    • Көзқарас
  • Мультимедиа
    • Видео
    • Фото
  • Төртінші билік
Нәтиже табылмады
Барлық нәтижені қарау
"Семей таңы" газеті
PDF
Нәтиже табылмады
Барлық нәтижені қарау

АБАЙ – ОНЫҢ ПЕШЕНЕСІНЕ ЖАЗЫЛҒАН ТАҒДЫРЫ

20.01.2022
АБАЙ
134
Қаралды
Facebook-ке бөлісуWhatsapp-қа бөлісуTelegram-ға бөлісу

«Мынау өлмепті, тірі екен»

Осы бір тіркес — Қайымның түрме азаптарының куәсі. Иә, ол өлген жоқ! №14 камераның дәмін татып, адам төзгісіз азаптаулардан кейін ес-түссіз қалса да есін жиғанда осы сөзді естіді… Мынау өлмепті, тірі…

Оны Тәңірі қолдады. Абайы үшін, қазағы үшін тірі қалды. Фәни дүниенің сексен сегіз жылы нәсіп етілді маңдайына. Абайды, оның айналасын түгендеу үшін. Себебі Абай оның пешенесіне жазған тағдыры еді.

«Абайымнан түк қалмайды…»

Иә, ол мойындаса, алаш зиялыларындай, Абайды да айта алмайтын мылқауға айналатынымыз күмәнсіз еді.

«Егер мен мойындасам, Әуезов кетеді. Әуезов кетсе, Абайымнан түк қалмайды…».

Әрбір аяусыз ұрып-соққан сайын ішінен осы сөздерді күбірледі. Ішкі дауысы оны алдағы жарқын күндерге жетеледі. Ол мойындамады. Ол Абайын сатпады. Ол Мұхтарын қолдады. Қазағын қорғады.

Ол Алаш ойымен тамырланды

Алаш аңсарын, алаш аманатын жеткізу үшін жаралғандай. Себебі Қайым алаш арыстарының әңгіме-дүкенін рухына сіңіріп өсті. Ол – алаштықтардың қазыналы ойларын құйып алған қормалы. Елдің танымал ақын — әншілерінің сағаттап отырып ән мен жырға толтырған өнер базарының куәсі болды.

Абайдың көзін көрген жандармен дастарқандас, дәмдес болды, талай сырға қанықты. Зиялылар бас қосып кеңескен әңгіме-дүкен бала Қайым зердесінде жатталып, көкірегінде шежіредей қатталып, кемелдікке жетеледі. Өмір тәжірибесінде үнемі сәуле беріп, ұлтжанды болып өсуіне себеп болды. Себебі Қайым алаш идеясының мирасқоры еді.

Әкесінің тілегі Қайымға аманат еді

Қайым отызыншы жылдардың зобалаң-сұмдықтарын басынан өткерді. Әкесі Мұхамедхан Сейітқұлұлы халық жауы атанды, көмусіз, атаусыз қалды. Ол Қайымның дарқан көңіл, парасаты болып өсуіне зор ықпал жасаған жан еді. Ол өзінің адал еңбегімен жиған дәулет-байлығымен ұлт руханиятына демеушілік қылды. Халық жауы атанып, ескерусіз қалған әкенің «ұлтым» деген жалғыз тілегі перзентіне аманат еді. Қайым әке аманатына адал болды, әке аңсарын орындады.

Оларды телқоңырдай жақындастырған Абай еді

«Мұхтарды сат, диссертацияны зорлап жазғызды, ғылыми еңбектеріңнен бас тарт, жазаң жеңілдейді». Бұл – Қайымның сегіз ай тергеуде жатқанда естігендері. Тергеушілердің лажсыздан ойлап тапқан әрекеттері еді. Әдебиетті саясаттың құлы еткен қоғам Қайымды өз үдесінен шығара алмады. Себебі ол жалған айта алмады. Осы мінезі оны Карлагтың қан шеңгеліне тоғытты.

Иә, ол ғұлама Мұхтардың жанторсығы атанды. Тіпті жазықсыз айыптауларда «Әуезовтің көлеңкесі» деушілер де болды. Ол, шын мәнінде, Мұхтардың ғылымдағы сенімді серігі, рухани інісі еді. Ал оларды телқоңырдай жақындастырған Абай еді.

«Тарта гөр Семейімнің топырағы,

Төстіктей жеріңе мен еркін сыям!»

Туған топырақтың қадірін бұдан артық қалай жеткізуге болады екен. Темір торлы тас қамау тұтқыны Қайымның өмірге құштар жанын шабыттандырған, жігерін жүдетпеген қуат туған жерге деген махаббаты еді. Қайым азаттық күнге аңсарын қазақтың қара өлеңінен тапты. Ақын рухының тәу етері – туған жері. Жазықсыз жала жабылып, торықса да, үміт, мақсұт үстем. Алған бетінен қайтпауға бекемдігі туған жерге деген сағыныштан тамыр алады.

«Бүгінде ұйқым тыныш, себебі рухым таза»

Қайымды айналасындағылары сатса да, сағы сынбады. Азапты тартса да, қиындықта мұқалмады.

Жай жүрсем, табалады ұтылды деп,

Қатты бассам, күндеді құтырды деп,

Орта жүрсем, онда да көре алмады-ау,

Бұл өзі ақылды адам сықылды деп.

Өз заманының адам түсініп болмас әсірелігіне таңырқап, жанындағылардың құнсыз тірлігіне күйінсе де, Қайым ұлттық мүддені жеке бас қамынан жоғары қойды. Қайым – қайталанбас тұлға, жаратылысы ерен жан.

 

Ақмарал СМАҒҰЛОВА

Шәкәрім университеті, ф.ғ.к.

Мақалада: АбайРуханият

Ұқсас жаңалықтар

«Ақ жауын» өнерімен тәнті етті

08.08.2025
«Ақ жауын» өнерімен тәнті етті

Кеш барысында күй өнерінің дарабозы Секен Тұрысбековтің сырлы сазға, терең философиялық мазмұнға құрылған шығармалары орындалып, көрермен жүрегінен орын алды. Оның...

Толығырақ...Details

Президент Ұлттық домбыра күні қарсаңында жастардың дәстүрге ықыласына ризашылығын білдірді

04.07.2025
Президент Ұлттық домбыра күні қарсаңында жастардың дәстүрге ықыласына ризашылығын білдірді

Мәдениет Semeytany.kz – Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев шілденің алғашқы жексенбісінде атап өтілетін Ұлттық домбыра күнімен қазақстандықтарды құттықтады. Бұл туралы ол...

Толығырақ...Details

Абай облысында балалар өз үнін жеткізді

28.05.2025
Абай облысында балалар өз үнін жеткізді

Семей таңы – 1 маусым – Халықаралық балаларды қорғау күніне орай Абай облысында ерекше форматтағы маңызды жиын өтті. «Бала әл-ауқаты...

Толығырақ...Details

Қан майданнан жазылған хаттар кітап болып жарық көрді

28.05.2025
Қан майданнан жазылған хаттар кітап болып жарық көрді

Семей таңы – Ұлы Жеңістің 80 жылдығы қарсаңында Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінде тарихи мәні терең, жүректі толқытатын тың жинақтың...

Толығырақ...Details

Көкпардан ұлттық құрама спортшылары Көшпенділер ойындары өтетін алаңда алғашқы дайындықтарын өткізді

29.08.2024
Көкпардан ұлттық құрама спортшылары Көшпенділер ойындары өтетін алаңда алғашқы дайындықтарын өткізді

Көкпардан ұлттық құрама спортшылары елордадағы 5-ші Дүниежүзілік көшпенділер ойындары өтетін «Қазанат» ипподромында көкпар және көкбөрі спорттары бойынша дайындыққа кірісті. «5-ші...

Толығырақ...Details

Астанада 5-ші Дүниежүзілік көшпенділер ойындарына арналған мерейтойлық пошта маркасы салтанатты түрде таныстырылды

28.08.2024
Астанада 5-ші Дүниежүзілік көшпенділер ойындарына арналған мерейтойлық пошта маркасы салтанатты түрде таныстырылды

5-ші Дүниежүзілік көшпенділер ойындары қарсаңында «Қазақстанның мәдениеті мен спорты» аясында мерейтойлық пошта маркасын арнайы мөрлеу рәсімі өтті. Бұл оқиға көшпенді...

Толығырақ...Details

Жаңалықтар

Березовкада ашық аспан астындағы воркаут-алаң іске қосылды

16 часов бұрын

Конституция әрдайым адам құқығының темірқазығы болуға тиіс – Президент

16 часов бұрын

Президент: Қазақстан біртіндеп дамудың даңғыл жолына түсіп келеді

16 часов бұрын

Берік Уәли Абай облысын Конституция күнімен құттықтады

1 день бұрын

Конституция күні құтты болсын!

1 день бұрын

Үржарда ерекше балалар орталығы кеңейеді: жаңа екі қабатты корпус салынып жатыр

2 дня бұрын

Ақжардағы жолдар жаңарып, интернет келеді: облыс әкімі сапарынан не белгілі болды?

2 дня бұрын

Үржардағы бес ауылға ауыз су тартылуда: Қызылтудағы жоба 90% орындалды

2 дня бұрын

Берік Уәли «Юбилейный» шаруашылығында: 17 мың гектар және әлеуметтік қолдау

2 дня бұрын

Тұрғындардың түйткілі тыңдалды: Семейде өткен қабылдауда су, баспана, жұмыс басты тақырып болды

2 дня бұрын
Тағы оқу...

Директор:
Риза Асанқызы Молдашева

Веб-менеджер:
Ерлан Айқынұлы


«Семей таңы» газеті 1969 жылы «Құрмет белгісі» орденімен, 2009 жылы ҚР Президентінің БАҚ саласындағы
грантымен марапатталған.

Редакция мекенжайы:

F18A5H3, Семей қаласы,
Қайым Мұхамедханов көшесі,12.

Байланыс:

Директордың қабылдау бөлмесі — 523657;
бас редактор — 520984;
Жарнама және баспасөзге жазылу бөлімі — 560803;
факс — 520475.

 

e-mail:
info@semeytany.kz


Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникациялар министрлігі берген қайта тіркеу куәлігі
№7220-Г, 30.07.2018.ж.


Яндекс.Метрика

© «ABAI AIMAQ MEDIA» ЖШС

Нәтиже табылмады
Барлық нәтижені қарау
  • Жаңалықтар
    • Саясат
    • Мәдениет
    • Қоғам
    • Қылмыс
    • Спорт
    • Экономика
    • Жаһан
    • Көзқарас
  • Мультимедиа
    • Видео
    • Фото
  • Төртінші билік

© «Семей таңы газеттері – Вести Семей» ЖШС