Құнанбайдың Абайға таққан үш түрлі мінінің бірі «орысшылсың» болатын.
Абай орысшылсың дегенге: «Заман орыстікі, ол жеңген, біз жеңілген елміз. Ендігі күнде алысатын дұшпанның айласы мен әдісін білу керек. Мен орыстың өзін сүймесем де, өнері мен ебінен үлгі аламын» депті…
Абайдың «Жиырма бесінші қара сөзінде»: «Орысша оқу керек, хикмет те, мал да, өнер де, ғылым да — бәрi орыста тұр» дегенін де білеміз. Абайдың осы сөзіне байланысты бұл күндері әр қалай пікір айтылып жүр… «Абай орыстың сойылын соғушы», — деушілер өкінішке орай дәл осы сөйлемнен кейінгі: «Зарарынан қашық болу, пайдасына ортақ болуға тілін, оқуын, ғылымын білмек керек», — деген сөзді елеусіз қалдырып жүр.
Абай шын мәнінде орыстың өнерiн, тiлiн үйрен, алайда, керексiзiнен жирен деген.
Ұлы – Әбдiрахман көз жұмғанда Абайдың:
«Ортасында кәпiрдiң
Арамынан татпаған» — дегені орысшыл емес екендігінің тағы бір дәлелі емес пе?
Яғни, орыстың ортасында – Санкт-Петербургте оқып жүрсе де, баласы – Әбдiрахман олардың жаман әдетінен қашық болды. «Орысша оқу керек. Зарарынан қашық болу керек» деген әке өсиетiн орындай бiлдi.
Әбдрахман 1869 жылы дүниеге келіп 1895 жылы 26 жасында туберкулез ауруынан қайтыс болған. Абай балаларының ішінде жасынан алғырлығымен ерекшеленген Әбіш Түмен қаласындағы реальный школды төрт жыл оқып бітіріп келген соң, баласының болашағы зор екенін танып, Абай оны Петербор қаласына төрт жыл әскери оқуға жібереді. Оқуын аяқтап елге келген соң, Әбішті саудагер бай Ысқақ деген татардың баласы Сүлейменнің Мағрифа деген қызына айттырып, үйлендіреді. Абай Әбдрахманнан көп үміт күткен. Тіпті жаңа қарудың «тілін» білу керек деп артиллерия оқуына да жіберген. Баласының орыстың озық өнерін үйренгенін қалады. Әбдірахман жастай қайтыс болмағанда артына талай рухани мұра қалдырар ма еді…
Жыр алыбы Жамбыл Абайға сүйікті ұлы Әбіш өлгенде төмендегідей жұбату жолдаған:
Сәлем айт, барсаң Абайға,
Кеңесі кеткен талайға.
Ауырды жеңген қара жер,
Сабырлы болсын қалайда!
Бір жұтқан судай дүниесің,
Ащысын татып күймесін.
Жапанға біткен бәйтерек,
Жалғызбын деп жүрмесін!
Кемелге келген асыл-ай,
Тасқынды тәңір басуы-ай!
Нар көтерген ауырға
Арқасын тоссын жасымай!
