Көші-қон қызметі комитеті көші-қон мәселелерін реттейді, заң талаптарының сақталуын қадағалайды және халыққа елге кіру, тұру, құжат рәсімдеу салаларында мемлекеттік қызмет көрсетіп, тәртіп пен қауіпсіздікті қамтамасыз етеді. Комитет төрағасы Аслан Аталықов 2025 жылдың қорытындысын шығарды, деп хабарлайды Polisia.kz.
— Аслан Базарбаевич, Көші-қон қызметі комитеті немен айналысады?
— Көші-қон қызметі комитетінің қызметін тұтастай алсақ, үш негізгі функциясы бар: біріншісі – азаматтарды құжаттандыру және тіркеу, екіншісі – шетелдіктерге рұқсат беру құжаттарын рәсімдеу, үшіншісі – таза полицияға тән функция, яғни көші-қон бақылауын қамтамасыз ету, – деп түсіндірді спикер.
Бүгінде мемлекеттік қызметтер барған сайын автоматтандырылып, ыңғайлы әрі қолжетімді бола түсуде. Жыл сайын цифрлық сервистерге сұраныс артып келеді, бұл азаматтардың сенімі мен мемлекетпен жылдам әрі сапалы өзара іс-қимылға ұмтылысын көрсетеді.
— Жалпы, көші-қон қызметі жыл сайын шамамен 8 млн көші-қон қызметін көрсетеді. Жыл өткен сайын бұл қызметтерге сұраныс өсіп келеді, – деді полиция полковнигі. Жыл басынан бері көші-қон қызметі комитеті мынадай құжаттарды берді: 1,9 млн жеке куәлік; ҚР азаматының 1,1 млн паспорты; 303 мың балалар паспорты. КСРО тарағаннан кейін Қазақстан өз паспорттары мен жеке куәліктерін шығара бастады. 1995 жылдан бастап ескі кеңестік құжаттарды ауыстыру жүрді.
Құжаттар біртіндеп жаңғыртылды: түрлі-түсті фото пайда болды, цифрлық паспорттар және чипі бар поликарбонат жеке куәліктер енгізілді. 2010 жылдан бастап рәсімдеу толық автоматтандырылды. 2024 жылдан бері 24 беттен тұратын балалар паспорты, ал ересектерге арналған 36 және 48 беттен тұратын паспорттар шығарылады.
— Жазда БАҚ-та қазақстандық паспорттың дизайны өзгеретіні туралы ақпарат шықты. Қандай элементтер қосылды?
— Биыл 3 шілдеден бастап құжаттардың жаңа үлгілерін іске қостық. Қорғаныс деңгейін күшейттік. Соңғы үлгіде барс және тағы басқа қорғаныс элементтері пайда болды, олар жалған құжаттарды анықтауға мүмкіндік береді, – деп жауап берді комитет төрағасы.
— Неге дәл барс?
— Барс – мемлекетіміздің символикасы, күштің белгісі. Паспортымыздың «күші» де бүгінде өте жоғары, – деп атап өтті Аталықов.
2025 жылы қазақстандық паспорт әлемдік рейтингте позициясын нығайтты: Қазақстан азаматтары визасыз 79 елге бара алады. Орталық Азия елдерінің ішінде Қазақстан Қырғызстан, Өзбекстан, Тәжікстан және Түрікменстанды басып озып, көш бастап тұр. Рейтингтің көшін Сингапур (193 бағыт), Жапония және Оңтүстік Корея (әрқайсысы 190 бағыт) бастап келеді. 2025 жылғы 30 тамыз бен 15 қыркүйек аралығында жүргізілген авиациялық қауіпсіздік бойынша кешенді аудит қазақстандық паспорттың ИКАО халықаралық стандарттарына сәйкестік деңгейі 95,7% болғанын көрсетті, бұл әлемдік көрсеткіштен (72%) және ортаеуропалық деңгейден (87,9%) әлдеқайда жоғары. Бұл паспорттың қолдан жасалуына қарсы қорғаныс деңгейі жоғары екенін дәлелдейді.
— Паспорты бар ең үлкен жастағы немесе ең кішкентай азаматты атай аласыз ба?
— Бізде көшпелі құжаттандыру қызметі бар. Қызметкерлеріміз компьютер, фотоаппарат, қолтаңбаға арналған стилустары бар шағын чемоданшықпен адамдардың үйіне барып, құжаттандырады. Бұл көбіне қарт адамдарға арналған. Биыл құжаттандырылған ең үлкен азамат – 1915 жылы туған. Ол Қостанай облысының тумасы, қазір Қостанай қаласында тұрады. Сондай-ақ оның құрдасы – Ақтөбе облысының тумасы, 1915 жылы туған азамат та бар. Екеуі де 110 жаста. Алла денсаулық берсін, – деді спикер.
— Дәл осы жылы қандай негізгі цифрлық шешімдер енгізілді?
— 2025 жылы біз тестілік режимде онлайн-құжаттандыру пилоттық жобасын іске қостық. Бұл қызмет биометриялық сәйкестендіру жүйесін қарастырады. Яғни жасанды интеллект бет-әлпеттің «тірі» екенін, фотоның сапасын, стандарттарға сай келетін-келмейтінін, фотошоптың бар-жоғын анықтайды. Келесі жылы тест сәтті өтсе, жобаны толық іске қосу ниетіміз бар, – дейді Аслан Аталықов.
— Азаматтар үшін бұл ыңғайлы, қолжетімді, жылдам. Ал қызметкерлердің өзіне қалай әсер етті? Цифрландыру жұмыстарына қандай ықпал етті?
— Шынын айтқанда, цифрландырудың әсері орасан. Неге біз онлайнға көшіп жатырмыз? Өйткені бұл бірқатар үдерістерді автоматтандырып, қызметкерлерімізді кей жұмыстардан босатады. Көші-қон полициясы қызметкерлері тек қызмет көрсетіп қана қоймайды, олар шетел азаматтарын «сүзгіден» өткізетін «фильтр»: рұқсат беру құжатын беру керек пе, оларды елімізде тұрақты тұруға қалдыру керек пе немесе азаматтық беру керек пе – осыны қарайды. Енді оларда уақыт көбірек болады, ал көп уақыт жейтін күнделікті рутина азаяды, – деп жауап берді тәртіп сақшысы.
Қазақстан ІІМ құжаттандыру саласында цифрландыруды белсенді енгізіп жатыр. Паспортты электронды рәсімдеу енді тек ел ішінде ғана емес, шетелде де – әлемнің 71 еліндегі 99 шетелдік мекемеде қолжетімді. Шетелдегі қазақстандықтар паспортты бұрынғы 6 айдың орнына 30 күн ішінде ала алады. Құжаттарды беруді цифрландыру және жеңілдету жұмыстары азаматтарға одан әрі қолайлы болу үшін жалғаса береді.
— Бізде халықты құжаттандыру жүйесі бар, сол арқылы азаматтарға ЖСН қалыптастырылады және қазақстандықтарды құжаттандыру жүргізіледі. Сол жерде азаматтарды тіркеу – прописка, паспорт және жеке куәлік дайындау жүзеге асады, – деді Аслан Аталықов.
2026 жылғы 1 қаңтардан бастап қазақстандықтар жеке куәлікті алғашқы рет алған кезде және мерзімі аяқталған соң ауыстырғанда тегін алады. ІІМ бастамашы болған бұл бірегей тәжірибе құжат алуды жеңілдетіп, азаматтардың қаржылық жүктемесін азайтуға бағытталған.
— Алғашқы жеке куәліктер алғашқы берілгенде тегін болады. Сондай-ақ жеке куәлік мерзімі аяқталған соң ауыстырылған жағдайда да мемлекеттік баж төленбейді, – деп түйіндеді спикер.
Материал azh.kz сайтынан көшірілініп, аударылды.
