Менің ғана емес, көптің көзайымына айналған «Семей таңы» газетінің жарыққа шығуына 95 жыл! Тоқсан бес жыл! Адамды қанағаттандырып, жүрегіне қуаныш сезімін ұялататын айтулы той!
Дүрбелең шақта, қарбалас уақытта – 1919 жылдың 4 желтоқсанында — алғашқы саны «Қазақ тілі» болып оқырман қолына тиген басылым басынан талай өзгерістерді өткізді. Қилы саяси-әлеуметтік серпілістер мен заман ағымына сәйкес «Жаңа ауыл», «Қызыл дала», «Социалды шығыс», «Екпінді», «Ертіс», «Семей правдасы» аталғанымен, көптің зердесіне «Семей таңы» күйінде ұялады. «Семей таңы» өткен жол – өңір келбеті, өлке тарихы. Мазмұнды, маңызды, қастерлі жол.
Ойлап отырсам, мен «Семей таңының» 1950 жылдан бері оқырманы екенмін. Қазіргідегідей газет-журналдарды байланыс қызметкерлері жеткізіп беретін уақыт емес. Ауылдан біршама қашық жерде мектеп ғимараты орналасқан, оның жанында пошта кеңсесінің шағын үйі. Аптасына бір рет сол жерден әкем жиналып қалған газеттерді алып үйге оралады. Әлі мектеп табалдырығын аттамаған кезім.
«Ал «Екпінді» не жазыпты, оқышы», — дейді. Ежелеп оқи бастаймын. Көп нәрселерді түсінбеймін. Артынан ойласам, әкем менің сауатымды ашып, оқуға төселдіруді өзінше шешіпті. Соның арқасында үйде отырып-ақ хат танып, алты жасқа толар — толмастан мектеп есігін ашыппын. Күні бүгінге дейін сүйікті «Семей таңын» үзбей оқитындығымды мақтан тұтамын, мәртебе санаймын.
Тағы бір жайды еске алу артық емес. 1972 – 1975 жылдар аралығында Каз ГУ-дің (қазір әл – Фараби атындағы Ұлттық университет) аспирантурасында оқыдым. Бас ғимаратымыз К. Бәйсейітова және Бөгенбай батыр көшелерінің қиылысында орналасқан (қазір өнер университеті) Үкімет үйінің ескі үйі, одан әрі байланыс министрлігі таяқ тастам жерде. Сондықтан да болар К. Бәйсейітова көшесінде ұзыннан ұзақ орталықтан шығатын, одақтас республикалар басылымдары, Қазақстанның барлық облыстарының қазақ және орыс тілдеріндегі газеттері ілулі тұратын. Ең бірінші «Семей таңын» оқуға, ел жаңалықтарын білуге асығатынмын. Бірен-саран жерлестер де ұшырасып жататын. Мәре – сәре күйге түсетінбіз. Аса бір сүйкімді кез екен ғой!..
«Семей таңы» өз тарихында бірнеше буын баспасөз қызметкерлерін тәрбиеледі, қаламдары тайпалған парасатты ойдың, өткір, шыншыл сынның көрігін қыздырды. Дүйім жұрттың ақылшысы міндетін мойнына алды. Сондай-ақ, «Семей таңы» әр саланың мамандарына жол нұсқаған штаттан тыс тілшілердің ұстаханасына, ыстық ұясына айналды.
{jcomments on}Алда — ұланасыр той. «Семей таңының» бір ғасырлық думанды мерекесі. Тойшыл қауым ескеретін мәнді мәселе бар. Ол газет тарихына байланысты. Естеліктерді зер сала оқығанда, «Сарыарқа» басылған баспаханада «Қазақ тілі» жалғасын тапқандығы жазылып жүрген шындық. Қызыл империяның әмірі үстем болған шақта «Сарыарқа» — алашорданың тілі, байшылдық-ұлтшылдық бағыттағы үнжария деп, сыңаржақ бағаланып, екі газеттің арасына жасанды шекара қойылды. Алаш ардақтыларының ізі қалған қасиетті Семей жерінде дүниеге келген екі баспасөз тілін бір-біріне қарсы қою қиянат. Алаш көсемдерінің басын біріктірген, ұлттың санасын оятқан, рухын өрлеткен, 1917 жылдың 12 маусымында Семей қаласында дүниеге келген «Сарыарқаны» жаңа кеңестік заманда жалғастырған — «Қазақ тілі». Ендеше, Семейдегі қазақ газетінің, нақты айтқанда, «Сарыарқа» мен «Қазақ тілінің» (бүгінгі «Семей таңы») туған күні 1917 жылдың 12 маусымы екендігіне қол қойсақ, шындыққа жақындай түсеміз.
Мерейлі мереке үстіндегі ақжарма тілек: айтары мол, тағлымы зор, әр жанұяның тағатсыздана күтер ақылшысы бол, сүйікті «Семей таңы»!
Той тойға ұлассын, оқырман қауым!
Арап ЕСПЕНБЕТОВ,
профессор, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері.
