Ежелден төрт түліктің өсуіне қолайлы өңір саналатын Көкпекті ауданында бүгінде мал шаруашылығының ет бағытындағы әлеуетін арттыру өміршең деп танылып отыр. Жергілікті сала өкілдері де бұл ретте бастамашылдығымен танылғанын атап өткен абзал. Бірінші кезекте ауызға «Елім-ай-Көкпекті» жобасы ілінері мәлім. Сапалы ет өндірісіне жол ашатын бұл бастама кең ауқымдылығымен көзге түсті.
Мал шаруашылығының әлеуетiн арттырып, жергiлiктi iрi қараны асылдандыру мақсатында «Елім-ай-Көкпекті» аргоөнеркәсіп кешені АҚШ-тан асыл тұқымды ірі қара сатып алды. Жоғары өнiмдi ангус сиырларының алғашқы легi өңiрге былтырғы жылы жеткізілген болатын. Жаңа жыл қарсаңында серпінді жобаға тың қарқын беру мақсатында тағы да 467 бас ірі қара әкелінді. Америка құрлығынан жеткізілген малдың 457 басы құнажын болса, 10 басы бұқа. Жалпы шаруашылық 467 бас Ангусты иелену үшiн 325 млн. теңге жұмсапты. Бұл 2 миллион АҚШ долларынан астам қаражат. Жоғары өнiмдi тайыншалар мемлекеттiк бағдарлама аясында «ҚазАгроҚаржы» АҚ қолдауымен сатып алынған.
Көкжайыққа асыл тұқымды сиырлар легi тiкелей АҚШ-тың Монтана штатынан жеткiзiлдi. Жоғары өнiмдi «Абердин Ангус» аталатын iрi қара 16 тәулік бойы Тынық мұхитты, 6 тәулік автокөлікпен кәрі құрылықты артқа тастап, елге жеткізілді. Шетелдiк зеңгi баба төлдерiнiң қазақ жерiне аяқ басуы мал шаруашылығы әлеуетiн арттыру ұлттық жобасының жемiсi. Бұл қадамды Елбасы Жолдауында ет экспортының әлеуетін арттыру бағытында берілген тапсырмасының шынайы іске асуы деп білуге болады.
Бұл американдық «Абердин Ангус» қысы суық өңірлерде өсіруге аса қолайлы. Жоба мақсаты – келешекте өңірде асыл тұқымды мал басын арттыру және экспорттық әлеует құру. Нәтижесінде, аудандағы ет өндірісі еселеп өсіп, жоғары деңгейлі экспорттық әлеует қалыптасады. Жаңадан әкелінген ірі қара біздің жақтың ауа райына бейiмделгенше қамауда күтiлiп — бағылуда. Әзiрге 30 күн бойы мал ветеринарларының жiтi қарауында болады.
Құнажындардың бүгiнгi күйi жаман емес. Қазiрдiң өзiнде 10-12 айлық төлдердiң салмағы 250-330 келi шамасында. Ангустар 800 кг дейін салмақ бере алады. Бiрақ оған дәруменге бай, теңестiрiлген арнайы жем-шөп пен ерекше күтiм қажет. Ол үшiн серiктестiкте барлық жағдайлар жасалған. АҚШ-тан әкелінген сиырдың бабы ерекше. Үнемі бақылап отыру қажет екен. Қазір сиырдың құлағында нөмір бар. Сол арқылы ет өнімділігін арттыру сапасын бақылауға мүмкіндік бар. Селекция жұмыстары да назарда. Ең үздік өнімділік беретін құнажындарды осылайша анықтауға болады.
Болат Бекбердинов, шаруашылық басшысы:
— Кешенде қыстап шығатын қора-қопсы заман талабына сай тұрғызылған. Мал азығы жөнiнен де қам жемеймiз. Түрлi микро, макро қоспалы жем-шөп қоры жеткілікті. Егер бастамамыз сәттi жүзеге асса, келер жылы тағы да мұхиттың арғы бетінен асыл тұқымды ірі қара сатып алуды көздеп отырмыз. Оларды ұстайтын арнайы қоралар биылғы жылы салынды. Қоршаудың ішінде сиырлар тәулік бойы үздіксіз берілетін жылы суды арнайы орнатылған шетелдік құрылғыдан ішеді. Желден қорғау мақсатында қалқа тұрғызылды. Жалпы алғанда 38 кешеннің аумағы бірыңғай үлгіде қоршалды. 16 шақырым бойында электр желісі тартылып, кешен толықтай жарықтандырылды.
Қазақ халқы ықылым заманнан төрт түлік малды береке мен байлықтың басы санап, көп игілігін көріп келді. «Мал — елге құт» деген сөз бар дана халқымызда. Төрт түліктің берекесін игілігімізге пайдаланып, ұлттық экономиканың бәсекелестікке қабілетті салаларының біріне айналдырсақ, нұр үстіне нұр болмақ. Ендеше, іскерлігімен танылып отырған көкжайықтық мал өсірушілерге тек сәттілік тілейміз.
Дархан БЕРДІБЕК
