"Семей таңы" газеті
ztlogo
  • Жаңалықтар
    • Саясат
    • Мәдениет
    • Қоғам
    • Қылмыс
    • Спорт
    • Экономика
    • Жаһан
    • Көзқарас
  • Мультимедиа
    • Видео
    • Фото
  • Төртінші билік
Нәтиже табылмады
Барлық нәтижені қарау
PDF нұсқа
ztlogo
  • Жаңалықтар
    • Саясат
    • Мәдениет
    • Қоғам
    • Қылмыс
    • Спорт
    • Экономика
    • Жаһан
    • Көзқарас
  • Мультимедиа
    • Видео
    • Фото
  • Төртінші билік
Нәтиже табылмады
Барлық нәтижені қарау
"Семей таңы" газеті
PDF
Нәтиже табылмады
Барлық нәтижені қарау

НАУРЫЗ – ТАБИҒАТ ТҮРЛЕНЕТІН ШАҚ

20.03.2015

Төрткүл әлем түгелдей қайта түлеп, Жер — Ана бусанып, бір жасарып, жаңғыратын күн – Наурыз. Халықтың кең пейілін, тіршіліктегі достықты, бірлікті мұрат еткен ұлы мейрамның қарсаңында біз ұлтымыздың ұлттық құндылықтарын дәріптеп, барымызды  бүтіндеп, жоғымызды түгендеп жүрген азаматқа бергісіз қайсар ана, Қарауылдағы «Нұр — Сана» салт-дәстүр орталығының жетекшісі  Қаныша                Нұрғалиевамен кездесіп, сұхбаттасқан едік.

— Қаныша Нұрғалиқызы парсы, кавказ, түрік халықтарының бірлігін бекемдейтін Ұлыстың ұлы күні — Наурыз мейрамы жайлы айтып өтсеңіз?

{jcomments on}- Наурыз — ежелгі заманнан қалыптасқан жыл бастау мейрамы. Кейбір деректерде Наурыздың жасы шамамен 2500 жылдан асатыны дәлелденген. Парсы тілінде «руз» сөзі күн дегенді білдіреді. Мысалы, эмруз – бүгін, дируз – кеше, новруз – жаңа күн деп аударылады. Демек, ол  — жыл басы, көктем мерекесі, табиғат мейрамы, шаруа — диқан қуанышы, ырзық – несібе басы.  Ұлыстың ұлы күні қазақ елі үшін әрқашан қасиетті, киелі саналған. Халқымыз қысқы кір-қоңынан арылып,  таза, жаңа киімдерін киген. Ауылдың ер адамдары бір-бірімен қос қолдасып, төс қағыстырады, әйелдер құшақтасып, бір-біріне игі тілектер айтады.  Әдетте, осы күні адамдар арам пиғыл, пендешілік атаулыдан тазарып, ар-ожданы алдында арылады. Жұртшылық пендешіліктен  арылып, даулы болса,  кешіріп, табысып, көңіл жарасымына ұмтылған. «Ұлыс күні алдыңа келсе, атаңның құнын кеш» деген сөз осыдан қалған болар. Ұлыс күні жетім мен жесірге, жоқ — жітікке ел болып қайырым — көмек көрсетіп, қолтығынан сүйеп жібереді. Сөз қасиетін бағалай білетін бабаларымыз «Жаңбырменен жер көгерер, батаменен ер көгерер» деп текке айтпаса керек. Наурыз батасы жылулық пен жарық, ай нұрындай ақ жол боп, бірлік пен тірлікке бастайды. «Ұлыс оң болсын, ақ мол болсын!» деген ақ тілекпен бата жалғасып жатады. Алтыбақан басында ән айтылып, күй тартылады. Наурыз мейрамы — “көкпар”, “Аударыспақ”, “қыз қуу”, күрес, “Алтыбақан”, “Теңге алу” сынды ойындар ойналып, дәстүріміз төрге озатын мейрам. Ата-баба дәстүрімен бүгінгі тәуелсіз еліміздің ұрпақтары төл мерекемізді, Жыл басы — Наурыз мейрамын, жылдан-жылға қадір-қасиетін танытып, мазмұнын арттырып тойлай алсақ, нұр үстіне нұр болар еді деп ойлаймын.

— Қаныша апа, шыны керек, қазір наурыз көжені әркім өз қалауымен жасап жатады. Дегенмен  наурыз көже жасаудың қандай да бір қағидасы бар ма?

— Наурыз мерекесіне әр отбасы қыстан бастап әзірлік жасаған. Қысқы соғымның шеке, жал-жая, қазы — қарта, жілік сияқты кәделі мүшелерінен әдейі арнап сүрі сақтайды. Нау-рызда ашу үшін әжелер қарындағы майын, жент, құрт, ірімшік, секілді таңсық тағамдарын көзден таса ұстап, қам жасайды. Мұндай дәмдерді «ұзынсарының сыбағасы» деп те атайды. Ұлыстың ұлы күні дайындалатын ыстық ас — наурыз көже кемінде жеті түрлі дәмнен дайындалуы керек деген түсінік бар. Оған  сүрі ет салып пісірілуі — қыс тағамымен (етпен) қоштасуды, құрамына ақтың  (сүт) қосылуы – жаз тағамымен қауышуды білдіреді. «Ұлыс күні қазан толса, сол жылы ақ мол болар»  деген халық жадында сақталған түсінік бойынша, ол мейлінше мол жасалмақ керек. Наурыз көже – жеті түрлі дәм – тағамнан пісірілетін нәрлі де қуатты ас, яғни көк – су, қызыл – ет (соғымның басы, арнайы сақталған мүше, сыбаға — сүрі ет), жасыл – дән (бидай, арпа, тары, күріш), ақ – сүт (езілген құрт, қатық, айран), сары – май, қоңыр – талқан, ұн кеспе, қара — тұз болуы лайық. Оң қолымен ас ұсынушының иілген ізеттілігінен, мейірімді сыпайылығынан, кеңпейілді жомарттығынан, тіпті ұсынған ыдысынан да қадірлі қонаққа, киелі асқа деген шексіз құрмет танылып тұруға тиіс. Сондықтан да наурыз көже – қасиетті ас. 

— Рахмет! Наурыз мейрамы  шаңырағыңызға таусылмас құт-береке әкелсін!

Бұлбұл ӘНУАРБЕКҚЫЗЫ,

«Семей таңы»

Ұқсас жаңалықтар

Өтініш беруден проактивтілікке: мемлекеттік қызмет алушылардың құқықтарын қорғаудың жаңа тәсілі

17.11.2026
Өтініш беруден проактивтілікке: мемлекеттік қызмет алушылардың құқықтарын қорғаудың жаңа тәсілі

Қазіргі мемлекеттік қызмет жүйесі өзінің жұмыс философиясын біртіндеп өзгертіп келеді. Мемлекеттің басты назарында мемлекеттік қызмет көрсету процесінің өзі емес, адам,...

Толығырақ...Details

Көлік және логистика: Қазақстанның экономикалық дамуына жаңа серпін беретін бағыт

17.11.2026
Көлік және логистика: Қазақстанның экономикалық дамуына жаңа серпін беретін бағыт

Қазақстанның экономикалық әлеуетін арттыруда көлік және логистика саласының маңызы ерекше. Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың Жолдауында айқындалған инфрақұрылымды жаңғырту, экономиканы әртараптандыру және...

Толығырақ...Details

Кінәсіздік презумпциясы – адам құқықтарын қорғаудың маңызды кепілі

17.11.2026
Кінәсіздік презумпциясы – адам құқықтарын қорғаудың маңызды кепілі

Адамның құқықтары мен бостандықтарын қорғау, заңдылық пен әділеттілікті қамтамасыз ету құқықтық мемлекеттің басты қағидаттарының бірі. Қазақстан Республикасының Конституциясында әр адамның...

Толығырақ...Details

Қазақстан Халық Кеңесінде білім беру, ғылым және адами капиталды дамыту жөніндегі бастамалар қаралды

17.11.2026
Қазақстан Халық Кеңесінде білім беру, ғылым және адами капиталды дамыту жөніндегі бастамалар қаралды

Қазақстан Халық Кеңесі Қоғамдық бастамаларды дамыту комитетінің төрағасы Вера Кимнің төрағалығымен Білім беру және адами капитал мәселелері жөніндегі салалық комиссияның...

Толығырақ...Details

Өткеннің ауыр жүгінен болашақтың берік іргетасына дейін…

16.11.2026
Өткеннің ауыр жүгінен болашақтың берік іргетасына дейін…

Абай облысының бүгінгі тынысын бағалау үшін кешегісін де кем білмеу керек. Ал ертеңіне сеніммен қарауға бүгінгі өзгерістердің ауқымын, нақты нәтижесі...

Толығырақ...Details

Казахстан занял первое место в Центральной Азии по развитию туризма

16.11.2026
Казахстан занял первое место в Центральной Азии по развитию туризма

Казахстан занял 56-е место среди 110 стран в рейтинге развития путешествий и туризма за 2026 год, подготовленном Всемирным экономическим форумом...

Толығырақ...Details

Жаңалықтар

Өтініш беруден проактивтілікке: мемлекеттік қызмет алушылардың құқықтарын қорғаудың жаңа тәсілі

11 часов бұрын

Көлік және логистика: Қазақстанның экономикалық дамуына жаңа серпін беретін бағыт

11 часов бұрын

Кінәсіздік презумпциясы – адам құқықтарын қорғаудың маңызды кепілі

11 часов бұрын

Қазақстан Халық Кеңесінде білім беру, ғылым және адами капиталды дамыту жөніндегі бастамалар қаралды

15 часов бұрын

Өткеннің ауыр жүгінен болашақтың берік іргетасына дейін…

1 день бұрын

Казахстан занял первое место в Центральной Азии по развитию туризма

1 день бұрын

Абай облысында жыл басынан бері 171 мыңнан астам профилактикалық екпе жасалды

1 день бұрын

Қолжетімді әрі сапалы медицина: Президент Жолдауындағы әлеуметтік дамудың маңызды бағыты

1 день бұрын

Еркін жүріп-тұру және тұрғылықты жерді таңдау – конституциялық құқық

1 день бұрын

Семейде қоғамдық келісімді нығайтудың жаңа тәсілдері талқыланды

1 день бұрын
Тағы оқу...

Директор:
Риза Асанқызы Молдашева

Веб-менеджер:
Ерлан Айқынұлы


«Семей таңы» газеті 1969 жылы «Құрмет белгісі» орденімен, 2009 жылы ҚР Президентінің БАҚ саласындағы
грантымен марапатталған.

Редакция мекенжайы:

F18A5H3, Семей қаласы,
Қайым Мұхамедханов көшесі,12.

Байланыс:

Директордың қабылдау бөлмесі — 523657;
бас редактор — 520984;
Жарнама және баспасөзге жазылу бөлімі — 560803;
факс — 520475.

 

e-mail:
info@semeytany.kz


Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникациялар министрлігі берген қайта тіркеу куәлігі
№7220-Г, 30.07.2018.ж.


Яндекс.Метрика

© «ABAI AIMAQ MEDIA» ЖШС

Нәтиже табылмады
Барлық нәтижені қарау
  • Жаңалықтар
    • Саясат
    • Мәдениет
    • Қоғам
    • Қылмыс
    • Спорт
    • Экономика
    • Жаһан
    • Көзқарас
  • Мультимедиа
    • Видео
    • Фото
  • Төртінші билік

© «Семей таңы газеттері – Вести Семей» ЖШС