Конституцияға өзгерістер енгізудің не қажеті бар деген сөздерді де естіп қаламыз. Халықтың билікке деген сенімінің азайып кеткендігінің белгісі екендігін мойындауымыз керек.
Мысалы, АҚШ Конституциясының қабылданғанына 300 жыл болды. Бірақ, соған қарамастан, олар басты заңға өзгерістер енгізіп отырады. Ендеше, Ата Заңымызға өзгерістер мен толықтырулар енгізуіміз де уақыт талабы. Бұл — өте үлкен саяси оқиға.
Конституциямызға өзгерістер енгізу Қазақстанның әр азаматының осы елдің қожайыны екенін, тек қана мемлекет құрушы ұлт емес, жердің де иесі екенін түйсінуі үшін де қажет. Енді Ата Заңымызға енгізілетін өзгерістер негізінде бұрын тек биліктің құзырында болып келген көп мәселелер халықпен санасу арқылы шешілетін болады.
Референдумнан кейінгі өзгерістер 5 негізгі бағытта көрініс табады: бірінші — саяси жүйені терең демократияландыру бағыты; екінші — суперпрезиденттік басқару формасынан күшті Парламенті бар президенттік республикаға түпкілікті көшу бағыты; үшінші — президенттік өкілеттіктерді шектеу, Парламенттің екі палатасының қызметін қайта жүйелеу және Мәжілістің рөлін күшейту, Конституциялық сот құру бағытында мемлекеттік билік тармақтарының тоқтатылуы мен тепе-теңдігі жүйесін одан әрі жетілдіру; төртінші — сайлау жүйесін демократияландыру — аралас пропорционалды — мажоритарлы модельге көшу және партияларды тіркеу процесін одан әрі ырықтандыру; бесінші — мәслихаттардың рөлін, олардың субъективтілігі мен дербестігін арттыру.
Конституцияға өзгерістер мен толықтырулар бұған дейін де талай рет енгізілген. Бірақ ешкім қарапайым халықтың пікірін сұраған жоқ. Парламент қарауына ұсынып, депутаттардың «бір ауыздан» мақұлдауымен өзгерте салатын. Әр азаматтың пікірі ескерілетін референдум жолымен жасалатын өзгерістің маңызы зор. Бұл тәуелсіз Қазақстанды жаңартуға жасалған қадам деп қабылдауымыз керек. Сондықтан да бұл референдум өте маңызды.
Әліби ӘБДРАЙЫМОВ,
Семей қалалық мәслихатының депутаты
