Бүгінгі таңда Шығыс Қазақстан облысы бойынша дін саласындағы мемлекеттік саясатты, қоғамдық және ұлтаралық келісімнің қазақстандық моделін және жалпыұлттық бірліктің жарқын үлгісін әсіресе жастар арасында насихаттау жұмыстары кеңінен жүргізілуде.
Бұл орайда негізгі жұмыстар
аймағымыздағы жоғары және арнаулы орта білім беретін мекемелерде, жергілікті ұйымдар мен
кәсіпорындар қызметкерлері арасында
ақпараттандыру тұрғысында жүргізілуде.
Мәселен, жуырда Шығыс Қазақстан
облысы Полиция департаментінің,
Ұлттық қауіпсіздік органдарының және
облыс әкімдігінің қызметкерлері білім
және ғылым саласында террористік
тұрғыдан осал объектілердің терроризмге қарсы қорғалуын ұйымдастыру
жөніндегі нұсқаулықты түсіндіруге
бағытталған профилактикалық іс-шаралар өткізді. Мұндай ақпараттықтүсіндіру кездесулеріне облыстың 674
жоғары, орта арнаулы, орта және мектепке дейінгі оқу орындарының бірінші басшылары мен терроризмге қарсы
қауіпсіздікті қамтамасыз етуге жауапты
қызметкерлері қатысты.
Кездесулер барысында білім
беру мекемелерін қорғау және жастар арасындағы саяси немесе діни
экстремизм мен терроризмнің алдын
алуға байланысты бірқатар мәселелер
кең көлемде талқыланды. Оның ішінде білім және ғылым объектілері үшін
өзекті террористік сипаттағы қауіптер;
білім және ғылым нысандарының лауазымды тұлғаларының объектінің
қауіпсіздігін қамтамасыз ету жөніндегі ісәрекеттері және террористік сипаттағы
қауіп-қатер жағдайында бірінші кезектегі іс-әрекеттері; оқушылар арасында
экстремизмнің профилактикасын жүргізу
жайы сөз болды.
Жиындарда құқық қорғау органдары
қызметкерлері терроризм ұғымы, оның
түрлері мен себептері туралы егжей-тегжейлі түсіндіріп берді. Кездесулер барысында сондай-ақ заң қызметкерлері
террористік актілердің орын алуы мен
қаупі жағдайындағы іс-қимыл тәртібі,
терроризмге қарсы іс-қимыл мәселелері
және лаңкестіктің алдын алу мақсатында
жүргізілетін шаралар жайында айтып
берді.
Бүгінгі таңда діни экстремизм мен
терроризмнің алдын алу мәселелерінде
қоғамдық институттардың рөлі өте
маңызды. Сол себепті Шығыс Қазақстан
облысында да құқық қорғаушылар
қоғамдық институттармен бірлесе отырып, жиі пікір алмасып, сұхбат құрып
тұрады. Бұл жолы да сол дәстүрден
жаңылмай, қоғам пікірі тыңдалып, жүзеге
асырылатын ортақ шаралар, ұсыныстар
талқыланды.
Жалпы, жиындар барысында
айтылғандай, әсіресе діни экстремизм мен терроризмнің таралуының
өсіп келе жатқан сын-қатерлері тек
біздің еліміздің ғана емес, халықаралық
қоғамдастықтың алаңдаушылығын тудыруда. Діни экстремизм кең таралған
әлеуметтік-саяси құбылыс ретінде қоғам
өмірінің әр саласына өзінің кері әсерін
тигізуімен ерекшеленеді. Радикалды
идеялардың дамуының жаңа кезеңінің
бастауы экстремистік топтардың үгітнасихат жұмыстарының киберкеңістікке
ауысу үдерісі болып табылады.
ХХІ ғасырдың басында дүниежүзілік
интернет желісі экстремистік және террористік ұйымдардың ақпараттық
қызметінің негізгі алаңына айналды. Бұл
құбылыс ақпаратты онлайн таратудың
тиімділігі мен ыңғайлылығына,
географиялық шоғырлануына
қарамастан ауқымды аудиторияны қамту
мүмкіндігіне байланысты.
Экстремистік топтар тарапынан жаңа
жақтастарды қатарына тарту үшін барлық
қолжетімді мүмкіндіктер қолданылады:
әлеуметтік желілер, тақырыптық форумдар, мессенджерлер, онлайн ойындар және т.б. Жарияланатын ақпарат
белгілі бір мақсатты аудитория, сондайақ желі пайдаланушылар үшін дайындалады.
Экстремистік ұйымдардың негізгі мақсатты аудиториясы әлеуметтік,
саяси, экономикалық және басқа
факторлардың әсерінен берік
идеологиялық көзқарасы қалыптаспаған
жастар санаты болып табылады.
Жастардың интернет арқылы радикалдануы жаһандық үдеріс, оның аясында
әлеуметтік желілер зорлық-зомбылықты
насихаттаудың, радикалды идеялардың
таралуының стратегиялық құралы ретінде қолданылады. Әлеуметтік желілер
мен SMM жарнамалық құралдарын пайдалану арқылы халықаралық террористік ұйымдардың көшбасшылары өз
аудиториясының негізгі қажеттіліктерін
анықтап, соған сәйкес материалдар
дайындайды. Бұл ретте әсіресе жастар арасында идеологиялық жұмыстар
жүргізудің маңыздылығы зор болып
отыр. Діни экстремизм мен терроризм қаупі туралы хабардар болу, дін
саласындағы мәселелерді неғұрлым
терең түсіну, экстремистік нарративтерге қарсы тұру, сыни ойлау дағдыларын
қалыптастыру жастар арасында діни
экстремизмнің алдын алу тәсілдерін енгізу кезінде ескеріледі.
Жастар арасында діни
экстремизмнің алдын алу мәселесі
ең алдымен әр отбасының, қоғамның
және мемлекеттің жауапкершілігі
шеңберінде қарастырылады. Азаматтық
қауымдастықтың мемлекеттік органдармен бұл бағытта бірлесе жұмыс атқаруы
маңызды жетістіктерге жетуге мүмкіндік
береді.
Ал осы ретте біздің қосарымыз,
Қазақстан Республикасы ұжымдық
қауіпсіздік пен тұрақтылықты
қамтамасыз ету жөніндегі халықаралық
бастамалардың белсенді қатысушысы
ретінде діни экстремизм мен терроризмге қарсы іс-қимылға ерекше көңіл бөледі. Бүгінгі таңда мемлекет ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз
етуге бағытталған іс-шаралардың
кең спектрін өткізуде. Осы бағыттағы
маңызды қадамдардың бірі Қазақстан
Республикасында діни экстремизм мен
терроризмге қарсы іс-қимыл жөніндегі
бағдарламаны нәтижелі жүзеге асыру болып табылады. Мемлекеттік бағдарлама
шеңберінде онлайн кеңістікте діни
экстремизмнің алдын алу бойынша
қарсы насихат және ақпараттық-түсіндіру
әдістері қолданылады. Қарсы насихат жұмысы әлеуметтік желілерде жергілікті Дін істері басқармалары мен Дін
мәселелерін зерттеу орталықтарының
тарапынан жүргізіледі. Танымал
әлеуметтік желілерге дін саласындағы
өзекті мәселелер бойынша аудио-бейнематериалдар, сұрақ-жауап, діни мамандар мен сарапшылардың дәрістері,
пікірлері орналастырылады. Сонымен
қатар экстремизм мен терроризм идеяларын насихаттайтын материалдарды
анықтау бойынша бұқаралық ақпарат
құралдарына, интернет-ресурстарға,
оның ішінде әлеуметтік желілерге
тұрақты мониторинг жүргізіледі. Бұл
шаралар біздің облысымыз үшін де аса
маңызды саналады.
Жалпы, қазіргі таңда экстремизм
мен терроризмге және де Қазақстан
халықтарының бірлігіне сына қағатын
арандатушылық әрекеттерге барынша қарсы тұру — тек мемлекеттік
органдардың ғана емес, тұтас қоғамның
бірлесіп атсалысуын талап ететін өзекті
мәселе. Бұл орайда, жоғарыда атап
өткеніміздей, Шығыс Қазақстан облысы Полиция департаментінің, Ұлттық
қауіпсіздік органдарының және облыс
әкімдігінің қызметкерлері азаматтық
қоғаммен ашық сұхбатты одан әрі
тереңдетіп, ынтымақтастықты дамыта
түспек. Оған қоса сауатты ақпараттық
сүйемелдеуді жолға қою — кезек күттірмес
мәселе. Дегенмен қазіргі таңда біздің
облысымызда да діни ахуал тұрақты.
Конфессияаралық қарым-қатынастар оң
жағдайда дамып келе жатыр. Міне, бұл
біздің бүгінгі таңдағы бірлесе қол жеткізген ең үлкен құндылығымыз. Ендеше,
бұл бағыттағы жұмыстарды алдағы
уақыттарда да осындай қарқынмен
жалғастырып, дін саласындағы мемлекеттік саясатты, қоғамдық және
ұлтаралық келісімнің қазақстандық моделін әсіресе жастар арасында насихаттай беру қажет.
Динара НҰРЛЫБЕКҚЫЗЫ,
«Семей таңы»
