Көрнекті әдебиет зерттеушісі, абайтанушы Қайым Мұхаметхановтың Семейдегі ескерткіші алдында 31 мамыр — саяси қуғын-сүргін құрбандарын еске алу күніне орай митинг өтті. Митингке Қазақстан халқы Ассамблеясы мен өңірлік Ассамблеялардың мүшелері, Парламент депутаттары, мемлекеттік органдардың, шығармашыл зиялы қауым, этномәдени бірлестіктердің өкілдері, ғалымдар, еліміздің әр аймағынан келген лауазымды тұлғалар қатысты.
Жиында сөз алған Қазақстан халқы Ассамблеясының төрағасының орынбасары Ералы Тоғжанов ең алдымен қаламызда кең көлемде аталып өтіп жатқан шараны ұйымдастырудағы мақсат – өткенімізге шолу жасай отырып, тарихымызға тағзым ету екендігін осы жерде тағы бір мәрте еске салды.
-Мемлекет басшысының: «Тарих-өткеннің сабағы. Біз өткенімізге қарап, ертеңімізді түзеуіміз керек» деген сөздерінен тарихымыздағы парақтардың қайтадан қаралып жатқандығын аңғарамыз. Олай болуы да заңды. Қазақстан үшін саяси қуғын-сүргін құрбандарын еске алу күнінің үлкен мәні бар. Саясаттың салдарынан республика миллиондаған бейкүнә адамдар үшін депортация орнына айналды. Қатыгез саясаттың «халық жауын» айқындау нәтижесінде, тек қана қуғын-сүргінге ұшырағандар ғана емес, сондай-ақ олардың жақындары да зардап шекті. Бейбіт күндері тоталитарлық режимнің қалауымен саяси қуғын-сүргіннен, қолдан жасалған жаппай ашаршылықтан қазақ халқының айтарлықтай бөлігі — 1 млн. 750 мың адамның өмірін қиды, 103 мың адам қуғын-сүргiнге ұшырап, азапты лагерьлерде ұсталса, 25 мың адам жазықсыз атылды. 600 мыңнан астам қандасымыз тарыдай шашылып әлемнің әр қиырына бас сауғалап кетті.
Тарихта із қалдырған осы оқиғаны есте сақтауда, азаматтық қоғам мен мемлекетті біріктіруді мақсат еткен «Тарихтан тағылым – өткенге тағзым» жобасы аясында 2 мыңнан астам іс-шара ұйымдастырылып, оған 350 мыңға тарта адам қатысты. Қасіретті жылдардағы аяусыз, жазықсыз құрбан болған, қолдан жасалған нәубеттен қырылған азаматтарымыздың рухына тағзым ету – біздің қастерлі парызымыз. Өткенді ұмытпау арқылы ғана болашаққа парасатпен қадам басуға болады, — деді Ералы Лұқпанұлы.
{jcomments on}Ералы Тоғжанов жиналғандар алдында қуғын – сүргін құрбандарын еске алуға арнал-ған ауқымды шараның Семейде өтуінің өзінде үлкен мағына бар екендігіне тоқталды. Себебі, қырық жыл ядролық сынақтың алаңына айналған Семей өңірінің халқы қасіретті жылдарды қайыспай көтере білді.
— Семей өңірі ядролық сынақ алаңына айналды. 450-ге жуық жарылыстан зардап шегушілердің барлығы да саяси репрессияның құрбандары,- деп баға беріп, кешегі алашордашылар мен Қазақстан халқы Ассамблея-сы мүддесінің ортақ екенін де осы жерде атап өтті.
— «Алашорда – ешқашан моноұлтты идея ұстанған емес. Әлихан Бөкейханов алашордашылар құрамына енетін 25 адамның 10-ын сол кезеңде қазақ жерін мекен еткен өзге ұлт өкілдеріне арнаған. Бұл орайда Қазақстан халқы Ассамб-леясы – Алашорданың бейбітшілік пен келісім дәстүрін сақтаушы, ізін жалғастырушы болып табылады. Қазақстанды мекен еткен халықтар бір күнде көпұлтты болып қалыптас-қан жоқ, қиын қыстау кезеңнің өзінде елімізді мекен еткен ұлт пен ұлыс өкілдерінің бірлігі жарасты. Тар жерде табысқан халқымыз кең жерде келісіп, бірге өмір сүріп отырмыз,- деді өз сөзінде Ералы Лұқпанұлы.
Осы жерде қуғын көріп, тар жол тайғақ кешуден өткен кешегі арыстардың рухына бүгінгі Тәуелсіз Қазақстанның ұландары жырдан шашу шашты. Саяси қуғын – сүргіннің құрбандарын бір минут үнсіздікпен еске алып, ескерткішке гүл шоқтарын қойып, тағзым етті.
Әйгерім СӘРСЕНҒАЛИ,
«Семей таңы»
