Semeytany.kz – Абай облысының әкімі Берік Уәли Жарма ауданына қарасты тарихи Қарамола қонысына барып, қазақтың құқықтық мәдениетіндегі бұл мекеннің маңыздылығына тоқталды.
Қарамола – 1885 жылы Шар өзенінің бойында өткен төтенше съездің ордасы. Семей губерниясының бес дуанынан жиналған билердің құрылтайында Абай Құнанбайұлы төбе би болып сайланып, өзі құрастырған 74 баптан тұратын «Қарамола ережесін» таныстырған еді. Бұл құжат — қазақ даласында ресми түрде қабылданған алғашқы құқықтық нормалардың бірі ретінде тарихта қалды.
Абайдың бұл ережесі әкімшілік, азаматтық және қылмыстық құқық салаларын қамтыған. Дала заңы мен Ресей империясы заңдарын ұштастыра отырып, қазақ қоғамының сұранысына сай жазылған құқықтық құжаттың түпнұсқасы 1886 жылы Қазан университетінде араб әрпімен басылып шыққан.
Биыл осы тарихи оқиғаға 140 жыл толып отыр. Айта кетейік, 1995 жылы Қарамола жеріне құлпытас қойылып, 2021 жылы жолы жөнделіп, ескерткіш маңайы абаттандырылған. Жарма ауданы әкімдігі «Қарамола ережесінің» көшірмесін кітап түрінде басып шығарып, Абайдың 180 жылдығына арналған көрмеге ұсынуды жоспарлап отыр.
Берік Уәли тарихи нысанды аралау кезінде ескерткішті сақтау және насихаттау жұмыстарының маңызын атап өтті.
– Абайды біз көбіне ақын, ойшыл ретінде танимыз. Алайда ол – қазақ құқықтық ойының негізін қалаған реформатор-заңгер. Бұл қырын кеңінен насихаттауымыз керек, – деді облыс әкімі.
