"Семей таңы" газеті
ztlogo
  • Жаңалықтар
    • Саясат
    • Мәдениет
    • Қоғам
    • Қылмыс
    • Спорт
    • Экономика
    • Жаһан
    • Көзқарас
  • Мультимедиа
    • Видео
    • Фото
  • Төртінші билік
Нәтиже табылмады
Барлық нәтижені қарау
PDF нұсқа
ztlogo
  • Жаңалықтар
    • Саясат
    • Мәдениет
    • Қоғам
    • Қылмыс
    • Спорт
    • Экономика
    • Жаһан
    • Көзқарас
  • Мультимедиа
    • Видео
    • Фото
  • Төртінші билік
Нәтиже табылмады
Барлық нәтижені қарау
"Семей таңы" газеті
PDF
Нәтиже табылмады
Барлық нәтижені қарау

ҰРПАҚ ПАРЫЗЫ

08.01.2014

Қазақ руханиятының қайнар көзіндей төл әдебиетіміздің аса көрнекті қайраткерлерінің бірегейі Қайым Мұхамедханұлының есімі халқына етене таныс. Тумысынан асқан дарынды, зор қабілетті, биік мәдениетті, сұңқар табиғатты текті тұлғаның соңынан қалған қазына да қомақты. Беймезгіл уақыт аяғын тұсап, қолын байлап жүйелі шығармашылық қызмет жасауына мұрсат бермеді. Отыз жетінің қасіретті репрессиясы қанатынан қайрылтты, панасынан айрылтты. Мұхамедхан Сейтқұлұлы жазықсыз жазаланды. Атылды. Әкеден айрылу жас ақын жүрегіне беріш болып байланды.

Мәдениетті, салауатты, өнегелі жанұяда өскен Қайым қатыгез тағдырдан теперіш көрді. Ынтымақты отбасында «Әкеден – ақыл, анадан – мейір» көріп өскен жас көп нәрсені көңіліне түйіп, ой сүзгісінен саралап өткізеді. Заман аңғарын, уақыт талабын жете түсінуге талпынады. Алаш зиялыларының «тұрақты мекеніне» айналған Мұхамедхан Сейітқұл-ұлының үйі рухани – мәдени ошаққа айналған кезінде.

Қазақстанның бас қалаларының бірі Семейде Алаш партиясы құрылып, Алашорда үкіметінің билікке кірісуі 1917-1918 жылдар екендігін бүгін барша жұрт біледі. Ә.Бөкейханов, А.Байтұрсынов, М.Дулатов, М.Жұма-баев, Ж.Аймауытов, Шәкәрім, Абай балалары, ірі оқығандар Халел Ғаббасов, Жақып Ақпаев, тағы басқалар Мұхамедханның көктөбел үйінде жиі бас қосқан, ой толғаған, пікір ұштаған. Қазақ зиялыларының естеліктеріне зер салсақ, Алаш ардақтыларының жыр, толғаулары болашақ ақынның бесік жырына айналған. Кейінде Қазақ КСР-нің тұңғыш әнұранын жазғанда:

 

Ер қазақ ежелден еркіндік аңсаған,

 

Бостандық өмір мен ар үшін қиған жан, —

деп келетін өлең жолдары ақын көкірегін кернеп шығып, тегіннен-тегін қасиетті поэзия ауылына жол тартпаған шығар.

Қ. Мұхамедханұлының қазақ ғылымы мен өміріне қосқан айтулы үлесінің бастысы ұлы Абай мен оның ақын шәкірттерін зерттеумен байланысты. Барлық саналы өмірін Абайды зерттеуге арнаған ғалымның опа таппаған кездері де болды. Абай үшін отқа түсті, сотталды, халық жауы атанды. Қайсар жан ұс-танған жолынан қайтпады: қорлықты да, зорлықты да бастан кешірді.

Туған ел, алтын бесік, ұшқан ұям,

Көз жұмылмай тұрғанда қайтіп қиям.

Тарта гөр Семейімнің топырағы,

Төстіктей жеріңе мен еркін сыям.

Бұл – ұлтшыл деген жалған жалаға тап болып, Карлагтың қаншеңгел тырнағына ілінген, тордағы бұлбұлдай аянышты халді басынан кешірген ақын өмірінің аса бір ауыр шағын көз алдыңызға елестететін шумақ. Осы бір елең-алаң шақта ғұлама ғалым Қаныш Сәтпаев жұмысынан босады, кемеңгер жазушы М.Әуе-зов Москваға қашып барып, достарын паналады, тарихшы Е.Бекмаханов, әдебиетші Қ.Мұхамедханов түрменің төрінен бірақ шықты. Алаш азаматы Қайым Мұхамедханұлы «қырағы саясатшылардың» қармағына мықтап ілінді.

Түрме түнегінен босай сала Қайым аға тіке туған жері – Семейіне қайта оралды. Қызу еңбекке араласты. Адалдығын, шындықтан ауытқымайтындығын дәлелдеп берді. Ұстаздық, өнімді ғылыми шығармашылық істер атқарды. Еңбегі еленіп, КСРО медальдарымен, айырым белгілерімен марапатталды. Ол – профессор, Жазушылар Одағының мүшесі, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сыйлығының лауреаты, Қазақ КСР гимнінің авторы, бірнеше сыйлықтардың иегері, Семей қаласы, Абай, Жаңасемей аудандарының Құрметті азаматы. Мемлекеттік тапсырыспен он томдық шығармалар жинағы жарық көрді.

Келесі жылы Қ.Мұхамедханұлының қайтыс болғанына он жыл толады. 2016 жылы жүз жылдық мерейтойын өткізу оянған ұрпақтың абыройлы міндеті. Осы арада қадап айтпағымыз, қазақтың ұлтжанды перзенті, ірі тұлғасы Қайым Мұхамедханұлы есімін Семей қаласындағы бір орталық көшеге берілсе деген тілегіміз бар.  Билік басындағы көшелі азаматтар мәселені шешетіндігіне сенімдіміз.

Қайым есімін қастерлеу ұрпақ парызы.

Арап Еспенбетов,

профессор, Қазақстанның

еңбек сіңірген қайраткері.

Ұқсас жаңалықтар

Өтініш беруден проактивтілікке: мемлекеттік қызмет алушылардың құқықтарын қорғаудың жаңа тәсілі

17.11.2026
Өтініш беруден проактивтілікке: мемлекеттік қызмет алушылардың құқықтарын қорғаудың жаңа тәсілі

Қазіргі мемлекеттік қызмет жүйесі өзінің жұмыс философиясын біртіндеп өзгертіп келеді. Мемлекеттің басты назарында мемлекеттік қызмет көрсету процесінің өзі емес, адам,...

Толығырақ...Details

Көлік және логистика: Қазақстанның экономикалық дамуына жаңа серпін беретін бағыт

17.11.2026
Көлік және логистика: Қазақстанның экономикалық дамуына жаңа серпін беретін бағыт

Қазақстанның экономикалық әлеуетін арттыруда көлік және логистика саласының маңызы ерекше. Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың Жолдауында айқындалған инфрақұрылымды жаңғырту, экономиканы әртараптандыру және...

Толығырақ...Details

Кінәсіздік презумпциясы – адам құқықтарын қорғаудың маңызды кепілі

17.11.2026
Кінәсіздік презумпциясы – адам құқықтарын қорғаудың маңызды кепілі

Адамның құқықтары мен бостандықтарын қорғау, заңдылық пен әділеттілікті қамтамасыз ету құқықтық мемлекеттің басты қағидаттарының бірі. Қазақстан Республикасының Конституциясында әр адамның...

Толығырақ...Details

Қазақстан Халық Кеңесінде білім беру, ғылым және адами капиталды дамыту жөніндегі бастамалар қаралды

17.11.2026
Қазақстан Халық Кеңесінде білім беру, ғылым және адами капиталды дамыту жөніндегі бастамалар қаралды

Қазақстан Халық Кеңесі Қоғамдық бастамаларды дамыту комитетінің төрағасы Вера Кимнің төрағалығымен Білім беру және адами капитал мәселелері жөніндегі салалық комиссияның...

Толығырақ...Details

Өткеннің ауыр жүгінен болашақтың берік іргетасына дейін…

16.11.2026
Өткеннің ауыр жүгінен болашақтың берік іргетасына дейін…

Абай облысының бүгінгі тынысын бағалау үшін кешегісін де кем білмеу керек. Ал ертеңіне сеніммен қарауға бүгінгі өзгерістердің ауқымын, нақты нәтижесі...

Толығырақ...Details

Казахстан занял первое место в Центральной Азии по развитию туризма

16.11.2026
Казахстан занял первое место в Центральной Азии по развитию туризма

Казахстан занял 56-е место среди 110 стран в рейтинге развития путешествий и туризма за 2026 год, подготовленном Всемирным экономическим форумом...

Толығырақ...Details

Жаңалықтар

Өтініш беруден проактивтілікке: мемлекеттік қызмет алушылардың құқықтарын қорғаудың жаңа тәсілі

21 час бұрын

Көлік және логистика: Қазақстанның экономикалық дамуына жаңа серпін беретін бағыт

21 час бұрын

Кінәсіздік презумпциясы – адам құқықтарын қорғаудың маңызды кепілі

21 час бұрын

Қазақстан Халық Кеңесінде білім беру, ғылым және адами капиталды дамыту жөніндегі бастамалар қаралды

1 день бұрын

Өткеннің ауыр жүгінен болашақтың берік іргетасына дейін…

2 дня бұрын

Казахстан занял первое место в Центральной Азии по развитию туризма

2 дня бұрын

Абай облысында жыл басынан бері 171 мыңнан астам профилактикалық екпе жасалды

2 дня бұрын

Қолжетімді әрі сапалы медицина: Президент Жолдауындағы әлеуметтік дамудың маңызды бағыты

2 дня бұрын

Еркін жүріп-тұру және тұрғылықты жерді таңдау – конституциялық құқық

2 дня бұрын

Семейде қоғамдық келісімді нығайтудың жаңа тәсілдері талқыланды

2 дня бұрын
Тағы оқу...

Директор:
Риза Асанқызы Молдашева

Веб-менеджер:
Ерлан Айқынұлы


«Семей таңы» газеті 1969 жылы «Құрмет белгісі» орденімен, 2009 жылы ҚР Президентінің БАҚ саласындағы
грантымен марапатталған.

Редакция мекенжайы:

F18A5H3, Семей қаласы,
Қайым Мұхамедханов көшесі,12.

Байланыс:

Директордың қабылдау бөлмесі — 523657;
бас редактор — 520984;
Жарнама және баспасөзге жазылу бөлімі — 560803;
факс — 520475.

 

e-mail:
info@semeytany.kz


Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникациялар министрлігі берген қайта тіркеу куәлігі
№7220-Г, 30.07.2018.ж.


Яндекс.Метрика

© «ABAI AIMAQ MEDIA» ЖШС

Нәтиже табылмады
Барлық нәтижені қарау
  • Жаңалықтар
    • Саясат
    • Мәдениет
    • Қоғам
    • Қылмыс
    • Спорт
    • Экономика
    • Жаһан
    • Көзқарас
  • Мультимедиа
    • Видео
    • Фото
  • Төртінші билік

© «Семей таңы газеттері – Вести Семей» ЖШС