Руханият
Биыл кемеңгер жазушы, ғұлама ғалым, абайтану ғылымының асқан білгірі Мұхтар Әуезовтің «Абай жолы» роман-эпопеясының алғашқы кітабының жарық көргеніне 80 жыл.
Әлемге әйгілі тарихи романдар топтамасының бірегейі, қазақ халқының төл әдебиетіндегі тұңғыш эпопея «Абай жолының» бірінші кітабы 1942 жарыққа шықты. Роман-эпопеяның «Абай» аталған екі кітабына 1949 жылы КСРО Мемлекеттік сыйлығы берілсе, 1959 жылы тұтас төрт томына Лениндік сыйлық бұйырды.
«Абай жолы» қазіргі қазақ прозасын күллі дүние жүзіне танытты, әдеби классиканың шырқау шыңына жетіп, әлем әдебиетінің жауһарына айналды. Жазушы ХІХ ғасырда ғұмыр кешкен данышпан ақын Абай Құнанбайұлының өмір жолын, бастан кешкен қилы тағдырын әңгімелеу арқылы қазақтың сан ғасырлық салты мен мыңжылдықтарды артқа қалдырған мәдениетін, бай әрі көркем тілін, қазақ даласының көз тартар келбетті табиғат көріністерін паш етті.
Хакім Абай хақындағы осы туындыны жазу үшін Мұхтар Омарханұлы бала жасынан жадында жаңғырған ақынның жырлары мен санасында сақталған Абай туралы әңгімелерді негізге алады. Бұл туынды қазақ баласының қызығушылығын тудырып қана қоймай, әлемдік деңгейдегі тұлғалардың да назарын аударып, XX ғасырдағы ең үздік шығармалардың бірі ретінде Луи Арагон, Бенжамен Матип, Константин Федин сынды қаламгерлердің бағасын алды.
Қуат ҚИЫҚБАЙ,
Абай музейінің ғылыми қызметкері
