Ұшар шыңы әппақ қар жамылған асқар алып. Оның Алатау екенін бірден аңғаруға болар. Жасыл желек. Шуағы шашылған күн. Табиғат аясында аспанмен таласа қалықтаған қыран мен тау бөктерінде жердің жүзін дүбірлете шапқан тұлпарлар. Арғымаққа мініп, атой сала сол үйірдің соңынан ілескен жалынды жігіт пен егде тартқан ер адам – бәрі—бәрі қаймағы бұзылмаған қазақылықтың нышанын білдіріп тұрғандай. Міне, «Елбасы жолы» киноэпо-пеясы осылай басталады.
Нұрдәулет КӘКІШЕВ,
«Семей таңы»
Өзге қалалардағы сияқты бұл фильм Семейдің кинотеатрларында да көрсетілуде. Ал, өткен бейсенбі күні болған жаңа фильмнің премьерасын қала басшысы Айбек Кәрімов бастаған жергілікті билік өкілдері қаладағы «Дастан» кинотеатрына арнайы барып тамашалады.
Елімізге белгілі режиссер Рүстем Әбдіраштің бұл фильмі бұрынғы фильмдерінен өзгерек болған сыңайлы. Өйткені, басқасы басқа, ал ел Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың өмір жолы жайлы кино түсіру кез-келген режиссердің еншісіне бұйыра бермейтін бақыт. Бұл жағынан Рүстем Әбдіраш жарады. Оның осы фильмі көрер көздің қай-қайсысын болмасын тәнті етті. Ал, бұл киноның Семейдегі премьерасын тамашалауға «Дастан» кинотеатрына жергілікті жұртшылық көптеп жиналды. Сонымен фильм- де: әсем табиғат пен әдемі көріністерден соң әлгі арғымаққа мінген жалынды жігіт пен егде тарт- қан ер адам бір бұлақтың басына барып аялдайды. Олар жас Сұлтан мен оның әкесі Әбіш еді. Еңбек жолын енді ғана бастағалы тұрған ұлына сол қасиетті бастаудың суын ішкізіп, жақсыға ырымдаған әке тағылымды әңгімесін тарқатып, аталы сөз айтып, ақ батасын береді. Ауыр жүк көлігімен жолға шығып, одан кейін пойызға отырған ауыл баласының Теміртауға жеткенге дейінгі жол сапары, одан ары Домна пештің құрылыс жұмыстары қарқынды жүріп жатқан айдаладағы ауыр жұмыс пен жұмысшылар тұратын күркелердегі тұрмыс, осының бәріне көнген Сұлтанның еңбекқорлығы мен шыдамдылығына еріксіз риза боласың. Ал, Украинаның Днепродзержинск қаласында оқып жүргендегі қылықтарына, онда алғаш барғандағы бозкілем төрінде мықты палуанды алып ұрғанына, содан соң Украинадан оқып келіп, кейіннен Теміртауда Домна пеште жұмыс істеп жүргенінде жарылыс болып, сол жарылыста өз басын қатерге тігіп, досын құтқарғандағы ерлігіне, сонымен қатар, өзге де өрлігіне тәнті боласың, сүйсінесің. Украинаға аттанып бара жатқан жастарды отырғызып, Теміртаудан Қарағандыға жол тартқан автобус орта жолда бұзылып, рельстің қақ ортасында тұрғанда екінші жақтан пойыздың келе жатқаны, ал автобусты жан ұшыра итерген жастардың пойыз әбден жақын қалғанда барып әрең дегенде көлікті рельстен алып шығуы әр адамның бойын тоқ жүгіртердей әсерде қалдыратынына ешкім қарсы дау айта алмас. Одан соң фильмде бір топ жастың Украина жерінде талай қиындық пен қызықты бастан кешіргендері баяндалады. Сол жақта бозбала Сұлтанның жігіттік өмірі басталады. Люда есімді аруға деген алғашқы ғашықтық сезімі оянады. Бірде Днепродзержинск қаласына келген қазақтың бұлбұл әншісі Бибігүл Төлегенованың концертіне Люда мен барлық достарын ертіп арнайы барады. Сол кездегі өзге ұлт өкілдерінің қазақ әншісіне деген құрметі ұлттық рухты ас-қақтатып жібергендей әсерде қалдырады екен. Тағы бір көріністе Сұлтан шетелдік журналистпен танысып отырады. Сол уақытта журналистің қолындағы радиодан Теміртаудағы шағын қозғалыс жайлы ақпарат тарап, соны естіген Сұлтанның қарсыласы, Людаға көз салып жүрген жігіт «Кеңес Үкіметіне қарсы шыққан жерден келгендерді несіне аяуымыз керек» деп төбелес басталып кетеді. Сол кезде әлгі журналистің қымбат құралы сынып қалған екен. Қазақ балалары оңай құтыл-ғанмен, ол журналист Сұлтанды таниды. Сондықтан, оның басына ала бұлт үйірілуі мүмкін еді. Осыны ескерген оның ұстазы «Еліңе қайт. Қаш» деп өтініш білдіреді Сұлтанға. Бірақ, бірбеткей Сұлтан олай етпейді. «Қашуды бір бастасаң, ешқашан тоқтамайсың. Оқуымды бітірмей, ешқайда кетпеймін» деп өз дегенінен қайтпайды. Ақыры оқуын аяқтағанда әлгі ұстазы «Мен сияқты ақыл айт-қыштарды тыңдама. Қай кез болсын өз дегеніңнен қайтпа» деп ағалық ниетін білдіріп, қимай қоштасады. Шығарып салуға кешігіп келген Люда нөсер боп құйған жаңбырмен жанарынан аққан жасын жарыстыра, пойыздың соңынан тоқтамай жүгіре береді. Ақыры жете алмай, амалсыз тоқтайды. Украинадан білім алып келген, қиындыққа мойымайтын жігіт Теміртауға қайтып келіп, Домна пештегі жұмысына кіріскен соң еселі еңбегінің арқасында талай жетіс-тікке жетеді. Жалақысының жартысын алыстағы әке-шешесіне жіберіп тұратындығы да көпке үлгі боларлық жағдай. Сонымен қатар, бұл фильмде Теміртауда жүргенінде Сара қызды (зайыбы Сара Алпысқызы) қалай жолықтырғаны, олардың үйленгендері, одан кейін қыздары Дариға (Дариға Назарбаева) мен Динараның (Динара Назарбаева) дүние есігін ашқаны көрсетіледі. Үйлену тойларында әкесі Әбіштің бірнеше жыл бойы жалақысының жартысынан салып отырған ақшасын қайтарып берген сәттер, Сұлтанның анасын ойына алғандағы сәттер көрерменнің жанын тебірентпей қоймайды. Сонымен, 2 бөлімнен тұратын киноэпопея Елбасының Ақордаға кіріп келе жатқанымен аяқталды. Ал, Отанға, ата-анаға, аруға деген махаббат та, достыққа деген адалдық та, қайсарлық, жігерлік, еңбекқорлық, өрлік – барлығы баяндалған фильмде Елбасының жас кезіндегі рөлін елімізге белгілі жас актер Нұрлан Әлімжанов сомдаса, әкесі Әбіштің рөлін ҚР Халық әртісі Нұржұман Ықтымбаев сомдады. Олардың актерлік шеберліктеріне де қалың ел жоғары бағасын берді.
— Елбасының әкесінің рөлінде ойнау бір жағынан қиын, екінші жағынан қуаныш. Өйткені, Елбасыдай азаматты дүниеге келтіру қандай адамның қолынан келеді? Кімнің қолынан келеді? Оның мінезі қандай? Алғашқыда қорыққанмын, шынымды айтайын. Ол жай адам емес қой, арқалы адам. Сол кісінің аруағынан қорқыңқырадым. Кейін қалыпқа түскеннен кейін емін-еркін кете бердім, — деген еді Нұржұман Ықтымбаев республикалық телеарналардың біріне берген сұхбатында.
Алысты көздейтін қарапайым қазақтың қарадомалақ баласы туралы фильмді жұртшылық жоғары бағалады. Фильм соңында қала әкімі Айбек Кәрімовтің пікірін білген едік:
— Біріншіден, көркем, екіншіден, шынайы фильмнен көргеніміздей, Елбасының қарапайым қазақ отбасынан шыққандығы, үлкен тәрбие алғандығы, ұлттың болмысын көрсететіндігі, салтымызды өте жақсы білетіндігінің барлығы кез-келген адамды таң қалдырмай қоймайды. Металлургия — ауыр өнеркәсібі — өмірлік үлкен мектеп екенін білеміз. Сол мектепте шыңдалған Елбасы бүгінде елімізді тек алға жетелеп келеді. Ал, фильмнің әр эпизоды қызықты. Ешқай жерін бөліп-жаруға болмайды. Біз осы кинодан 1960 жылдардағы жастардың өмірін көрдік. Өте жақсы әсер алдық, — дейді Айбек Мүталапханұлы журналистерге берген сұхбатында.
Шынында да түсірілімі де, актерлердің шеберліктері де сапалы әрі сәтті шыққан Елбасының өмірі жайлы жан тебірентер фильмнен көпшілік үлкен әсерге бөленіп тарқасты.
