1 желтоқсан – дүниежүзілік ЖИТС-ке қарсы күрес күні. Осы күні Alikhan Bokeikhan университетінде дөңгелек үстел өтіп, оған Абай облысы денсаулық сақтау басқармасының басшысы Марат Сандыбаев, ақпарат және қоғамдық келісім басқармасының басшысы Айдар Садырбаев, облыстық АИТВ инфекциясының алдын алу орталығының бөлім меңгерушісі Нэйля Мамырбекова және басқалары қатысты.
Жадыра ТӨЛЕГЕНҚЫЗЫ,
«Семей таңы»
Бүгінгі күні әлем бойынша 52 млн. адам ЖИТС дертіне шалдыққан. Ал елімізде бұл көрсеткіш 49 987 мың адамды құрайды. Жұқпалы сырқат алғаш рет 1981 жылы АҚШ-та анықталды. 1996 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымы АИТВ/ЖИТС-ке қарсы күресуге бағытталған іс-әрекеттерді үйлестіру және жоспарлау мақсатында біріккен бағдарламасын ұйымдастырды. Қазақстанда да аталған ұйымның өкілдігі бар. ЮНЭЙДС бағалауы бойынша Қазақстан Шығыс Еуропа мен Орталық Азия елдерінде АИТВ-ға тестілеудің тиімділігі бойынша көшбасшы болып табылады.
Абай облысында 2022 жылдың 10 айы ішінде тұрғындардың 12,5 %-ы тексеріліп, АИТВ жұқтырған 45 адам анықталса, өткен жылдың сәйкес кезеңінде халықтың 11,7 %-ы тест тапсырып, 34 адамнан АИТВ инфекциясы табылған.
— Бүгінгі жиын 1 желтоқсан дүниежүзілік ЖИТС-ке қарсы күрес күніне тұрғындардың назарын аудару мақсатында ұйымдастырылып отыр. Биылғы жылдың ұраны: «Теңдік уақыты». Әрбір адам, әрбір мекеме мен ұжым ЖИТС-ке қарсы күреске өзіндік үлесін қоса алады. Өткен жылдары елімізде коронавируспен күреске көп күш жұмылдырылып, ЖИТС-ке қарсы күрес шаралары бәсеңдеп қалды. Сол себепті де болар, биыл өткен жылға қарағанда ауру жұқтырғандар саны артып отыр. Науқастар облыстық АИТВ инфекциясының алдын алу орталығында тіркеуге алынып, бірден антиретровирустық терапия алады. Егер терапиядан жақсы нәтиже көрсетсе, ол адам қоғам үшін қауіпсіз болып саналады,- дейді облыстық АИТВ инфекциясының алдын алу орталығының бөлім меңгерушісі Нэйля Мамырбекова. Оның айтуынша, ЮНЭЙДС біріккен бағдарламасының
мақсаты – АИТВ-мен өмір сүретін адамдардың 95%-ы өз сырқаты жайлы біліп, антиретровирустық терапияны тұрақты түрде алуы тиіс. Ал антиретровирустық ем алатын адамдардың 95%-ында вирустық супрессия байқалуы керек. Ол дегеніміз науқас адамның қан құрамындағы вирус нөлдік көрсеткішке жетіп, қоғам үшін қауіпсіз болуы қажет. Яғни, вирус анықталмайтын деңгейге дейін төмендеген адамдар инфекцияны басқаларға жұқтыра алмайды.
Статистика деректеріне сүйенсек, Қазақстанда ЖИТС жұқтырғандар негізінен 30-49 жас аралығында.
— Бей-берекет жыныстық қатынас және иньекциялық есірткі өнімдерін қолдану ЖИТС/АИТВ инфекциясын жұқтыруға әкеп соғады. Сонымен қатар анасынан жатыр іші немесе босану кезінде балаға берілуі мүмкін. Қазақстанда бірнеше алдын алу шаралары ұйымдастырылған. Қазір дәріханаларда ЖИТС/АИТВ инфекциясын анықтауға арналған тесттер сатылымда бар немесе ЖИТС орталығына барып, қан талдауын тапсыруға болады. Егер тест оң нәтже көрсетсе, азаматтар ЖИТС орталығына тіркеуге тұрып, тиісті ем-шара ала алады,- дейді Нэйля Мамырбекова.
Жиында айтылғандай, елімізде, соның ішінде Абай облысында АИТВ-ның таралуын тоқтатудың бір бағыты — жанасуға дейінгі профилактика қолданылады. Бұл дегеніміз АИТВ инфекциясын жұқтыру қаупі бар сау адамның арнайы вирусқа қарсы препараттарды қабылдауы. Ал зорлық-зомбылыққа ұшырағандарға жанасудан кейінгі профилактика қолданылады. Сонымен қатар осы салада істейтін мамандар төтенше жағдай немесе апат кезінде инфекция жұқтыру қаупі бар. Олар да осы алдын-алу шарасымен қамтылады.
Наркологиялық диспансерде профилактиканың тағы бір түрі — алмастырғыш терапия қолданылады. Есірткіні тұрақты түрде қолданатындарға оның қоғамға төндіретін қаупін азайту мақсатында фармацевтикалық-синтетикалық есірткі беріледі.
Дөңгелек үстел барасында мамандар ЖИТС/АИТВ жұқтырған адамдар да қоғамның толыққанды мүшесі екенін, оларды бөлектеудің дұрыс еместігін жеткізді. Себебі жоғарыда атап өткеніміздей, инфекция тек үш түрлі жолмен беріледі.
Отырыс барысында, мамандар БАҚ өкілдері қойған сұрақтарға жауап берді.
